Adhyaya 150: The Sacred Greatness of Sānandūra

Verse 1

अथ सानन्दूरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रुत्वा ह्येतत्सुभाषितम् ॥ हृष्टावोचत्तदा देवं धर्मकामा वसुन्धरा ॥

Ngayon, ang Māhātmya ng Sānandūra. Sabi ni Sūta: Nang marinig ang mahusay na salaysay na ito tungkol sa kadakilaan ng Dvārakā, si Vasundharā—nagnanais ng dharma—ay nagsalita nang may galak sa Panginoon.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो देव प्रसादश्च यत्त्वया परिकीर्तितम् ॥ श्रुत्वैतत्परमं पुण्यं प्राप्तास्मि परमां श्रियम् ॥

Sinabi ni Dharaṇī: O Panginoon, tunay na biyaya ang iyong ipinahayag. Nang marinig ko ang lubhang mapagpala at marangal na salaysay na ito, nakamit ko ang pinakamataas na kasaganaan.

Verse 3

एतस्मादपि चेद्गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥ यद्यस्ति प्रोच्यतां मह्यं कृपा चेत्परमा मयि ॥

Kung may higit pang lihim kaysa rito, O Panginoon ng daigdig, Janārdana—kung mayroon—ipahayag mo sa akin, kung ang iyong sukdulang habag ay nasa akin.

Verse 4

ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुः कमललोचनः ॥ वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Pagkarinig sa mga salita ni Mahī, si Viṣṇu na may matang tulad ng lotus—ang Mapalad na Panginoon sa anyong Varāha—ay sumagot kay Vasundharā.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ सानन्दूरेति विख्यातं भूमे गुह्यं परं मम ॥ उत्तरे तु समुद्रस्य मलयस्य तु दक्षिणे ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “O Ina ng Lupa, may isang lubhang lihim at kataas-taasang pook na akin, na tanyag sa pangalang Sānandūra—na nasa hilaga ng dagat at nasa timog ng kabundukang Malaya.”

Verse 6

तत्र तिष्ठामि वसुधे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ प्रतिमा वै मदीयास्ति नात्युच्छा नातिनीचका ॥

“Doon, O Lupa, ako’y nananahan, nakaharap sa hilagang dako. Tunay na may isang larawan ko roon—hindi labis na mataas at hindi rin labis na mababa.”

Verse 7

आयसीं तां वदन्त्येके अन्ये ताम्रमयीं तया ॥ कांस्यां रीतिमयीमन्ये केचित्सीसकनिर्मिताम् ॥

“May ilan ang nagsasabing ang (larawang) iyon ay yari sa bakal; ang iba nama’y nagsasabing tanso. Ang iba’y naglalarawan na bronse o yari sa kampanang metal; at may ilan ding nagsasabing tingga ang pagkakagawa.”

Verse 8

शिलामयीमित्यपरे महदाश्चर्यरूपिणीम् ॥ तत्र स्थानानि वै भूमे कथ्यमानानि वै शृणु ॥

“Ang iba pa’y nagsasabing bato ang pagkakagawa—na may anyong isang dakilang kababalaghan. Ngayon, O Lupa, pakinggan mo ang mga pook doon habang isinasalaysay.”

Verse 9

मनुजा यत्र मुच्यन्ते गताः संसारसागरम् ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि सानन्दूरे यशस्विनि ॥

“Kung saan ang mga tao, pagdating sa dagat ng paulit-ulit na pag-iral (saṃsāra), ay napapalaya mula rito—doon, sa Sānandūra, O marangal at tanyag na isa, aking ilalarawan ang isang kababalaghan.”

Verse 10

तत्रापि शृणु चाश्चर्यं यश्चापि परिवर्तते ॥ एका तत्र लता वृक्षे उच्छैः स्थूलो महाद्रुमः ॥

Doon din, makinig ka sa isang kababalaghan—na nagbabago rin. Doon, iisang baging ang umaakyat sa isang puno; at may isang dakilang punò, napakataas at napakalaki.

Verse 11

समुद्रमध्ये तिष्ठन्तं कोऽपि तत्र न पश्यति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे ॥

Nakatayo sa gitna ng karagatan, walang sinuman doon ang nakakakita nito. At may isa pa akong sasabihin sa iyo, O Daigdig—isang dakilang kababalaghan.

