Adhyaya 140: The Greatness of Kokāmukha (Badarī): Varāha’s Hidden Abode and the Sacred Waters

Verse 1

अथ कोकामुख(बदरी) माहात्म्यम्॥ धरण्युवाच॥ श्रुतानि देवस्थानानि त्वया प्रोक्तानि यान्युत॥ कस्मिंस्तिष्ठसि नित्यं त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥

Ngayon, ang kadakilaan ng Kokāmukha (Badarī). Sinabi ni Dharaṇī: “Narinig ko na ang mga banal na pook na iyong inilarawan. Saang lugar ka nananahan palagi? Nararapat mong ipahayag iyon.”

Verse 2

किं च ते परमं स्थानं यत्र मूर्त्याकृतिर्भवान्॥ कस्मिन्स्थाने कृतं कर्म येन यात्युत्तमां गतिम्॥

At ano ang iyong kataas-taasang tahanan, kung saan ikaw ay naroroon sa anyong may katawan? Saang pook ginagawa ang gawaing nagdudulot ng pag-abot sa pinakamataas na hantungan?

Verse 3

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि भक्तानां भक्तवत्सले॥ येषु स्थानेषु तिष्ठामि कथ्यमानानिमाञ्छृणु॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Makinig ka nang ayon sa katotohanan, O Diyosa, mapagmahal sa mga deboto. Dinggin mo ang pagsasalaysay tungkol sa mga pook na aking tinatahanan.

Verse 4

तव कोकामुखं नाम यन्मया पूर्वभाषितम्॥ बदरीति च विख्यातं गिरिराजशिलातलम्॥

Ang pook na tinatawag na Kokāmukha, na aking nabanggit noon, ay kilala rin bilang Badarī—isang batuhing lupain sa paanan ng hari ng mga bundok.

Verse 5

स्थानं लोहर्गलं नाम म्लेच्छराजसमाश्रितम्॥ क्षणं चापि न मुञ्चामि एवमेतन्न संशयः॥

May isang pook na tinatawag na Lohārgala, na kaugnay ng isang haring Mleccha; ni isang saglit ay hindi ko ito iniiwan—ganyan nga, walang pag-aalinlangan.

Verse 6

सचैत्यम् पश्य मे स्थानं जगदेतच्चराचरम्॥ सर्वत्राहं वरारोहे न मन्न्यूनं हि जानते॥

Masdan mo ang aking tahanan kasama ng banal na pook: ang buong daigdig na ito, gumagalaw at di-gumagalaw. Ako’y nasa lahat ng dako, O marikit ang mga sangkap; huwag akong ituring na kulang sa alinmang lugar.

Verse 7

ये तु जानन्ति मां देवि गुह्यां कामगतिं मम॥ शीघ्रं कोकामुखं यान्तु मम कर्मपरायणाः॥

Ngunit yaong mga nakakakilala sa akin, O Diyosa—sa aking lihim na landas ng kalooban—nawa’y madali silang magtungo sa Kokāmukha, na tapat sa mga gawang itinakda para sa akin.

Verse 8

ततो देववचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत्॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय निर्वृतेनान्तरात्मना॥

Pagkarinig sa mga salita ng Diyos, nagsalita si Pṛthivī; inilagay niya ang magkasalikop na palad sa kanyang ulo, at ang kanyang kalooban sa loob ay payapa at nasiyahan.

Verse 9

धरण्युवाच॥ सर्वतो लोकनाथेश परं कौतूहलं हि मे॥ कथं कोकामुखं श्रेष्ठं तद्भवान्वक्तुमर्हसि॥

Sinabi ni Dharaṇī: O Panginoon, tagapangalaga ng mga daigdig sa lahat ng paraan—dakila ang aking pag-uusisa. Paano naging pinakadakila ang Kokāmukha? Ito’y nararapat mong ipaliwanag.

Verse 10

यस्तु कोकामुखं गत्वा भूयो विनिवर्तते॥ कर्माणि तत्र कुर्वीत चेष्टं भवति चात्मनि॥

Ngunit sinumang makarating sa Kokāmukha at muling bumalik—dapat niyang isagawa roon ang mga itinakdang gawain; at ang ninanais na bunga espirituwal ay nagaganap sa loob ng sarili.

