Adhyaya 153: The Glory of the Mathurā Sacred Landscape: Saṃyamana Tīrtha and the Twelve Sacred Forests

Verse 1

अथ मथुरातीर्थमाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ उत्तरे शिवकुण्डाच्च तीर्थानां नवकं स्मृतम् ॥ नवतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

Ngayon, ang salaysay ng kadakilaan ng mga banal na tīrtha ng Mathurā. Wika ni Śrī Varāha: Sa hilaga ng Śivakuṇḍa, naaalala ang siyam na banal na tīrtha. Higit sa siyam na ito, walang tīrthang mas dakila na nagkaroon, ni magkakaroon pa.

Verse 2

तत्रैव स्नानमात्रेण सौभाग्यं जायते परम् ॥ रूपवन्तः प्रजायन्ते स्वर्गलोके न संशयः ॥

Doon mismo, sa pagligo lamang, sumisilang ang sukdulang kapalaran. Nagkakaroon ng magagandang supling, at ang bunga ng kabutihan ay umaabot sa daigdig ng langit—walang pag-aalinlangan.

Verse 3

तस्मिन् स्नातो नरो देवि मम लोके प्रपद्यते ॥ तत्र संयमनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥

O Diyosa, ang taong naligo roon ay nakaaabot sa aking daigdig. Doon ay may isang tīrtha na tinatawag na Saṁyamana, bantog sa tatlong daigdig.

Verse 4

तत्र स्नातो मृतो वापि मम लोकं स गच्छति ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Kung ang isang tao’y naligo roon at doon man namatay, siya’y pumaparoon sa aking daigdig. Muli akong magpapahayag ng iba pa—pakinggan mo iyon, O Vasundharā (Daigdig).

Verse 5

तस्मिन् संयमने तीर्थे यद्यद्वृत्तं पुरातनम् ॥ कश्चित्पापसमाचारो निषादो दुष्टमानसः ॥

Sa tīrthang Saṁyamana, may naganap na sinaunang pangyayari: may isang Niṣāda, na ang gawi ay makasalanan at ang isip ay masama.

Verse 6

वसते नैमिषारण्ये सुप्रतीतेऽतिपापकृत् ॥ केनचित्त्वथ कालेन सोऽगच्छन्मथुरां प्रति ॥

Nanirahan siya sa bantog na Naimiṣāraṇya, isang gumagawa ng lubhang makasalanang gawa. Pagkaraan ng ilang panahon, siya’y naglakbay patungong Mathurā.

Verse 7

तत्र प्राप्य च कालिन्दीं कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् ॥ स निषादस्तर्त्तुकामस्तस्यां चैव तिथौ ततः ॥

Doon, nang marating niya ang Kālindī (Yamunā), sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati ng buwan, ang Niṣāda na iyon—nagnanais tumawid—ay sumubok sa mismong tithing iyon.

Verse 8

ततार यमुनां सोऽथ प्राप्य संयमनं शुभे ॥ ममज्जासौ ततः पापस्तस्मिंस्तीर्थे वरे शुभे ॥

Pagkatapos ay natawid niya ang Yamunā at, O mapalad na isa, narating ang Saṁyamana. Pagkaraan, ang makasalanang iyon ay lumubog sa napakahusay at mapalad na tīrtha na yaon.

Verse 9

मग्नमात्रस्ततः पापः सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ तत्तीर्थस्य प्रभावेण जातोऽसौ पृथिवीपतिः ॥

Pagkalubog pa lamang, ang makasalanang iyon ay agad na nahiwalay sa kanyang hininga-buhay. Sa bisa ng kapangyarihan ng tīrtha na iyon, siya’y muling isinilang bilang panginoon ng lupa, isang hari.

Verse 10

पालयामास वसुधां क्षत्रधर्मं समाश्रितः ॥ तेनोढा काशिराजस्य पीवरी नामतः शुभा ॥

Pinamahalaan niya ang daigdig, na sumandig sa dharma ng kṣatriya. At sa kanya ay ipinakasal ang mapalad na si Pīvarī ang pangalan, na may kaugnayan sa hari ng Kāśī.

Verse 11

पत्नी शतानां मुख्यानां प्रवरा सा वसुङ्घरे॥ तां चैव रमयामास उद्यानेषु वनेषु च॥

O Vasuṅgharā, siya ang pinakadakila sa mga pangunahing asawa na umaabot sa daan-daan; at siya’y pinaligaya niya rin sa mga hardin ng aliwan at sa mga gubat.

Verse 12

प्रासादेषु च रम्येषु नदीनाṃ पुलिनेṣu च॥ प्रजाः पालयतस्तस्य दानानि ददतस्तथा॥

Sa mga mariringal na palasyo at sa mga buhanginan ng mga ilog din, habang pinangangalagaan niya ang kanyang mga nasasakupan, nagkakaloob din siya ng mga kaloob ayon sa nararapat.