Verse 12

मम भक्ताः हि पश्यन्ति विद्यमाना स्वकर्मणा ॥ बहुमत्स्यसहस्राणि कोट्यो ह्यर्बुदमेव च ॥

Ngunit ang aking mga deboto ay nakakakita nito, sapagkat pinahihintulutan ng sarili nilang mga gawa. Maraming libo-libong isda—maging mga koro, at maging mga sampung-milyon pa.

Verse 13

क्षिप्तः पिण्डश्च तन्मध्ये येन केन विकर्मिणा ॥ एकस्तत्र स्थूलमत्स्यो भूमे चक्रेण चाङ्कितः ॥

At isang tipak (ng handog) ay inihahagis sa gitna niyon ng sinumang gumagawa ng masamang gawa. Doon, O Daigdig, may isang napakalaking isda na may tatak ng diskus (chakra).

Verse 14

तावत्कश्चिन्न गृह्णाति यावत्तेन न भक्षितः ॥ तत्र रामसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Walang sinuman ang kumukuha nito hangga’t hindi pa ito kinakain ng (isda) na iyon. Doon ay may isang lihim na banal na pook na akin, na tinatawag na Rāmasara.

Verse 15

अगाधं चाप्यपारं च रक्तपद्मविभूषितम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

Inilalarawan ito bilang di-masukat at walang hanggan, pinalamutian ng mga pulang lotus. Ang taong nanatili roon nang isang gabi ay nararapat na maligo sa pook na iyon.

Verse 16

बुधस्य भवनं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुच्येत तस्मिन्सरसि सुन्दरी ॥

Pagkarating sa tahanan ni Budha, nagagalak siya—walang alinlangan dito. At kung sa lawang iyon, O marikit, ay iwan niya ang hininga ng buhay,

Verse 17

बुधस्य भवनं त्यक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तस्मिन्रामसरस्युच्चैराश्चर्यं शृणु सुन्दरी ॥

Pag-alis sa tahanan ni Budha, nararating niya ang aking daigdig. Tungkol sa mataas na kababalaghan sa lawang tinatawag na Rāma-saras, makinig ka, O marikit.

Verse 18

मनुजास्तन्न पश्यन्ति मम कर्मरता न ये ॥ तत्सरः क्रोशविस्तारं बहुगुल्मलतावृतम् ॥

Hindi iyon nakikita ng mga tao—yaong hindi nakatuon sa aking itinakdang pagsasagawa. Ang lawang iyon ay may lawak na isang krośa at natatakpan ng maraming palumpong at baging.

Verse 19

एकं तु दृश्यते श्वेतमब्जं रुक्ममयं तथा ॥ तत्र ब्रह्मसरस्युच्चैरुत्तरं पार्श्वमाश्रिता ॥

Doon, isang puting lotus ang nakikita, at gayundin ang isang yari sa ginto. Doon, sa mataas na Brahma-saras, ito’y nakalagak sa hilagang panig.

Verse 20

धारा चैका प्रपतति स्थूला मुसलसन्निभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Isang bukal na agos ang bumabagsak doon, makapal at tulad ng isang pambayo. Ang taong nanatili roon sa anim na yugto ng panahon ay nararapat maligo roon.

Verse 21

ब्रह्मलोकं समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुंचते प्राणैर्भूमे ब्रह्मसरस्यपि ॥

Pagkarating sa Brahma-loka, nagagalak siya—walang pag-aalinlangan dito. At kung dito sa lupa, sa Brahma-saras din, kanyang bibitawan ang hininga ng buhay,

Verse 22

ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं च गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे रम्ये ब्रह्मसरे शृणु ॥

Sa pahintulot ni Brahmā, siya’y tutungo rin sa aking daigdig. Ngayon, pakinggan mo ang kababalaghan doon, O lubhang mapalad, sa kaaya-ayang Brahma-saras.

Verse 23

मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥

At yaong nakikita ng aking mga deboto bilang paglaya mula sa kakila-kilabot na saṃsāra—sa ika-dalawampu’t apat na Dvādaśī, O malalapad ang mga mata, yaong agos ay lumilitaw.

Verse 24

भूमे पतति मध्याह्ने यावत्सूर्यस्तु तिष्ठति ॥ परिवृत्ते तु मध्याह्ने सा धारा न पतेद्भुवि ॥

Sa katanghalian ito’y bumabagsak sa lupa habang nananatili ang araw (sa gayong kalagayan). Ngunit paglipas ng katanghalian, ang agos na iyon ay hindi na bumabagsak sa lupa.