Verse 11

यानि यानि च क्षेत्राणि त्वया पृष्टानि वै धरे। कोकामुखसमं स्थानं न भूतं न भविष्यति॥

Anuman sa mga banal na pook na iyong itinatanong, O Dharā—wala pang naging, at hindi rin magiging, alinmang lugar na kapantay ng Kokāmukha.

Verse 12

मम सा परमा मूर्तिर्यां न जानन्ति गोपिताम्॥ स्थितं कोकामुखं नाम एतत्ते कथितं मया॥

Iyan ang aking kataas-taasang anyo, lihim at di nalalaman ng lahat. Naroon ang pook na tinatawag na Kokāmukha—ito’y sinabi ko sa iyo.

Verse 13

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ तस्मिन्कोकामुखं रम्यं कथ्यमानं मया।अनघे॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Makinig ka sa akin ayon sa katotohanan, O Diyosa, sa itinatanong mo sa akin. Tungkol dito, inilalarawan ko ang kaaya-ayang Kokāmukha, O walang dungis.

Verse 14

जलबिन्दुरिति ख्यातात्पर्वतात्पत्तनाद्भुवि॥ तत्तु गुह्यतमं देवि कृत्वा कर्म महौजसम्॥

Mula sa bundok na kilala bilang Jalabindu, sa pagbagsak nito sa lupa—ito, O Diyosa, ay lubhang lihim; (dapat) magsagawa roon ng ritwal na may dakilang kapangyarihan.

Verse 15

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ विष्णुधारेति विख्याता कोकायां मम मण्डले॥

Tinalikuran ang lahat ng pagkakapit, siya’y napaparoon sa aking daigdig. Ito’y tanyag bilang ‘Viṣṇudhārā’ sa Kokā, sa loob ng aking banal na sakop.

Verse 16

पर्वतात्पतिता भूमौ धारा मुसलसन्निभा॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा स्नायात्तत्र प्रयत्नतः॥

Isang agos na bumabagsak mula sa bundok patungo sa lupa, na tulad ng maso sa lakas at anyo—pagkaraang manatili roon nang isang araw at isang gabi, maligo roon nang buong pagsisikap.

Verse 17

जम्बूद्वीपे प्रजायेत जम्बूर्यत्र प्रतिष्ठिता ॥ जम्बूद्वीपं परित्यज्य जायते मम पार्श्वगः ॥

Ipinanganganak ang nilalang sa Jambūdvīpa, kung saan nakatindig ang punong Jambū; at pagtalikod sa Jambūdvīpa, siya’y muling isinisilang bilang nananahan sa aking tabi.

Verse 18

अग्निष्टोमसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः । न मुह्यति स कर्तव्ये फलं प्राप्नोति चोत्तमम् ॥

Nakakamit ng tao ang bunga na katumbas ng libu-libong Agniṣṭoma; hindi siya nalilito sa dapat gawin, at tinatamo niya ang pinakadakilang bunga.

Verse 19

पश्यते परमां मूर्त्तिमेतां मम न संशयः ॥ तत्र विष्णुपदं नाम स्थानं कोकामुकाश्रितम् ॥

Nakikita niya ang aking kataas-taasang anyong ito—walang pag-aalinlangan. Doon ay may pook na tinatawag na Viṣṇupada, na nakalagak sa Kokāmukā.

Verse 20

एतत्कश्चिन्न जानाति धरे वाराहसंश्रितम् ॥ तस्मिन्कृतोदको देवि नरो रात्रावुपोषितः ॥

Halos walang nakaaalam nito, O Dhara (Daigdig): ito’y kaugnay ng Varāha. O Diyosa, ang taong nagsasagawa roon ng ritwal ng tubig at nag-aayuno sa buong magdamag...

Verse 21

क्रौञ्चद्वीपे प्रजायेत मम भक्तिपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्गुह्यस्थाने परे मम ॥

Lubos na nakatuon sa aking bhakti, siya’y isinisilang sa Krauñcadvīpa; at doon niya iniiwan ang hininga ng buhay sa aking kataas-taasang lihim na pook.

Verse 22

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोके स गच्छति ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम क्रीडितं यत्त्वया सह ॥

Matapos talikdan ang lahat ng pagkakapit, siya’y tutungo sa aking daigdig. May isang lawa na tinatawag na Viṣṇusara—doon naganap ang paglalaro kasama mo.