Verse 13

कालो गच्छति राजा तु भोगासक्तिं च विन्दति॥ भोगासक्तस्य वसुधे वर्षाणि सप्तसप्ततिः॥

Lumipas ang panahon, at ang hari ay napalapit sa pagkahumaling sa mga kalayawan; O Vasudhā, para sa nahuhumaling sa kalayawan, ang mga taon ay naging pitumpu’t pito.

Verse 14

पुत्राः सप्त तथा जाताः कन्याः पञ्च सुषोभनाः॥ राज्ञां पञ्चसुता दत्ताः कन्याः कमललोचनाः॥

Pitong anak na lalaki ang isinilang, at limang anak na babae na lubhang marilag; ang limang dalagang may matang gaya ng lotus ay ipinagkaloob (sa pag-aasawa) sa mga hari.

Verse 15

पुत्रान्संस्थापयामास स्थानेषु वसुधाधिपान्॥ पीवर्या सह सुप्तः स रात्रौ च वसुधाधिपः॥

Itinalaga niya ang kanyang mga anak bilang mga panginoon ng lupa sa kani-kanilang tungkulin; at ang panginoon ng daigdig ay natutulog sa gabi kasama si Pīvarī.

Verse 16

तत्र प्रबुद्धो नृपतिर् हाहेति वदते मुहुः॥ स्मृत्वा तु मथुरां देवि स्मृत्वा संयमनं परम्॥

Doon, pagkamulat ng hari, paulit-ulit niyang isinigaw, “Ay!”—nang maalaala ang Mathurā, O Devī, at maalaala ang kataas-taasang Saṃyamana.

Verse 17

ततः सा पीवरी प्राह किमेवं भाषसे नृप॥ प्रियाया वचनं श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत्॥

Pagkaraan, sinabi ni Pīvarī, “Bakit ganyan ang iyong pananalita, O hari?” Nang marinig ang salita ng minamahal, sumagot ang hari.

Verse 18

मत्तः सुप्तः प्रमत्तश्च असम्बद्धं प्रभाषते॥ निद्रावश्यस्य वचनं न सम्प्रष्टुं त्वमर्हसि॥

Ang lasing, ang natutulog, at ang pabaya ay nagsasalita nang walang kaugnayan; kaya hindi mo nararapat usisain nang mahigpit ang salita ng napapailalim sa antok.

Verse 19

प्रियाया वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नराधिपः॥ अवश्यं यदि वक्तव्यं गच्छावो मथुरां पुरीम्॥

Nang marinig ang salita ng minamahal, sumagot ang panginoon ng mga tao: “Kung tunay na dapat itong sabihin, tayo’y pumaroon sa lungsod ng Mathurā.”

Verse 20

तत्र गत्वा यथातत्त्वं वदिष्यामि शुभानने॥ ददस्व विपुलं दानं ब्राह्मणेभ्यः सुलोचने॥

Pagdating natin doon, ipahahayag ko ang bagay ayon sa tunay na kalagayan, O magandang-mukha; O maliwanag ang mga mata, magbigay ka ng saganang dāna sa mga brāhmaṇa.

Verse 21

पुत्रान्संस्थाप्य दौहित्रान्स्वे स्थाने शुभान्प्रिये ॥ ग्रामांश्च कोशं रत्नानि पुत्रान्वीक्ष्य पुनः पुनः ॥

Matapos maitatag nang wasto ang kaniyang mga anak at mga apo sa kani-kanilang nararapat at mapalad na kalagayan, O minamahal, muli’t muli niyang minasdan ang mga nayon, ang kabang-yaman, ang mga hiyas, at ang kaniyang mga anak.

Verse 22

ततः सम्मानयामास जनं पुरनिवासिनम् ॥ पितृपैतामहं राज्यं पालनीयं यथाक्रमम् ॥

Pagkaraan nito, pinarangalan niya ang mga taong naninirahan sa lungsod. Ang kahariang minana sa ama at lolo sa ama ay dapat pamahalaan nang ayon sa wastong kaayusan at sunod-sunod na tuntunin.

Verse 23

राज्ये पुत्रान्नियोक्ष्यामि यदि वो रोचतेऽनघाः ॥ राज्यपुत्रकलत्राणि बन्धुवर्गं तथैव च ॥

“Itatalaga ko ang aking mga anak sa pamamahala ng kaharian, kung ito’y kalugud-lugod sa inyo, O mga walang dungis. Isaalang-alang din ang mga gawain ng kaharian, ang mga anak at mga asawa, at gayundin ang lipon ng mga kamag-anak.”

