Adhyaya 147
Varaha PuranaAdhyaya 14767 Shlokas

Adhyaya 147: The Sacred Merit of Goniṣkramaṇa (the Tīrtha of the Cows’ Emergence/Release)

Goniṣkramaṇa-māhātmya

Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography and Ritual Manual)

Sa diyalogo, hinihiling ni Pṛthivī kay Varāha na ihayag ang isang higit pang lihim at nagpapadalisay na tīrtha, lampas sa Rurukṣetra at Hṛṣīkeśa. Ipinapaliwanag ni Varāha ang nakatagong sanhi at kadakilaan ng Goniṣkramaṇa, isang mataas na pook sa Himalaya na kaugnay ng mga bakang Surabhī at ng mahabang tapas ni Ṛṣi Aurva. Dumating si Īśvara (Rudra) at, nang masunog ng kanyang tejas ang āśrama ni Aurva, nagbitiw si Aurva ng sumpang yayanig sa mga daigdig. Itinatakda ang lunas: dalhin ang mga bakang Surabhī upang paliguan si Aurva at mapawi ang sumpa ni Rudra. Pagkatapos, inilalatag ni Varāha ang mga ritwal—pagligo, pag-aayuno, pradakṣiṇā, at mga panatang may takdang panahon—na inuugnay ang mga bukal, punong banyan, at talon sa pagpipigil, paglilinis, at pagpapanumbalik ng kosmikong at pangkalikasang balanse.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

tīrtha-māhātmya and ritual efficacy (snāna, upavāsa, pradakṣiṇā)śāpa (curse) and prāyaścitta-like reversal through nonviolent, restorative actsAurva’s tapas and the politics of ascetic powersacred hydrology (dhārā, kuṇḍa, saras) as a model of purificationenvironmental-terrestrial balance framed through Pṛthivī-centered discourse

Shlokas in Adhyaya 147

Verse 1

अथ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यम् ॥ धरण्युवाच ॥ अत्याश्चर्यं श्रुतं ह्येतद्रुरुक्षेत्रसमुद्भवम् ॥ हृषीकेशस्य महिमा त्वया य उपवर्णितः

Ngayon ay [nagsisimula] ang Māhātmya ng Goniṣkramaṇa. Wika ni Dharaṇī: “Tunay ngang kamangha-mangha ang salaysay na ito na nagmula sa Ruru-kṣetra na aming napakinggan. Ang kadakilaan ni Hṛṣīkeśa na iyong inilarawan…”

Verse 2

अन्यच्च यत्परं गुह्यं क्षेत्रं परमपावनम् ॥ वक्तुमर्हसि देवेश परं कौतूहलं मम

At higit pa, O Panginoon ng mga diyos, marapat Mong ipahayag sa akin ang isa pang lubhang lihim na banal na kṣetra, na pinakadalisay—sapagkat napakalaki ng aking pananabik na malaman.

Verse 3

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन कारणं परमं मम ॥ गुह्यमस्त्यपरं चैव हिमशृङ्ग शिलोच्चये

Sinabi ni Śrī Varāha: Makinig ka, O Daigdig, nang may masidhing pag-iingat, sa aking pinakamataas na dahilan. Mayroon pang isa pang lihim na bagay sa matayog na batuhing tuktok na tinatawag na Himaśṛṅga.

Verse 4

गोनिष्क्रमणकं नाम गावो यत्र प्रतारिताः ॥ यथा निष्क्रमणं प्राप्य सुरभीणां वसुन्धरे

Ito ay tinatawag na Goniṣkramaṇaka, O Vasundharā, kung saan ang mga baka ay itinaboy pasulong; at doon, nang marating ang labasan, ang mga bakang Surabhī ay nakalabas at nakatawid.

Verse 5

सप्ततिर्यत्र कल्पानि और्वो यत्र प्रजापतिः ॥ तपश्चचार परमं मम मायाबलान्वितः

Doon, sa loob ng pitumpung kalpa, si Aurva na Prajāpati ay nagsagawa ng pinakamataas na tapas (pagpapakasakit), na pinagkalooban ng aking lakas ng māyā.