Verse 23

यत्र दंष्ट्राप्रहारेण चाहृतासि वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत प्रातःकाले वसुन्धरे ॥

O Vasundharā (Daigdig), kung saan ikaw ay iniangat sa hampas ng pangil, doon nga dapat maligo sa umaga, O Daigdig.

Verse 24

सर्वपापविशुद्धात्मा मम लोकं स गच्छति ॥ सोमतीर्थमिति ख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Ang sarili na nalinis mula sa lahat ng kasalanan, siya’y tutungo sa aking daigdig. Ito’y tanyag bilang ‘Soma-tīrtha’ sa Kokā, sa loob ng aking nasasakupan.

Verse 25

यत्र पञ्चशिलाभूभिर्विष्णुनाम्ना तथाङ्किता ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Kung saan ang lupa ay may limang batong nakaukit ng pangalan ni Viṣṇu—sinumang maligo roon, matapos magsagawa ng pagtalima sa loob ng limang gabi...

Verse 26

गोमेदे जायते द्वीपे मम मार्गानुसारकः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥

Ang sumusunod sa aking landas ay isinisilang sa pulo/kalupaan na tinatawag na Gomeda; at doon niya iniiwan ang hininga ng buhay sa aking kataas-taasang lihim na banal na pook (guhya-kṣetra).

Verse 27

सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धात्मा मां स पश्यति ॥ तुङ्गकूटेतिविख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Malaya sa lahat ng kasalanan at may dalisay na sarili, siya’y nakakakita sa akin. May pook na tanyag bilang Tuṅgakūṭa, sa Kokā, sa loob ng aking banal na saklaw.

Verse 28

कुशद्वीपं समासाद्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अनित्यमाश्रमं नाम क्षेत्रकर्मसुखावहम् ॥

Pagdating sa Kuśadvīpa, nananahan siya sa aking mga daigdig. May isang āśrama na tinatawag na Anityamāśrama, isang banal na pook na nagdudulot ng ligayang bunga ng mga gawaing may bisa roon.

Verse 29

देवाश्च यं न जानन्ति किंपुनर्मनुजादयः ॥ तत्र स्नात्वा वरारोहे अहोरात्रोषितो नरः ॥

Yaong pook na hindi nalalaman kahit ng mga diyos—lalo na ng mga tao at iba pa—pagkaligo roon, O marikit ang balakang, ang lalaking tumitigil doon nang isang araw at isang gabi…

Verse 30

जायते पुष्करद्वीपे मम कर्मपरायणः ॥ अथ तत्र मृतो भूमे पुण्यक्षेत्रे महाशुचिः ॥

Siya’y muling isisilang sa Puṣkaradvīpa, nakatuon sa aking mga itinakdang gawain. At, O Lupa, kung siya’y mamatay doon—sa banal na pook na puno ng kabutihan—siya’y magiging lubhang dalisay.

Verse 31

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ अस्त्यत्राग्निसरो नाम परं गुह्यं मम स्थितम् ॥

Malaya sa lahat ng kasalanan, siya’y tutungo sa aking kaharian. Dito’y may pook na tinatawag na Agnisara, isang lubhang lihim na banal na lugar na itinatag bilang akin.

Verse 32

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र गिरिकुञ्जसमाश्रिताः ॥ तत्र चापि कृतस्नानः पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Limang batis ang bumabagsak dito, na nananahan sa mga masukal na punò sa kabundukan. Doon din, matapos maligo, ang taong nanatili nang limang gabi…

Verse 33

कुशद्वीपे च जायेत मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म महौजसम् ॥

At siya’y muling isisilang sa Kuśadvīpa, na tapat sa mga gawaing itinakda Ko. Pagkaraan, matapos magsagawa ng gawang may dakilang bisa, doon niya bibitawan ang hininga ng buhay.

Verse 34

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ अस्ति ब्रह्मसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Pagkalaglag mula sa Kuśadvīpa, siya’y tutungo sa Brahmaloka. May isang pook na tinatawag na Brahmasara, isang lihim na banal na kṣetra—pinakamataas at sa Akin.

Verse 35

यत्र धारा पतत्येका पुण्या भूमिशिलातले ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Kung saan ang iisang banal na agos ay bumabagsak sa batong ibabaw ng lupa—doon dapat magsagawa ng paliligo ang taong nanatili nang limang gabi.