Verse 25

एवं तत्र महाश्चर्यं पुण्यब्रह्मसरोवरे ॥ अस्ति सङ्गमनं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Kaya, sa banal na Lawa ni Brahmā ay may dakilang kababalaghan. Naroon ang isang lihim na banal na kṣetra na tinatawag na “Saṅgamana,” na siyang aking pinakamataas na pook-sambahan.

Verse 26

समुद्रश्चैव रामश्च समेष्येते वराङ्गने ॥ तत्र कुण्डं महाभागे प्रसन्नविमलोदकम् ॥

O babaeng may marikit na mga sangkap, sinasabing doon nagtatagpo ang Karagatan at si Rāma. O mapalad na ginang, naroon ang isang lawa na ang tubig ay malinaw, payapa, at dalisay.

Verse 27

बहुगुल्मलताकीर्णं शोभितं च विहङ्गमैः ॥ समुद्रस्य तु पार्श्वेन ह्यदूरात्तत्र योजनात् ॥

Hitik ito sa maraming palumpong at baging, at pinapaganda ng mga ibon. Nasa tabi ito ng Karagatan, hindi kalayuan—mga isang yojana ang layo mula roon.

Verse 28

समुद्रभवनं गत्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कुण्डं रामस्य सङ्गमे ॥

Pagkarating sa tahanan ng Karagatan, nararating ng tao ang aking daigdig. Doon ay aking ipahahayag ang isang kababalaghan: ang lawa sa pagsasanib na kaugnay ni Rāma.

Verse 29

यद्दृष्ट्वा मनुजास्तत्र भ्रमन्ति विगतज्वराः ॥ यानि कानि च पर्णानि पतन्ति जलसंसदि ॥

Pagkakita nito, ang mga tao roon ay naglalakad na walang lagnat o pagdurusa. At anumang mga dahon na nalalaglag sa kalipunan ng tubig (sa ibabaw ng lawa)…

Verse 30

एकमप्यत्र पश्यन्ति न केपि वसुधे नराः ॥ अच्छिद्राणि च पत्राणि तस्मिन् रामस्य सङ्गमे ॥

O Daigdig, walang taong nakakakita rito kahit ng isang dahong may kapintasan; sa sanggaman ni Rāma, ang mga dahon ay walang butas.

Verse 31

प्रपन्नेनापि मार्गं तच्छिद्रं तत्र न पश्यति ॥ अस्ति शक्रसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Kahit ang maingat na lumalapit ay hindi nakakakita roon ng anumang butas sa landas na iyon. May lihim na banal na pook na tinatawag na “Śakra-saras,” na siyang aking pinakamataas na sagradong kṣetra.

Verse 32

तत्र पूर्वेण पार्श्वेण ह्यदूरादर्धयोजनात् ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि चतस्रो विषमाश्रिताः ॥

Doon, sa silangang panig, hindi kalayuan—sa layong kalahating yojana—O marikit ang balakang, apat (na batis) ang nakalagay sa di-pantay na lupa na kaugnay ng yaong kunḍa.

Verse 33

धाराः पतन्ति कल्याणि प्रसन्नसलिलास्तथा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चतुष्कालोषितो नरः ॥

O mapagpala, bumabagsak doon ang mga batis, at gayundin ay malinaw ang tubig. Ang taong nanatili roon sa apat na panahon ay dapat magsagawa ng paliligo roon.

Verse 34

चतुर्णां लोकपालानां लोकानाप्नोति चोत्तमान् ॥ अस्मिंश्च शक्रसरसि यदि प्राणान्प्रमुञ्चति ॥

Nakakamit niya ang pinakadakilang mga daigdig ng apat na Lokapāla, ang mga tagapagbantay ng mga direksiyon. At kung sa Śakra-saras na ito ay bitawan niya ang hininga ng buhay (mamatay)…

Verse 35

लोकपालान्समुत्सृज्य मम लोकेषु मोदते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे दृश्यते तच्छृणुष्व मे ॥

Matapos isantabi ang mga tagapagbantay ng mga daigdig, siya’y nagagalak sa aking mga kaharian. Doon, O mapalad, may nakikitang kababalaghan—pakinggan mo ito mula sa akin.