Verse 6

तस्यैवं वर्तमानस्य याति काले महत्तरे ॥ एवं हि तप्यमानस्य सर्वलोकस्य संशयः

Habang siya’y nagpapatuloy nang gayon, lumipas ang napakahabang panahon. Tunay, habang siya’y nagsasagawa ng tapas, sumibol ang pag-aalinlangan at pangamba sa lahat ng mga daigdig.

Verse 7

न वरं प्रार्थयत्येष लाभालाभसमन्वितः ॥ सूचकोऽपि न विद्येत बलिकर्मसु संयतः

Hindi siya humiling ng biyaya, nanatiling pantay ang loob sa pakinabang at pagkalugi. Sa mga handog na ritwal ay disiplinado; ni bakas ng pansariling hangarin ay wala sa kanya.

Verse 8

अथ दीर्घस्य कालस्य कश्चिद्ब्रह्मयतिस्तदा ॥ तपस्तपस्यति मुनौ तस्मिन्शैলোच्चये धरे

Pagkaraan ng mahabang panahon, lumitaw noon ang isang brahma-yati; at sa mataas na tuktok ng bundok na yaon, ang pantas ay nagsagawa ng matinding tapas (pagpapakasakit).

Verse 9

ईश्वरोऽपि महाभागे तत्पार्श्वं समुपागतः ॥ गोनिष्क्रमेतिविख्याते तस्मिंस्तीर्थे महौजसि

At si Īśvara rin, O mapalad, ay lumapit sa kanyang tabi—sa makapangyarihang tīrtha na tanyag sa pangalang ‘Goniṣkrama.’

Verse 10

तन्निर्गतं ततो ज्ञात्वा और्वं सर्वे तपस्विनः ॥ महेश्वरो महातेजाः सम्भ्रमात्समुपागतः

Nang malaman nilang si Aurva ay lumitaw, nagtipon ang lahat ng mga tapasvin (mga asceta); at si Maheśvara, na may dakilang ningning, ay lumapit nang may pagmamadali at banal na pananabik.

Verse 11

फलपुष्पसमाकीर्णा लक्ष्मीश्चैवोपजायते ॥ आश्रमं रूपसम्पन्नं फलपुष्पोपशोभितम्

At sumibol ang kasaganaan (Lakṣmī), at ang lugar ay napuno ng mga bunga at bulaklak; ang āśrama ay naging marikit, pinalamutian ng mga prutas at mga pamumulaklak.

Verse 12

तच्च वै भस्मसाद्भूतं महारुद्रस्य तेजसा॥ दग्ध्वा तं चाश्रमं पुण्यमौरवस्य सुमहत्प्रियम्॥

Yaong pook ay tunay na naging abo dahil sa ningning ni Mahārudra, matapos sunugin ang banal na ashram—lubhang minamahal ni Aurva.

Verse 13

ईश्वरोऽपि ततः प्राप्तः शीघ्रमेव हिमालयम्॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि गृह्य पुष्पकरण्डकम्॥

Pagkaraan, si Īśvara man ay mabilis na nakarating sa Himalaya. Samantala, O Devī, kinuha ang isang basket ng mga bulaklak, (…)

Verse 14

आश्रमं समनुप्राप्त और्वोऽपि मुनिपुङ्गवः॥ शान्तो दान्तः क्षमाशीलः सत्यव्रतपरायणः॥

Dumating din sa ashram si Aurva—ang pinakadakila sa mga muni: payapa, mapagpigil sa sarili, matiisin, at nakatuon sa mga panatang katotohanan.

Verse 15

दृष्ट्वा स्वमाश्रमं दग्धं बहुपुष्पफलोदकम्॥ मन्युना परमाविष्टो दुःखनेत्रपरिप्लुतः॥

Nang makita niyang nasunog ang sarili niyang ashram—na dati’y sagana sa maraming bulaklak, bunga, at tubig—siya’y sinakmal ng matinding poot, at nalunod sa lumbay ang kanyang mga mata.

Verse 16

उवाच क्रोधरक्ताक्षो वचनं निर्दहन्निव॥ येनैष चाश्रमो दग्धो बहुपुष्पफलोदकः॥

May matang namumula sa galit, nagsalita siya na wari’y nagliliyab ang mga salita: “Sino ang nagsunog sa ashram na ito—na sagana sa bulaklak, bunga, at tubig?”