Verse 36

वसते सूर्यलोकेषु मम मार्गानुसारकः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्सूर्यधारां समाश्रितः ॥

Siya’y mananahan sa mga daigdig ng Araw, bilang tagasunod ng Aking landas. Pagkaraan, dito, sa pagdulog sa ‘Sūryadhārā’ (Agos ng Araw), bibitawan niya ang hininga ng buhay.

Verse 37

एका धारा पतत्यत्र देवि पूर्णा शिलोच्चयात् ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकमेकं दिनं तथा

O Diyosa, dito’y bumabagsak ang iisang ganap na agos ng tubig mula sa batuhing taluktok. Doon ay dapat maligo, araw-araw, isa-isa sa bawat araw.

Verse 38

सप्तरा‍त्रोषितो भूत्वा मम कर्म समाश्रितः ॥ स्नात्वा सप्तसमुद्रेषु लब्धसंज्ञः समाहितः

Matapos manatili nang pitong gabi, na umaasa sa mga pagsasagawa na itinuro ko, at makapaligo sa pitong karagatan, siya’y muling nagkakamalay at nagiging payapa ang isip.

Verse 39

सप्तद्वीपेषु विहरेन् मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम भक्तिसमन्वितः

Maglakbay siya sa pitong kontinente, nakatuon sa mga pagsasagawa na itinuro ko. Pagkaraan, doon, taglay ang debosyon sa akin, kanyang bibitiwan ang hininga ng buhay.

Verse 40

सप्तद्वीपमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धर्मोद्भवं नाम तस्मिन् क्षेत्रे परे मम

Paglagpas sa pitong kontinente, tunay ngang tutungo siya sa aking daigdig. Sa aking kataas-taasang banal na pook na iyon ay may lugar na tinatawag na Dharmodbhava.

Verse 41

गिरिकुञ्जात् पतत्येका धारा भूमितले शुभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकरात्रोषितो नरः

Mula sa kakahuyan sa bundok ay bumabagsak ang iisang mapalad na agos sa lupa. Matapos manatili nang isang gabi, dapat maligo roon ang isang tao.

Verse 42

स वैश्यो जायते शूद्रो मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् गुह्ये देवि शिलोच्चये

Siya—bagaman isang Vaiśya—ay muling isinisilang bilang isang Śūdra, habang tapat sa mga gawang itinuro ko. Pagkaraan, doon, O Diyosa, sa lihim na Śiloccaya, kanyang iniiwan ang hininga ng buhay.

Verse 43

साङ्गयज्ञं सदक्षिण्यं भुक्त्वा मां प्रतिपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

Matapos tamasahin ang bunga na katumbas ng isang sakripisyong may ganap na sangkap at may nararapat na dakṣiṇā, siya’y umaabot sa akin. May isang banal na pook na tinatawag na Koṭivaṭa—lihim, pinakamataas, at akin.

Verse 44

एका धारा पतत्यत्र वटमूलमुपाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुरुते नरो रात्रावुपोषितः

Dito, isang nag-iisang agos ang bumabagsak, na sumasandig sa ugat ng punong balete. Doon, ang taong nag-ayuno sa magdamag ay nagsasagawa ng paliligo.

Verse 45

यावन्ति वटपत्राणि तस्मिञ्छृङ्गे परे मम ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रूपसम्पत्समन्वितः

Kung gaano karami ang mga dahon ng punong balete sa tuktok na iyon—pinakamataas at akin—gayundin karaming libong taon siyang nananatili, kalooban ng kagandahan at kasaganaan.

Verse 46

अग्निवर्णस्ततो भूत्वा मम लोकं स गच्छति॥ पापप्रमोचनं नाम गुह्यमस्मिन्परं मम

Pagkaraan, nagiging maningning na tila apoy, siya’y nagtutungo sa aking daigdig. Dito’y may isang lihim at pinakamataas na pook na akin na tinatawag na Pāpamocana, “Pag-aalis ng Kasalanan.”

Verse 47

पतत्येकतमा धारा स्थूला कुम्भसमा ततः॥ यस्तत्र कुरुते स्नानमहोरात्रोषितो नरः॥

Doon ay bumabagsak ang iisang agos—makapal, na wari’y sukat ng isang banga. Ang taong naliligo roon, matapos manatili nang isang buong araw at gabi,

Verse 48

जायते च चतुर्वेदी मम कर्मपरायणः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कौशिकीमाश्रितो नदीम्॥

—nagiging bihasa sa apat na Veda, at nakatuon sa mga tungkuling itinuro ko. Pagkaraan, naninirahan sa tabi ng ilog na Kauśikī, doon niya iniiwan ang hininga ng buhay.

