Adhyaya 159
Varaha PuranaAdhyaya 15923 Shlokas

Adhyaya 159: The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā

Mathurā-pradakṣiṇā-vidhiḥ

Ritual-Manual (Tīrtha-Māhātmya) with Sacred Geography

Sa kabanatang ito, nag-uusap si Pṛthivī (Dharaṇī) at si Varāha. Ipinahayag ni Pṛthivī na marami na siyang narinig tungkol sa mga tīrtha at humihingi ng praktikal na paraan upang makamit ng tao ang bihirang gantimpala ng pagdalaw sa lahat ng banal na pook at ng pag-ikot sa daigdig. Ipinaliwanag ni Varāha ang napakalawak at sinusukat na saklaw ng pradakṣiṇā ng lupa at na iilan lamang—mga diyos, ṛṣi, at mga bayani—ang nakagawa nito. Pagkatapos ay itinuro niya ang kapalit na alituntunin: ang pradakṣiṇā ng Mathurā ay nagbibigay ng kapantay o higit pang bunga kaysa paglalakbay sa pitong kontinente (saptadvīpa) at sa buong mundo. Nang hingin ni Pṛthivī ang tiyak na pagkakasunod ng pamamaraan, sinimulan ni Varāha itong iugat sa naunang halimbawa nina Brahmā at ng Saptarṣi, kasama ang palatandaang pangkalendaryo para sa pagsasagawa.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī (Dharaṇī)

Key Concepts

Mathurā-pradakṣiṇā as a substitute for global tīrtha-travel (saptadvīpa-bhramaṇa)Quantification of sacred geography (yojana-pramāṇa; enumerated cosmic/terrestrial measures)Accessibility of merit for humans of limited strength (alpa-sattva) via localized ritual practiceAuthority through precedent (Brahmā–Saptarṣi transmission of ritual knowledge)Earth-centered ethics: reverencing Pṛthivī through circumambulation as a form of terrestrial stewardship

Shlokas in Adhyaya 159

Verse 1

अथ मथुराप्रदक्षिणा विध्यादिकम् ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतं सुबहुशो देव तीर्थानां गुणविस्तरम् ॥ प्रोच्यमानं तु पुण्याख्यं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥

Pagkatapos ay (sinisimulan) ang pamamaraan at mga kaugnay na tuntunin sa pag-ikot nang pakanan sa Mathurā. Nagsalita ang Daigdig: “O Diyos, maraming ulit ko nang napakinggan ang masusing paglalarawan ng mga kagalingan ng mga banal na tawiran (tīrtha), na ipinahahayag bilang mapagpala—sa iyong biyaya, O Janārdana.”

Verse 2

न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैस्तादृशं फलम् ॥ भूमेः प्रदक्षिणायाश्च यादृशं तीर्थसेवया ॥

Hindi sa mga handog, ni sa mga pag-aayuno at pagtitika, ni sa mga paghahandog na sakripisyo nakakamit ang bungang tulad ng nagmumula sa pag-ikot nang pakanan sa Daigdig at sa taimtim na paglilingkod sa mga banal na pook (tīrtha).

Verse 3

भुवश्च चतुरन्तायास्तीर्थप्रक्रमणं हरे ॥ सर्वतीर्थाभिगमनमस्ति दुर्गतरे नृणाम् ॥

O Hari, ang pagsasagawa ng pagdalaw sa mga tīrtha sa buong Daigdig na may apat na dako—ang pagpunta sa lahat ng banal na pook—ay lubhang napakahirap para sa mga tao.

Verse 4

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन सम्यगवाप्यते ॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा तत्सर्वं कथयस्व मे ॥

Mayroon bang anumang paraan dito na sa pamamagitan nito ay ganap na makakamit? Maging mapagpala at mahinahon, at isalaysay mo sa akin ang lahat ng iyon.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ भद्रे शृणु महत्पुण्यं पृथिव्यां सर्वतोदिशम् ॥ परिक्रम्य यथाध्वानं प्रमाणगणितं शुभम् ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “O mapalad na isa, makinig ka sa dakilang kabutihang-loob (puṇya) na (itinatakda) para sa Daigdig sa lahat ng dako—kung paanong sa pag-ikot nang pakanan, ang mapalad na sukat ng landas ay naitatakda at naibibilang.”

Verse 6

भूम्याः परिक्रमॆ सम्यक्योजनानां प्रमाणकम् ॥ षष्टिकोṭिसहस्राणि षष्टिकोṭिशतानि च ॥

Sa wastong pag-ikot (parikrama) sa Daigdig, ang sukat sa mga yojana ay ganito: animnapung koti ng mga libo, at animnapung koti ng mga daan din.

Verse 7

तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा ॥

Ang mga banal na pook na ito, at ang mga diyos, at ang mga bituin sa kalawakan ng langit—lahat ng ito ay binilang at tinaya ni Vāyu, ang hininga-buhay ng sanlibutan.

Verse 8

ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता ॥

Ito’y isinagawa at tinaya ni Brahmā, ni Lomaśa, ni Nārada, at ni Dhruva; gayundin ng anak ni Jāmbavatī, ni Rāvaṇa, at ni Hanūmān.

Verse 9

एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया ॥

Sa pamamagitan ng mga diyos na ito sa iba’t ibang paraan, ang Daigdig—kasama ang mga dagat at kagubatan—ay nalibot; at gayundin ni Bali, ayon sa guhit ng panlabas na bilog (palibot).

Verse 10

योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः ॥

Nalibot din ito ng ilang nagkamit ng siddhi sa yoga, gaya ni Mārkaṇḍeya at iba pa; subalit ang mga tao—hindi ang mga nauna ni ang mga darating—ay karaniwang makalilibot dito nang buo.