Verse 17

सोऽपि दुःखेन सन्तप्तः सर्वलोकान्भ्रमिष्यति॥ एवमौरवेन दत्ते तु शापे तस्मिन्महौजसि॥

Siya man, sinusunog ng dalamhati, ay maglalagalag sa lahat ng mga daigdig.” Nang gayon ngang ibinigkas ni Aurva ang sumpang iyon sa makapangyarihang yaon, (…)

Verse 18

महाभयात्तु लोकानां न कश्चित्पर्यवारयत्॥ तत्क्षणादेव देवेशि ईशोऽपि जगतो विभुः॥

Ngunit dahil sa matinding pangamba ng mga daigdig, walang sinuman ang nangahas na pumigil. Sa mismong sandaling iyon, O Devī, si Īśa rin—ang Panginoon ng sansinukob—(…)

Verse 19

दह्यते स्म जगत्सर्वं स तु किञ्चिन्न चेच्छति॥ को वा प्रतिविधिस्तत्र यथा सर्वस्य सम्भवेत्॥

Masusunog ang buong sanlibutan; gayunman, wala siyang nanaisin (upang tumigil). Ano ngang lunas ang naroon, upang matiyak ang kapakanan ng lahat?

Verse 20

एवमुक्ते मया क्रोधाद्दीक्षितस्तस्य चाश्रमः॥ दग्धोऽभवत्क्षणेनैव वयं तस्माद्विनिर्गताः॥

Nang masabi ko ito, ang kanyang ermitanyo—dahil sa poot—ay itinakda (sa pagkapuksa) at nasunog sa isang iglap; kami nama’y lumabas mula roon.

Verse 21

एतद्दुःखेन सन्तप्तो मन्युना च परिप्लुतः॥ और्वः शशाप रोषेण तेन तप्ता वयं शिवे॥

Pinahihirapan ng dalamhating ito at nilulunod ng galit, si Aurva—sa matinding poot—ay nagbitiw ng sumpa; dahil doon kami’y napighati, O Śivā.

Verse 22

ततोऽभ्रमद्विरूपाक्षः शं न प्राप्नोति कर्हिचित् ॥ अहं च परितप्तोऽस्मि आत्मत्वादीश्वरस्य च ॥

Pagkaraan, si Virūpākṣa ay gumala-gala at kailanma’y hindi nakamtan ang kaginhawahan; at ako man ay pinahihirapan, dahil sa aking malapit na pakikiisa (ātmatva) sa Panginoon.

Verse 23

तेन दाहेन संतप्तो न शक्नोमि विचेष्टितुम् ॥ पार्वत्या च ततः प्रोक्तः आवां नारायणं प्रति ॥

Sa pagkasunog ng gayong hapdi, hindi ako makakilos. Pagkaraan, sinabi ni Pārvatī: “Tayo’y tumungo kay Nārāyaṇa.”

Verse 24

गच्छावस्तस्य वाक्येन सुखं यत्र भविष्यति ॥ ततो नारायणं गत्वा सह तेन तमौर्वकम् ॥

“Tayo’y pumaroon, ayon sa kanyang salita, sa lugar na sisibol ang kaginhawahan.” Pagkaraan, nagtungo sila kay Nārāyaṇa kasama niya, at nilapitan ang Aurvaka.

Verse 25

विज्ञापयामो रुद्रस्य शापोऽयं विनिवर्त्तताम् ॥ संतप्ताः स्म वयं सर्वे तस्माच्छापं निवर्त्तय ॥

“Kami’y nagsusumamo: nawa’y maibalik at mapawi ang sumpa ni Rudra. Lahat kami’y nagdurusa; kaya alisin mo ang sumpa.”

Verse 26

और्वोऽप्युवाच नोक्तं मे अनृतं तु कदाचन ॥ सुरभीगणमानिय गत्वैतं स्नापयन्तु वै ॥

Sumagot din si Aurva: “Kailanma’y hindi ako nagsalita ng kasinungalingan. Dalhin ang kawan ni Surabhī at, pagdating doon, paliguan nga siya.”