Verse 49

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः॥ मोदते वासवे लोके मम मार्गानुसारिणि॥

Ang taong naliligo roon, matapos manatili nang limang gabi, ay nagagalak sa daigdig ni Vāsava (Indra), bilang tagasunod ng aking landas.

Verse 50

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ वासवं लोकमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥

Pagkaraan, doon niya iniiwan ang hininga ng buhay, na nakatuon sa mga tungkuling itinuro ko; at, pagtalikod sa daigdig ni Vāsava, siya’y nagtutungo sa aking daigdig.

Verse 51

यमव्यसनकं नाम गुह्यमस्ति परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैकं कौशिकीमाश्रितं नदीम्॥

May isang lihim na pook na tinatawag na Yamavyasanaka, na lubhang mahal sa akin. Doon ay dumadaloy ang iisang batis, na kaugnay ng ilog na Kauśikī.

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः॥ न स गच्छति दुर्गाणि यमस्य व्यसनं महत्॥

Ang taong naliligo roon, matapos manatili ng isang gabi, ay hindi daraan sa mahihirap na landas—ang dakilang pagdurusang kaugnay ni Yama.

Verse 53

अथ तत्र त्यजेत्प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ विशुद्धो मुक्तपापोऽसौ मम लोकं स गच्छति॥

At kung doon niya iwinawaksi ang hininga ng buhay, na tapat sa mga tungkuling itinuro ko—dalisay at napalaya sa kasalanan—siya’y nagtutungo sa aking daigdig.

Verse 54

मातङ्गं नाम विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैव आश्रितं कौशिकीं नदीम्॥

Sa banal na pook na iyon ay may tanyag na lugar na tinatawag na Mātaṅga, na lubhang mahal sa akin. Doon din dumadaloy ang isang batis na kaugnay ng ilog na Kauśikī.

Verse 55

विद्वाञ्छुचिश्च जायेत ममकामर्नुसारकः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्ये देवि परे मम॥

Siya’y magiging marunong at dalisay, na sumusunod sa aking kalooban; at doon niya iniiwan ang hininga ng buhay, O Diyosa, sa lihim na pook na lubhang mahal sa akin.

Verse 56

मुक्त्वा किम्पुरुषं भेदं मम लोकं च गच्छति॥ अस्ति वज्रभवं नाम गुह्ये तस्मिन्परं मम॥

Matapos iwaksi ang pagkakaibang pagiging kimpuruṣa, siya’y nagtutungo sa aking daigdig. Sa lihim na pook na iyon ay may lugar na tinatawag na Vajrabhava, na lubhang mahal sa akin.

Verse 57

स्रोतो वहति तत्रैकमाश्रितं कौशिकीं नदीम् ॥ स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥

Doon ay may iisang agos na dumadaloy, na kaugnay ng ilog na Kauśikī. Ang taong naliligo roon matapos manuluyan ng isang gabi ay nagkakamit ng itinakdang bunga.

Verse 58

जायते शक्रलोके तु मम कर्मानुसारकः ॥ शरीरचक्रसङ्घाते वज्रहस्तस्वरूपकः ॥

Tunay na siya’y isinisilang sa daigdig ni Śakra, ayon sa aking kautusan; at sa pagsasama ng mga kakayahan ng katawan, nagkakamit siya ng anyong tinatawag na “may kamay na Vajra.”

Verse 59

तत्र स्नानप्रभावेण जायते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुच्यते प्राणान्मम चिन्तनतत्परः ॥

Sa bisa ng pagligo roon, siya’y isinisilang sa itinakdang kalagayan—walang pag-aalinlangan dito. Pagkaraan, na lubos na nakatuon sa pagninilay sa akin, siya’y napapalaya mula sa hininga-buhay dito (ibig sabihin, namamatay siya roon sa gayong pagtuon).

Verse 60

शक्रलोकमतिच्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्र त्रिक्रोशमात्रेण गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Pagkaraang malampasan ang daigdig ni Śakra, nararating niya ang aking daigdig. Doon, sa loob ng sukat na tatlong krośa, naroon ang aking kataas-taasang lihim na banal na pook (kṣetra).