Verse 36

शुद्धैर्भागवतैर्भूमे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्धारास्ततो भद्रे पतन्ति चतुरो दिशः ॥

O Lupa, sa pamamagitan ng mga dalisay na bhāgavata, nagkakaroon ng paglaya mula sa buong pag-ikot ng muling pagsilang. Pagkaraan, O mapagpala, apat na agos ang bumubuhos sa apat na panig.

Verse 37

श्रूयते गीतनिर्घोषः श्रुतिकर्ममनोहरः ॥ अस्ति सूर्पारकं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Naririnig ang umaalingawngaw na tinig ng awit, kaaya-aya sa mga ritong nakaugat sa banal na pagbigkas. May isang lihim na banal na pook ko, kataas-taasan, na tinatawag na Sūrpāraka.

Verse 38

जामदग्न्यस्य रामस्य स्वाश्रमोऽथ भविष्यति ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं देवि समुद्रतटमाश्रितः ॥

Magkakaroon doon ng sariling āśrama ni Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma). Doon, O diyosa, ako’y nananatili, naninirahan sa tabing-dagat.

Verse 39

शाल्मलीं चाग्रतः कृत्वाधिष्ठितश्चोत्तरामुखः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

Inilalagay ang punong Śālmalī sa harapan at umuupo na nakaharap sa hilaga; doon, ang taong tumupad sa limang takdang panahon ay dapat magsagawa ng paliligo.

Verse 40

ऋषिलोकं ततो गत्वा पश्येत् तत्राप्यरुन्धतीम् ॥ अथ प्राणान्विमुञ्चेत कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

Pagkaraang magtungo sa daigdig ng mga ṛṣi, masdan din doon si Arundhatī. Pagkatapos, matapos isagawa ang napakahirap na ritwal, pakakawalan niya ang hininga ng buhay.

Verse 41

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे नमस्कारं च कुर्वते ॥

Pagkaraang lisanin ang daigdig ng mga ṛṣi, nararating niya ang aking kaharian. Doon, O mapalad, isang kababalaghan: gumagawa siya ng mapitagang pagpupugay.

Verse 42

वर्षाणि द्वादशैतेन नमस्कारः कृतो भवेत् ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे पश्यन्ति परिनिष्ठिताः ॥

Sa pamamagitan nito, ang isang pagpupugay ay itinuturing na nagawa sa loob ng labindalawang taon. Sa banal na pook na iyon, O mapalad, ang mga matatag sa disiplina ang nakakakita ng pangitain.

Verse 43

पापात्मानो न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां समुपायान्ति शाल्मलीम् ॥

Ang mga makasalanang-loob ay hindi nakakakita, nalilinlang ng aking māyā. Sa Dvādaśī ng ika-dalawampu’t apat na bilang-araw, lumalapit sila sa Śālmalī.

Verse 44

तत्र पश्यन्ति सुश्रोणि शुद्धा भागवता नराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥

Doon, O marikit ang balakang, ang mga dalisay na debotong Bhāgavata ay nakakakita. Sa banal na pook na iyon, O mapalad, naroon ang aking lihim na kataas-taasan.

Verse 45

जटाकुण्डमिति ख्यातं वायव्यां दिशि संस्थितम् ॥ तत्कुण्डस्य महाभागे समन्ताद्दशयोजनम्

Ito’y tanyag bilang “Jaṭā-kuṇḍa,” na nasa hilagang-kanlurang dako. O marangal na ginang, ang lupang nakapaligid sa lawa ay may sukat na sampung yojana.

Verse 46

अगस्तिभक्नं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुञ्चेत मम चिन्तापरायणः

Pagkarating sa Agastibhakna, nagagalak ang tao—walang pag-aalinlangan dito. At kung, nakatuon sa pagninilay sa akin, siya’y magpapakawalan ng hininga ng buhay,

Verse 47

अगस्तिभवनं त्यक्त्वा मम लोकं तु गच्छति ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि नव धारा न किञ्चन

Pagkaalis sa tahanan ni Agastya, tunay na napaparoon siya sa aking daigdig. O magandang balakang na ginang, sa lawa ring iyon ay may siyam na agos—walang kakulangan.

Verse 48

विस्तारश्च महाभागे अगाधश्च महार्णवः ॥ आश्चर्यं सुमहत्तत्र कथ्यमानं मया शृणु

O marangal na ginang, ito’y malawak at di-masukat, gaya ng dakilang karagatan. Pakinggan mo mula sa akin ang napakalaking kababalaghan doon, habang isinasalaysay ko.