Verse 27

रुद्रशापो निवृत्तः स्यात्तेनैव किल नान्यथा ॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि मया गावोऽवतारिताः ॥

Ang sumpa ni Rudra ay mapapawi lamang sa paraang iyon—tunay, hindi sa iba. Samantala, O Devī, aking pinaibayo ang mga baka upang bumaba rito.

Verse 28

तच्च गोनिष्क्रमं नाम तीर्थं परमपावनम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

At iyon ang banal na tīrtha na tinatawag na Go-niṣkrama, na lubhang nagpapadalisay. Ang tao, matapos manatili roon nang isang gabi, ay dapat maligo roon.

Verse 29

गोलोकं च समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

At marating ang Goloka, siya’y nagagalak—walang pag-aalinlangan dito. At saka, dito rin, iniiwan niya ang hininga ng buhay, matapos gampanan ang napakahirap na pagsasagawa.

Verse 30

शंखचक्रगदायुक्तो मम लोके महीयते ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मूले मूलवटस्य हि ॥

Taglay ang śaṅkha, cakra, at gadā, siya’y pinararangalan sa aking daigdig. Dito, limang agos ang bumabagsak sa ugat ng Mūlavaṭa, ang sinaunang punong balete.

Verse 31

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ पञ्चानामपि यज्ञानां फलमाप्नोति मानवः ॥

Doon, ang taong nanatili nang limang gabi ay dapat magsagawa ng pagligo; ang tao’y nakakamit din ang bunga ng limang yajña (sakripisyo).

Verse 32

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ पञ्चयज्ञफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥

Pagkaraang isagawa rito ang isang lubhang mahirap na pagtalima, pinawawalan ng tao ang kanyang mga hininga-buhay; at matapos tamasahin ang bunga ng limang yajña, nararating niya ang aking daigdig.

Verse 33

अस्ति पञ्चपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ मम पूर्वेण पार्श्वेण दृढाः पञ्च महाशिलाः ॥

Sa aking kataas-taasang banal na pook na yaon ay may isang lugar na tinatawag na Pañchapada. Sa silangang panig nito ay nakatayo ang limang dambuhalang bato, matatag at di-natitinag.

Verse 34

मत्पूर्वां दिशमाश्रित्य तत्र ब्रह्मपदद्वयम् ॥ मध्ये तु तस्य कुण्डस्य शिला विस्तीर्णसंश्रिता ॥

Sa pagharap sa silangang direksiyon na kaugnay ko, naroon ang dalawang ‘bakás ng paa ni Brahmā’. At sa gitna ng lawa roon ay may isang lapad na batong lapida, maayos ang pagkakalagay.

Verse 35

ऊर्ध्वं नालपरिणाहं तत्र विष्णुपदं मम ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Sa itaas, na may sukat na isang nāla ang lawak, naroon ang aking bakás ng paa ni Viṣṇu. Ang taong nanatili roon nang limang gabi ay dapat magsagawa ng paliligo roon.

Verse 36

यान्ति शुद्धांस्तु लोकांस्ते ये च भागवतप्रियाः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्युक्तः पञ्चपदे नरः ॥

Yaong mga minamahal ng mga bhāgavata (mga deboto ng Panginoon) ay napupunta sa mga dalisay na daigdig. At pagkatapos, dito sa Pañchapada, ang taong disiplinado ay pinawawalan ang mga hininga-buhay.

Verse 37

यत्र धारा पतत्येका पश्चिमां दिशमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

Kung saan ang iisang agos ng tubig ay bumabagsak, nakaharap sa kanlurang dako—doon dapat maligo ang taong nanatili nang isang gabi.

Verse 38

ब्रह्मलोकमवाप्नोति ब्रह्मणा सह मोदते ॥ कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥

Nakakamit niya ang daigdig ni Brahmā at nagagalak na kasama ni Brahmā. (Ito’y ukol sa) ikalabindalawang tithi ng maliwanag na kalahati ng buwang Kaumuda.

Verse 39

यज्ञानां वाजपेयानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥

Nakakamtan ng tao ang bunga ng mga yajña, ang mga Vājapeya na handog. Pagkaraan, dito, matatag sa mga ritwal na ukol sa akin, iniiwan niya ang mga hininga ng buhay.