Verse 61

शक्ररुद्रेति विख्यातं तस्मिन्कोकाशिलातले ॥ स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

Sa ibabaw ng batong tinatawag na Kokāśilā, na tanyag bilang “Śakra-Rudra,” ang taong naliligo roon matapos mag-ayuno nang tatlong gabi ay nagkakamit ng itinakdang bunga.

Verse 62

अस्ति चान्यन्महद्भद्रे क्षेत्रे गुह्ये विशेषितम् ॥ मनुजा येन गच्छन्ति मुक्त्वा संसारसागरम् ॥

At, O lubhang mapalad, may isa pang dakilang tanda sa lihim na banal na kṣetra—sa pamamagitan nito’y nakalalampas ang mga tao, matapos tawirin ang dagat ng saṃsāra.

Verse 63

कृतोदकस्तत्र भद्रे अहोरात्रोषितो नरः ॥ जायते शाल्मलिद्वीपे मम कर्मानुसारिणि ॥

Doon, O mapalad, ang taong nagsagawa ng kṛtodaka (ritwal na tubig) at nanatili nang isang araw at isang gabi ay isinisilang sa Śālmalīdvīpa, ayon sa aking kautusan.

Verse 64

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ शाल्मलिद्वीपमुत्सृज्य मम पार्श्वे स तिष्ठति ॥

Pagkaraan, doon niya binibitiwan ang hininga ng buhay, matatag sa aking mga itinakdang disiplina; at, iniwan ang Śālmalīdvīpa, siya’y nananatili sa aking tabi.

Verse 65

तस्मिन्क्षेत्रे महागुह्ये परमस्ति फलोदयम् ॥ विष्णुतीर्थमिति ख्यातं मम भक्तसुखावहम् ॥

Sa dakilang lihim na kṣetra na iyon ay may pinakamataas na pag-usbong ng bunga ng kabutihan. Ito’y tanyag bilang ‘Viṣṇu-tīrtha’, tagapagdulot ng kaginhawahan sa aking mga deboto.

Verse 66

ततः पर्वतमध्यात्तु कोकायां पतते जलम् ॥ त्रिस्रोतसं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

Pagkaraan, mula sa gitna ng bundok ay bumabagsak ang tubig sa Kokā, O lubhang mapalad—na nagiging Tri-srotas, ang tatlong-agos na tagpuan, na sinasabing paglaya mula sa buong saṃsāra.

Verse 67

तस्मिन् कृतोदको भूमे छित्त्वा संसारबन्धनम् ॥ वायोः स भवनं प्राप्य वायुभूतस्तु तिष्ठति ॥

O Lupa, matapos isagawa roon ang ritong tubig at maputol ang gapos ng pag-ikot ng kapanganakan at kamatayan, nararating niya ang tahanan ni Vāyu at nananatili roon, na naging may likas na hangin.

Verse 68

तत्राथ मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वायुलोकमतिक्रंय मम लोकं स गच्छति ॥

Pagkaraan, na matatag sa mga gawang itinakda ko, iniiwan niya roon ang kanyang mga hiningang-buhay; at paglagpas sa daigdig ni Vāyu, siya’y tumutungo sa aking daigdig.

Verse 69

अस्ति तत्र वरं स्थानं सङ्गमं कौशिकोकयोः ॥ सर्वकामिकेति विख्याता शिला तिष्ठति चोत्तरे ॥

Naroon ang isang napakainam na pook—ang tagpuan ng Kauśikī at Okā; at sa hilaga ay nakatindig ang batong tanyag na ‘Sarvakāmikā’, ang tumutupad ng lahat ng hangarin.

Verse 70

तत्र यः कुरुते स्नानमहो रात्रोषितो नरः ॥ विस्तीर्णे जायते वंशे जातिं स्मरति चात्मनः ॥

Ang taong naliligo roon at nananatili sa loob ng isang araw at isang gabi ay isinisilang sa mas malawak na angkan, at naaalala niya ang sarili niyang kapanganakan (ang dating pinagmulan).

Verse 71

स्वर्गे वा यदि वा भूमौ यं यं कामयते नरः ॥ तं तं प्राप्नोति वै कामं स्नातमात्रः शिलातले ॥

Sa langit man o sa lupa, anumang hangaring ninanais ng tao—kanyang natatamo yaon; sapagkat sa pagligo lamang sa ibabaw ng bato, nagkakamit siya ng ninanais.