Verse 24

नित्यमिच्छन्ति वै लोको यमस्येच्छन्ति नान्यथा ॥ एवं ज्ञात्वा प्रसन्नेन कर्त्तव्यं चात्मनो हितम् ॥

Tunay na ang mga tao’y laging naghahangad; hinahangad nila yaong nauukol kay Yama (Kamatayan) at hindi iba. Sa pagkaalam nito, dapat gawin ng tao, sa payapang at malinaw na isipan, ang makabubuti sa sarili.

Verse 25

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गच्छावो मथुरां पुरीम् ॥ अहो कष्टं यदस्माभिः पुरा राज्यमनुष्ठितम् ॥

Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap, magtungo tayo sa lungsod ng Mathurā. Ay, napakasakit na noon ay pinasan natin ang mga pasanin ng paghahari.

Verse 26

इदानीं तु मया ज्ञातं त्यागान्नास्ति परं सुखम् ॥ नास्ति विद्यसमं चक्षुर्नास्ति चक्षुस्समं बलम् ॥

Ngayon ay naunawaan ko: walang kaligayahang hihigit sa pagtalikod. Walang matang gaya ng kaalaman, at walang lakas na gaya ng paningin.

Verse 27

नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागात्परं सुखम् ॥ यः कामान्कुरुते सर्वान्यश्चैतान्केवलाṃस्त्यजेत् ॥

Walang pagdurusang gaya ng pagkakapit; walang kaligayahang hihigit sa pagtalikod. Ang sinumang humahabol sa lahat ng pagnanasa—at ang sinumang lubos na tumatalikod sa mga ito—

Verse 28

ततः पौरजनं दृष्ट्वा चतुरङ्गबलान्वितः ॥ ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥

Pagkaraan, nang makita ang mga mamamayan ng lungsod, at kasama ang hukbong may apat na sangay, sa paglipas ng mahabang panahon ay dumating siya sa lungsod ng Mathurā.

Verse 29

तेन दृष्टा पुरी रम्या वासवस्य पुरी यथा ॥ तीर्थैर्द्वादशभिर्युक्ता पुण्या पापहरा शुभा ॥

Nakita niya ang marikit na lungsod, na tulad ng lungsod ni Vāsava (Indra). Taglay ang labindalawang tīrtha, ito’y banal, mapalad, at sinasabing nag-aalis ng kasalanan.

Verse 30

रम्यं मधुवनं नाम विष्णुस्थानमनुत्तमम् ॥ तं दृष्ट्वा मनुजो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

May isang kaaya-ayang gubat na tinatawag na Madhuvana, ang walang kapantay na tahanan ni Viṣṇu. Pagkakita nito, O diyosa, ang tao’y tunay na nagiging ganap sa dapat gawin.

Verse 31

एकादशी शुक्लपक्षे मासि भाद्रपदे तथा ॥ तस्यां स्नातो नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

Sa ikalabing-isang araw (Ekādaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan, sa buwang Bhādrapada rin—O Devī—ang taong naligo sa araw na iyon ay itinuturing na naganap na ang kanyang mga tungkulin.

Verse 32

वनं कुन्दवनं नाम तृतीयं चैवमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि कृतकृत्यो हि जायते ॥

May isang gubat na tinatawag na Kundavana, na ikatlo at tunay na napakahusay; O Devī, ang taong pumaroon doon ay sinasabing nagiging yaong naganap na ang kanyang mga tungkulin.

Verse 33

एकादशी कृष्णपक्षे मासि भाद्रपदे हि वा ॥ तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते ॥

O kaya sa ikalabing-isang araw (Ekādaśī) ng madilim na kalahati ng buwan, sa buwang Bhādrapada—O Devī—ang taong naligo roon ay pinararangalan sa daigdig ni Rudra (Rudraloka).

Verse 34

चतुर्थं काम्यकवनं वनानां वनमुत्तमम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि मम लोके महीयते ॥

Ang ikaapat ay ang Kāmyakavana, ang pinakamainam sa mga gubat; O Devī, ang taong pumaroon doon ay pinararangalan sa aking daigdig.

Verse 35

विमलस्य च कुण्डे तु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

At sa Vimalakuṇḍa, ang tao ay napapalaya mula sa lahat ng kasalanan; sinumang magbitiw ng hininga ng buhay doon ay napupunta sa aking daigdig.

Verse 36

पञ्चमं बकुलं नाम वनानामुत्तमं वनम् ॥ तत्र गत्वा नरो देवि अग्निस्थानं स गच्छति ॥

Ang ikalima ay ang gubat na tinatawag na Bakula, ang pinakamainam sa mga gubat; O Devī, pagdating doon, ang tao ay nagtutungo sa tahanan ni Agni (Agnisthāna).

Verse 37

तत्र गत्वा तु वसुधे मद्भक्तो मत्परायणः ॥ तद्वनस्य प्रभावेण नागलोकं स गच्छति ॥

Pagdating doon, O Vasudhā, ang aking deboto na sa akin lamang nakatuon—sa bisa ng gubat na iyon—ay nagtutungo sa daigdig ng mga Nāga (Nāgaloka).