Verse 40

वाजपेयफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

Matapos danasin ang bunga ng Vājapeya, nararating niya ang aking daigdig. Sa aking kataas-taasang banal na pook na iyon ay may isang lugar na tinatawag na Koṭivaṭa.

Verse 41

पञ्चक्रोशं ततो गत्वा वायव्यां दिशि संस्थितः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Mula roon, lumakad ng limang krośa at tumigil sa hilagang-kanlurang dako—doon dapat maligo ang taong nanatili sa loob ng anim na panahon (ṣaṣṭhakāla).

Verse 42

बहुयज्ञस्य कोटीनां फलं प्राप्नोति निष्कलम् ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्भूमे कोटिवटे शुभे ॥

Nakakamit ng tao, nang ganap at walang kakulangan, ang bunga ng di-mabilang na koro ng mga yajña. At kung dito, O Daigdig, sa mapalad na Koṭivaṭa, isinusuko niya ang hininga ng buhay, natatamo niya ang gayong kapala.

Verse 43

यज्ञकोटिफलं भुक्त्वा मम कोटिं प्रपद्यते ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

Matapos tamasahin ang bungang katumbas ng koro-korong yajña, nararating niya ang aking kataas-taasang kalagayan. May isang pook na tinatawag na Viṣṇusara sa banal na rehiyong iyon—na lubos na kaugnay sa akin.

Verse 44

पूर्वोत्तरेण पार्श्वेन पञ्चक्रोशं न संशयः ॥ मत्सरः पद्मपत्राक्षि अगाधं परिसंस्थितम् ॥

Sa panig na hilagang-silangan, umaabot ito ng limang krośa—walang pag-aalinlangan. Naroon, O may matang tulad ng talulot ng lotus, ang Matsara, na nakalagay roon, malalim at di-masukat.

Verse 45

पञ्चक्रोशश्च विस्तारः पर्वतः परिमण्डलः ॥ तत्र भ्रमति यो भद्रे कुर्याच्चैव प्रदक्षिणम् ॥

Limang krośa ang lawak, at ang bundok ay bilog ang anyo. Sinumang, O mabait na giliw, maglakad-lakad doon ay nararapat ding magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang).

Verse 46

तावद्वर्षसहस्राणि ब्रह्मलोके महीयते ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥

Sa gayong dami ng libu-libong taon, siya’y pinararangalan sa Brahmaloka. Pagkaraan, kung dito niya isusuko ang hininga ng buhay, na matatag sa sariling mga gawa, [gayon ang itinuro].

Verse 47

ब्रह्मलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे आश्चर्यं शृणु सुन्दरि ॥

Pagkaalis sa Brahmaloka, ang tao’y pinararangalan sa aking daigdig. Sa banal at mapalad na pook na yaon, O marikit, dinggin mo ang isang kababalaghan.

Verse 48

गवां वै श्रूयते शब्दो मम कर्मसुखावहः ॥ अथात्र ज्येष्ठमासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥

Tunay ngang naririnig ang tinig ng mga baka—nagdadala ng kagalakan sa aking ritwal. At dito, sa ikalabindalawang araw ng maliwanag na kalahati ng buwang Jyeṣṭha, ito’y natatangi.

Verse 49

श्रूयते सुमहान्छब्दः स्वयमेतन्न संशयः ॥ एवं गोस्थलके पुण्ये महाभागवतः शुचिः ॥

Isang napakalakas na tunog ang naririnig—ito’y kusang nagaganap, walang alinlangan. Kaya sa mapagpala at marangal na Gosthalaka, ang dalisay at lubhang mapalad na deboto [ay kumikilos nang wasto].

Verse 50

करोति शुभकर्माणि शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥ एवं तेन महाभागे ईश्वरेण यशस्विनि ॥

Doon ay gumagawa siya ng mga mapalad na gawa at agad na mapapalaya sa kasalanan. Kaya, O lubhang mapalad at tanyag, sa pamamagitan ng Panginoong yaon, gayon ang ipinahayag.