Verse 72

अस्ति मत्स्यशिला नाम गुह्यं कोकामुखे वरम् ॥ धाराः पतन्ति तिस्रो वै कौशिकीमाश्रिता नदीम् ॥

May isang dakila at lihim na pook na tinatawag na Matsyaśilā sa “bunganga” ng Kokā; tatlong batis ang tunay na bumabagsak doon, na nakaugnay sa ilog na Kauśikī.

Verse 73

तत्र च स्नायमानस्तु यदि मत्स्यं प्रपश्यति ॥ ततो जानाम्यहं देवि प्राप्तो नारायणः स्वयम् ॥

At doon, habang naliligo, kung ang tao’y makakita ng isang isda, kung gayon, O Diyosa, nalalaman kong si Nārāyaṇa mismo ang dumating at nahayag.

Verse 74

तत्र मत्स्यं पुनर्दृष्ट्वा यजमानस्तु सुन्दरि ॥ दद्यादर्घ्यं ततो भद्रे मधुलाजसमन्वितम् ॥

O marikit, pagkakita muli sa isda roon, ang nagsasagawa ng yajña ay dapat maghandog ng arghya, O mapalad, na may kasamang pulot at inihaw na butil.

Verse 75

यस्तत्र कुरुते स्नानं देवि गुह्ये ततः परे ॥ तिष्ठते पद्मपत्रे तु सोत्तरे मेरुसंश्रिते ॥

O Diyosa, ang sinumang maligo roon, sa lihim na pook na higit sa iba, ay nananahan sa ibabaw ng dahon ng lotus sa hilagang dako, na nakasalig sa Meru.

Verse 76

अथ संप्राप्य मुच्येत मत्स्यं गुह्यं परं मम ॥ मेरुशृङ्गं समुल्लङ्घ्य गम लोकं च गच्छति ॥

Pagkaraan, sa pag-abot sa lihim at kataas-taasang isda na akin, siya’y napapalaya; nilalampasan ang tuktok ng Meru, siya’y nagtutungo sa mundong tinatawag na ‘Gama’.

Verse 77

पञ्चयोजनविस्तारं क्षेत्रं कोकामुखं मम ।। यस्त्वेतत्तु विजानाति न स पापेन लिप्यते ॥

Ang aking banal na kṣetra na tinatawag na Kokāmukha ay may lawak na limang yojana. Ang sinumang tunay na nakakabatid nito ay hindi nadudungisan ng kasalanan.

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तस्मिन्कोकामुखे रम्ये तिष्ठामि दक्षिणामुखः ॥

May iba pa akong ipapahayag sa iyo; pakinggan mo, O Vasundharā. Sa kaaya-ayang Kokāmukha na iyon, ako’y nananatiling nakaharap sa timog.

Verse 79

शिलाचन्दनसङ्काशं देवानामपि दुर्लभम् ।। वराहरूपमादाय तिष्ठामि पुरुषाकृतिः ॥

Kawangis ng bato at ng sandalwood, at bihira maging sa mga diyos—taglay ang anyo ni Varāha, ako’y nananatili sa anyong tulad-tao.

Verse 80

वामोन्नतमुखं कृत्वा वामदंष्ट्रासमुन्नतम् ।। पश्यामि च जगत्सर्वं ये च भक्ताः मम प्रियाः ॥

Itaas ko ang aking mukha sa kaliwa, at ang aking kaliwang pangil ay nakataas; minamasdan ko ang buong daigdig, at yaong mga debotong mahal ko.

Verse 81

यदि कोकामुखं गच्छेत् कदाचित्कालपर्यये ।। मा ततो विनिवर्त्तेत यदीच्छेन्मम तुल्यताम् ॥

Kung ang sinuman ay makarating sa Kokāmukha sa alinmang pag-ikot ng panahon, huwag siyang bumalik mula roon—kung ninanais niya ang pagkakatulad sa akin.

Verse 82

गुह्यानां परमं गुह्यमेतत्स्थानं परं महत् ।। सिद्धानां परमा सिद्धिर्गुह्यं कोकामुखं परम् ॥

Sa mga lihim, ito ang pinakadakilang lihim—ang pook na ito’y dakila at lampas sa karaniwan. Sa mga siddha, ito ang sukdulang siddhi: ang Kokāmukha ang kataas-taasang lihim.