Verse 38

सप्तमं तु वनं भूमे खादिरं लोकविश्रुतम् ॥ तत्र गत्वा नरो भद्रे मम लोकं स गच्छति ॥

Ang ikapito, O Bhūmi, ay ang gubat na Khādira, bantog sa mga tao; O Bhadrā, pagdating doon, ang tao ay nagtutungo sa aking daigdig.

Verse 39

महावनं चाष्टमं तु सदैव तु मम प्रियम् ॥ यत्र गत्वा तु मनुज इन्द्रलोके महीयते ॥

At ang ikawalo ay ang Mahāvana, ang dakilang gubat na laging mahal sa akin; pagdating doon, ang tao ay pinararangalan sa daigdig ni Indra (Indraloka).

Verse 40

लोहजङ्घवनं नाम लोहजङ्घेन रक्षितम् ॥ नवमं तु वनं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥

May isang gubat na tinatawag na Lohajaṅghavana, na binabantayan ni Lohajaṅgha; ito ang ikasiyam na gubat, na pumupuksa sa lahat ng mabibigat na kasalanan.

Verse 41

वनं बिल्ववनं नाम दशमं देवपूजितम् ॥ तत्र गत्वा तु मनुजो ब्रह्मलोके महीयते ॥

Ang ikasampung kakahuyan ay tinatawag na Bilvavana, pook na pinararangalan at sinasamba ng mga diyos. Pagdating doon, ang tao ay pinararangalan sa daigdig ni Brahmā.

Verse 42

एकादशं तु भाण्डीरं योगिनः प्रियमुत्तमम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण नरो गर्भं न गच्छति ॥

Ang ikalabing-isa ay ang Bhāṇḍīra, lubhang minamahal ng mga yogin. Sa pagtanaw lamang dito, ang tao ay hindi na muling pumapasok sa sinapupunan (hindi na muling isinisilang).

Verse 43

भाण्डीरं तमनुप्राप्य वनानां वनमुत्तमम् ॥ वासुदेवं ततो दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते ॥

Pagkarating sa Bhāṇḍīra—pinakamainam sa mga kakahuyan—at pagkakita kay Vāsudeva, sinasabing wala nang muling kapanganakan.

Verse 44

वृन्दावनं द्वादशकं वृन्दया परिरक्षितम् ॥ मम चैव प्रियं भूमे महापातकनाशनम् ॥

Ang ikalabindalawang kakahuyan ay Vṛndāvana, na binabantayan ni Vṛndā. O Lupa, ito’y mahal din sa akin at sinasabing pumupuksa ng malalaking kasalanan.

Verse 45

वृन्दावनं च गोविन्दं ये पश्यन्ति वसुन्धरे ॥ न ते यमपुरं यान्ति यान्ति पुण्यकृतां गतिम् ॥

O Vasundharā (Lupa), yaong nakakakita sa Vṛndāvana at kay Govinda ay hindi napupunta sa lungsod ni Yama; napupunta sila sa hantungan ng mga gumagawa ng kabutihan.

Verse 46

सौराष्ट्रविषये देवि क्षत्रियोऽभूद् धनुर्धरः ॥ नाम्ना यक्ष्मधनुर्नाम सोऽभवत् प्रियदर्शनः ॥

O Diyosa, sa lupain ng Saurashtra ay may isang Kshatriya, tagapagdala ng busog. Ang pangalan niya’y Yakshmadhanus, at siya’y kaaya-ayang pagmasdan.

Verse 47

पृथिव्युवाच ॥ कथयस्व ममाद्य त्वं यद्यहं वल्लभा तव ॥ प्राणांस्त्यक्ष्याम्यहं देव गोपयिष्यसि मे यदि ॥

Sinabi ni Prithivi: Isalaysay mo sa akin ngayon, kung tunay na mahal mo ako. O Panginoon, isusuko ko ang aking hininga kung ako’y iyong ipagtatanggol.

Verse 48

प्रायेण सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ अभिषिच्य सुतं ज्येष्ठमनुयोज्य परान्बहून् ॥

Karaniwan, ang pagtalikod sa lahat ng pagnanasa ang itinuturing na higit—pagkatapos italaga ang panganay na anak at maayos na iatas sa marami ang kani-kanilang tungkulin.

Verse 49

यमुनायाः परे पारे देवानामपि दुर्लभम् ॥ अस्ति भद्रवनं नाम षष्ठं वनमनुत्तमम् ॥

Sa kabilang pampang ng Yamuna—na mahirap marating kahit ng mga diyos—may isang kakahuyang tinatawag na Bhadravana, ang ikaanim at walang kapantay sa mga gubat.