Verse 51

शापदाहो विनिर्मुक्तः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ एतद्गोस्थलकं नाम सर्वशान्तिकरं परम् ॥

Naligtas mula sa nagliliyab na bisa ng sumpa—kasama ang lahat ng pangkat ng mga Marut. Ito ang tinatawag na Gosthalaka, ang kataas-taasang tagapaghatid ng pangkalahatang kapayapaan.

Verse 52

कथितं देवि कार्त्स्न्येन तवानुग्रहकाम्यया॥ एषोऽध्यायो महाभागे सर्वमङ्गलकारकः॥

O Diyosa, isinalaysay ko ito nang ganap, sa pagnanais na igawad sa iyo ang aking biyaya. Ang kabanatang ito, O marangal na ginang, ay nagdudulot ng lahat ng pagpapala at kabutihang-palad.

Verse 53

मम मार्गानुसाराणां मम च प्रीतिवर्धनः॥ श्रेष्ठानां परमं श्रेष्ठं मङ्गलानां च मङ्गलम्॥

Para sa mga sumusunod sa aking landas, lalo nitong pinatataas ang aking kagalakan. Ito ang pinakamainam sa mga pinakamainam, at ang pinakabanal na pagpapala sa mga pagpapala.

Verse 54

लाभानां परमो लाभो धर्माणां धर्म उत्तमः॥ लभन्ते पठमानाः वै मम मार्गानुसारिणः॥

Ito ang pinakadakilang pakinabang sa mga pakinabang, at ang pinakamarangal na dharma sa mga dharma. Yaong mga bumibigkas nito—tunay nga, ang mga sumusunod sa aking landas—ay nagkakamit ng mga bungang ito.

Verse 55

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते॥ पतनं च न विद्येत पठमानो दिने दिने॥

Sa gayong libu-libong taon, siya’y pinararangalan sa aking daigdig. At ang taong araw-araw na bumibigkas nito ay hindi magkakaroon ng pagbagsak o kapahamakan.

Verse 56

तारितानि कुलान्येभिः सप्त सप्त च सप्त च॥ पिशुनाय न दातव्यं न मूर्खाय शठाय च॥

Sa pamamagitan ng mga aral na ito, ang mga angkan ay naililigtas at naitatawid—pito, at pito, at muli pang pito. Hindi ito dapat ibigay sa mapanirang-puri, ni sa mangmang, ni sa mapanlinlang.

Verse 57

देयं पुत्राय शिष्याय यश्च जानाति सेवितुम्॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत्॥

Ibigay ito sa anak, sa alagad, at sa sinumang marunong magsagawa nito. Sa oras ng kamatayan, huwag itong kalimutan kailanman.

Verse 58

श्लोकं वा यदि वा पादं यदीच्छेत् परमां गतिम्॥ तत्क्षेत्रं तु महाभागे पञ्चयोजनमण्डलम्॥

Maging buong saknong man o kahit isang taludtod—kung ninanais ang pinakamataas na hantungan—yaong banal na pook, O marangal na ginang, ay saklaw na limang yojana.

Verse 59

तिष्ठामि परया प्रीत्या दिशं पूर्वामुपाश्रितः॥ पश्चिमेन वहेद्गङ्गां निष्कामेन वसुन्धरे॥

Nanatili ako nang may sukdulang pag-ibig, na nakapuwesto sa silangang dako. Sa kanlurang panig ay umaagos ang Gaṅgā, O Daigdig, para sa walang pagnanasa (na naghahanap).

Verse 60

एवं रहस्यं गुह्यं च सर्वकर्मसुखावहम्॥ एतत्ते परमं भद्रे गुह्यं धर्मसमन्वितम्॥

Gayon, ito ay lihim at lubhang tago, na nagdudulot ng ginhawa sa lahat ng gawain. Ito ang pinakamataas na lihim na aral para sa iyo, O mapalad na ginang, na may kaloob na dharma.

Verse 61

मम क्षेत्रं महाभागे यत्त्वया परिपृच्छितम्॥

Ang aking banal na pook, O marangal na ginang—yaong iyong itinatanong.