Verse 49

यच्च पश्यति सुश्रोणि समन्तादितरो जनः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां रवावभ्युदिते सति

At ang nakikita ng ibang tao sa paligid, O magandang balakang na ginang—sa ika-dalawampu’t apat na araw, sa Dvādaśī na tithi, kapag sumikat na ang araw—

Verse 50

न वर्द्धते ततश्चाम्भो यावत्तिष्ठति तत्पुनः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे सानन्दूरेति तन्मया

Kung magkagayon, hindi na dumarami ang tubig, at nananatili itong gayon habang ito’y nakatigil. Ito’y naipahayag ko sa iyo, O mabuting ginang—tungkol sa ‘Sānandūra,’ ayon dito.

Verse 51

आश्चर्यं च प्रमाणं च भक्तिकीर्तिविवर्धनम् ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं स्थानानां परमं महत्

Ito’y isang kababalaghan at isang mapagpapatunayang patotoo, na nagpapalago ng debosyon at dangal. Ito ang pinakaliwanag na lihim sa mga lihim, at ang pinakadakila sa mga banal na pook.

Verse 52

यस्तु गच्छति सुश्रोणि अष्टभक्तपथे स्थितः ॥ प्राप्नोति परमां सिद्धिं ममैव वचनं यथा

Ngunit sinumang pumaparoon, O magandang balakang na ginang, na nakatatag sa landas ng walong-urìng debosyon, ay nakakamit ang pinakamataas na kaganapan—gaya ng aking pahayag.

Verse 53

य एतत्पठते नित्यं यश्चैवं शृणुयान्मुदा ॥ कुलानि तेन तीर्णानि षट् च षट् च पुनश्च षट्

Sinumang bumibigkas nito araw-araw, at sinumang gayundin ay nakikinig nang may galak—sa pamamagitan niya, ang mga angkan ay naitatawid: anim, at anim, at muli pang anim.

Verse 54

एतन्मरणकाले न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥ यदीच्छेद्विष्णुलोके हि निष्कलं गमनं नरः

Ito’y hindi kailanman dapat malimutan sa oras ng kamatayan, kung ang tao’y tunay na nagnanais ng walang-hadlang na paglalakbay tungo sa kaharian ni Viṣṇu.

Verse 55

सौवर्णं दृश्यते पद्मं मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ यत्र रामगृहं नाम मम गुह्यं यशस्विनि ॥

Sa katanghalian, kapag ang araw ay nasa tuktok, nakikita ang isang gintong lotus. Doon naroon ang pook na tinatawag na Rāmagṛha—ang aking lihim na banal na lugar, O marangal na isa.

Verse 56

मनोज्ञं रमणीयं च जलजैश्चापि संवृतम् ॥ तत्र रूढानि पद्मानि द्योतयन्ति दिशो दश ॥

Kaaya-aya at marikit, at napaliligiran din ng mga halamang-tubig. Doon, ang mga lotus na tumubo ay nagpapaliwanag sa sampung panig.

Verse 57

मण्डितं कुमुदैः पद्मैः सुगन्धैश्चोत्तमैस्तया ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Pinalamutian ng mga puting lotus (kumuda) at mga lotus, at ng pinakadakilang halimuyak. Doon ay dapat magsagawa ng paliligo; maging ang taong nanatili sa anim na yugto ng panahon.

Verse 58

न च तद्वर्धते चाम्भो न चैव परिहीयते ॥ मासे भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥

At ang tubig na iyon ay hindi lumalago ni nababawasan man. Sa buwan ng Bhādrapada, sa maliwanag na kalahati, sa ikalabindalawang araw—

Verse 59

मलयस्य दक्षिणेन समुद्रस्योत्तरे तथा ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

Sa timog ng Malaya at gayundin sa hilaga ng karagatan—doon ay dapat maligo; maging ang taong nanatili sa limang yugto ng panahon.

Verse 60

एतत्ते कथितं भद्रे त्वया पृष्टं च मां प्रति ॥ उक्तं भागवतार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

Ito’y naipahayag na sa iyo, O marangal na ginang, ayon sa iyong itinanong sa akin. Ipinahayag ito alang-alang sa kahulugang Bhāgavata/Purāṇiko—ano pa ang nais mong itanong?