Verse 11

अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा ॥

Para sa mga nilalang na may kaunting sigla at lakas, at may munting pag-unawa, hindi man lamang maisip sa isip ang paglalakbay—lalo nang hindi maisasagawa ang pagpunta.

Verse 12

सप्तद्वीपे च तीर्थानां भ्रमणाद्यत्फलं भवेत् ॥ प्राप्यते चाधिकं तस्मान्मथुरायाः परिक्रमॆ ॥

Anumang bunga ang makamit sa paglalagalag sa mga banal na tīrtha sa pitong kontinente, higit pa roon ang natatamo sa pag-ikot (pradakṣiṇā) sa Mathurā.

Verse 13

मथुरां समनुप्राप्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥

Ngunit sinumang makarating sa Mathurā at magsagawa ng pradakṣiṇā, para sa kanya ay waring naipag-ikot na ang Daigdig na may pitong kontinente.

Verse 14

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वकामानभीप्सुभिः ॥ कर्तव्या मथुरां प्राप्य नरैः सम्यक्प्रदक्षिणा ॥

Kaya nga, ang mga taong naghahangad ng lahat ng layunin, sa buong pagsisikap, pagdating sa Mathurā ay nararapat na magsagawa nang wasto ng pradakṣiṇā.

Verse 15

धरण्युवाच ॥ यथाविधानक्रमणं मथुरायामवाप्यते ॥ प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद ॥

Sinabi ni Dharaṇī: “Ipaliwanag mo ang wastong sunud-sunod na pamamaraan: paano, ayon sa itinakdang tuntunin, isinasagawa ang pradakṣiṇā sa Mathurā, at ano ang bunga nito.”

Verse 16

श्रीवराह उवाच ॥ पुरा सप्तर्षिभिः पृष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम् ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Noong unang panahon, si Brahmā—ang lolo ng mga daigdig—ay tinanong ng Pitong Ṛṣi; at ito ring bagay ang ipinaliwanag noon, gaya ng pagtatanong mo sa akin ngayon.”

Verse 17

श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम् ॥ पृथिव्याश्चतुरन्तायास्तथा तद्वक्तुमुद्यतः ॥

Nang marinig niya ang pinakamataas na sunud-sunod na pagbanggit ng mga banal na tīrtha na sinasabi sa mga Purāṇa, siya’y naghanda nang ipahayag iyon—gayundin hinggil sa Daigdig na umaabot sa apat na panig nito.

Verse 18

सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ सर्वदानॆषु यत्प्रोक्तमिष्टापूर्त्तेषु चैव हि ॥

Anumang kabutihang-loob (puṇya) na nauukol sa lahat ng mga diyos, anumang bunga na nasa lahat ng mga tīrtha, at anumang itinakda sa lahat ng uri ng pagbibigay—at gayundin sa mga gawaing iṣṭa at pūrta—

Verse 19

इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम् ॥ आगत्य मथुरां देवीमाश्रमांश्चक्रिरे द्विजाः ॥

Pagkasabi nito, umalis ang mga Ṛṣi matapos magbigay-galang kay Svayambhū (Brahmā). Pagdating sa banal na Mathurā, ang mga ‘dalawang-beses na isinilang’ ay gumawa roon ng mga āśrama.

Verse 20

ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥

At sila’y kasama ni Dhruva, na nagnanais (isagawa ang pagtalima) sa araw na iyon—sa ikasiyam na tithi ng maliwanag na kalahati ng buwan, sa buwang tinatawag na Kumuda.

Verse 21

मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Sa pagsasagawa ng itinakdang pagsisimula ng paglalakbay sa Mathurā, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.

Verse 22

अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पञ्चभिः पाण्डुनन्दनैः।

Tunay, sa pamamagitan lamang ng gitnang pag-ikot (pradakṣiṇā)—na isinagawa ng dakilang-loob na si Sugrīva; at gayundin noong una ng limang Indra sa mga diyos, ang mga anak ni Pāṇḍu.

Verse 23

यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् ॥ प्रक्रमान्मथुरायास्तु सत्यमेतद्वदामि वः।

O mga Brahmin, anumang gantimpalang nakukuha (sa ibang paraan), sa pagsisimula ng Mathurā ay sandaang ulit na higit. Ito ang tunay na ipinahahayag ko sa inyo.

Frequently Asked Questions

The text frames an accessibility principle in sacred practice: because full terrestrial and multi-tīrtha pilgrimage is portrayed as impracticable for most humans, Mathurā-pradakṣiṇā is taught as a concentrated substitute that yields comparable or greater merit. In the dialogue form, this also functions as an Earth-centered ethic, where honoring a specific terrestrial locus (Mathurā) is presented as reverence toward Pṛthivī and her sacred geography.

A specific calendrical marker is given: navamī (the ninth lunar day) in the śukla-pakṣa (bright fortnight) of the month Kumuda. The narrative also situates the practice in a precedent episode involving sages arriving and commencing the Mathurā undertaking on that day.

Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the chapter treats the earth as a measurable, sacred whole (with oceans and forests) and links human movement (pradakṣiṇā/parikramaṇa) to honoring terrestrial integrity. By shifting from exhaustive resource-intensive travel to a localized circumambulation, the text implicitly promotes a model of devotion that reduces the burden of traversing the entire world while still affirming the sanctity of Pṛthivī’s landscapes.

The chapter references Brahmā (Svayambhū) and the Saptarṣis as transmitters of the ritual account, and names multiple exemplary figures associated with cosmic/terrestrial circumambulation or measurement: Lomāśa, Nārada, Dhruva, Jāmbavatī’s son, Rāvaṇa, Hanūmat, Bali, Sugrīva, and the five Pāṇḍava brothers (Pāṇḍu-nandanāḥ).