Verse 62

तत्र त्वौर्वो महाभागे तप्यते समदर्शनः ॥ पद्मानां कारणादौर्वो गङ्गाद्वारमुपागतः

Doon, O dakilang ginang, si Aurva—na may pantay at walang-kinikilingang pananaw—ay nagsasagawa ng mahigpit na tapasya. Alang-alang sa mga lotus, dumating si Aurva sa Gaṅgādvāra.

Verse 63

महादाहेन सन्तप्तः शम्भुर्देवीमुवाच ह ॥ और्वस्य तु तपो दृष्ट्वा भीतैर्देवैरुदाहृतम्

Napasong lubha sa dakilang init, si Śambhu ay nagsalita sa Diyosa. At nang makita ang tapasya ni Aurva, ang mga diyos—nangangatog sa takot—ay naghayag ng kanilang panawagan.

Verse 64

सप्तसप्ततिः कल्याणि सौरभेया महौजसः ॥ तेनाप्लावितदेहाश्च परां निर्वृतिमागताः

Pitumpu’t pito, O mapalad na ginang—mga Saurabheya na may dakilang sigla—nang mabasâ ang kanilang mga katawan nito, ay nakamtan ang pinakamataas na kapayapaan.

Verse 65

विमुक्तः सर्वसंसारान्मम लोकं च गच्छति ॥ ततो ब्रह्मपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

Pinalaya mula sa lahat ng pagkakagapos sa sansara, ang isa ay napaparoon din sa aking daigdig. Pagkaraan, naroon ang banal na pook na tinatawag na Brahmapada—lihim at kataas-taasan, na akin.

Verse 66

उपवासं त्रिरात्रं तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ यावन्ति भ्रममाणस्य पदानि ननु सुन्दरि

Matapos isagawa ang tatlong gabing pag-aayuno—isang gawaing lubhang mahirap—(ang bunga) ay kasindami ng mga yapak ng isang naglalagalag, tunay nga, O marikit na ginang.

Verse 67

तेजः श्रियं च लक्ष्मीं च सर्वकामान्यशस्विनि ॥ यावन्ति चाक्षराणि स्युरत्राध्याये मनस्विनि

Ang ningning, kasaganaan, si Lakṣmī, at lahat ng minimithing layon, O marangal—ay nakakamtan na kasingdami ng mga pantig na nasa kabanatang ito, O matatag ang isip na ginang.

Frequently Asked Questions

The text frames ascetic power (tapas) and divine power (tejas) as potentially destabilizing when expressed through anger or curse, and it emphasizes restoration through regulated ritual action and restraint. The prescribed remedy—bringing Surabhī cattle to bathe Aurva—functions as a nonviolent, reparative act that re-stabilizes the worlds, presenting purification as a socially and environmentally harmonizing process rather than mere personal merit.

The chapter specifies observances tied to Dvādaśī (12th lunar day): (1) in Kaumuda month (kaumudasya māsyasya), Śukla-pakṣa Dvādaśī, linked with Brahmapada bathing and vājapeya-like merit; and (2) in Jyeṣṭha month, Śukla-pakṣa Dvādaśī, when an auspicious spontaneous sound of cows is said to be heard in the sacred area. Durational markers include ekarātra (one night), pañcarātra (five nights), ṣaṣṭha-kāla (a six-period stay), and trirātra upavāsa (three-night fast).

Through Pṛthivī as interlocutor and through the tīrtha’s hydrological features (dhārā, kuṇḍa, saras), the narrative links moral disturbance (krodha, śāpa) to world-burning imagery and then resolves it via water-based purification and regulated movement across the landscape (bathing, circumambulation, timed residence). Sacred groves/trees (e.g., Mūlavaṭa, Koṭivaṭa) and waters are presented as stabilizing nodes, implying an early ethic where terrestrial sites are maintained through disciplined human conduct.

Key figures include the sage Aurva (an archetypal tapasvin), Īśvara/Rudra (Śambhu, Mahārudra), Nārāyaṇa (invoked as an authority to negotiate the curse’s reversal), Surabhī cattle (saurabheya-gaṇa), and Marut-gaṇas. A prajāpati named Aurva is also mentioned in connection with extended austerities, and the narrative situates these figures within a mythic-sacral history anchored to Gaṅgādvāra and Himalayan geography.