Verse 83

न च सांख्येन योगेन सिद्धिं यान्ति महापराम् ।। याति कोकामुखं गत्वा रहस्यं कथितं मया ॥

Hindi sa Sāṅkhya ni sa Yoga nakakamit ang sukdulang dakilang siddhi; bagkus, nakakamit ito sa pagpunta sa Kokāmukha—ito ang lihim na ipinahayag ko.

Verse 84

एवं श्रेष्ठे महाभागे यत्त्वया परिपृच्छिम् ।। परमं कथितं सर्वं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसे ॥

Kaya, O pinakadakila at mapalad, ang iyong itinanong ay nasagot. Ang lahat ng pinakamataas ay naipaliwanag—ano pa ang nais mong marinig?

Verse 85

य एतत्कथितं भूमे कोकामुखमनुत्तमम् ।। तारिताḥ पितरस्तेन दश पूर्वास्तथा पराः ॥

O Lupa, ang taong naturuan ng walang kapantay na Kokāmukha na ito ay nakapagliligtas sa mga ninuno: sampung salinlahi sa nakaraan, at gayundin yaong mga susunod.

Verse 86

मृतो वा तत्र जायेत शुद्धे भागवते कुले ।। अनन्यमानसो भूत्वा मम मार्गप्रदर्शकः ॥

O kaya, pagkamatay, maipanganak siya roon sa isang dalisay na pamilyang Bhāgavata; sa pagiging iisa ang puso, nagiging tagapagturo siya ng aking landas.

Verse 87

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः ॥ त्यक्त्वा पञ्चशतं जन्म मम भक्तश्च जायते ॥

Ang taong, pagbangon sa bukang-liwayway, na palaging nakikinig nito, matapos iwaksi ang limang daang kapanganakan, ay nagiging deboto Ko.

Verse 88

य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि ॥ गच्छते परमं स्थानमेवमेतन्न संशयः ॥

Sinumang palaging bumibigkas ng salaysay na Kokā, gayundin sa bukang-liwayway, ay nakakamit ang pinakamataas na tahanan; ganito nga, walang pag-aalinlangan.

Verse 89

श्रीवराह उवाच ॥ नास्ति कोकामुखात्क्षेत्रं श्रेष्ठं कोकामुखाच्छुचि ॥ नास्ति कोकामुखात्स्थानं नास्ति कोकामुखात्प्रियम् ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: O dalisay, walang banal na pook na hihigit sa Kokāmukha. Walang tahanang lampas sa Kokāmukha; wala ring higit na minamahal kaysa Kokāmukha.

Verse 90

जायते विपुले शुद्धे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्विष्णुधारां समाश्रितः ॥

Sa malawak at dalisay na lupain, na sumusunod sa aking landas, doon niya iniiwan ang hininga-buhay, na kumupkop sa Viṣṇudhārā, ang ‘batis ni Viṣṇu’.

Verse 91

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र पर्वतादुच्छ्रयं श्रिताः ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Dito, apat na batis ang bumabagsak, na dumadaloy mula sa mataas na bundok. Ang lalaking naliligo roon matapos manahan nang limang gabi, ay nagkakamit ng itinakdang gantimpala.

Verse 92

सूर्यलोकमतिग्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धेनुवटं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Paglampas sa daigdig ng Araw, tunay na nararating niya ang aking daigdig. May isang kataas-taasang lihim na banal na pook na akin, na tinatawag na Dhenuvaṭa.

Verse 93

तिष्ठते तु वरारोहे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

Nanatili nga roon, O marikit ang balakang, na sumusunod sa aking landas. Doon niya saka binibitawan ang hininga-buhay, matapos gampanan ang isang napakahirap na gawa.

Verse 94

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र एकरात्रोषिता नराः ॥ भेदं किम्पुरुषं प्राप्य जायते नात्र संशयः ॥

Yaong mga taong naliligo roon at nanatili nang isang gabi, nakakamit ang kalagayan ng Kimpuruṣa; dito’y walang pag-aalinlangan.

Verse 95

दंष्ट्राङ्कुरेति विख्यातं यत्र कोका विनिःसृता ॥ एतद्गुह्यं न जानन्ति यतो मुञ्चन्ति जन्तवः ॥

Ang pook na yaon ay tanyag bilang ‘Daṃṣṭrāṅkura’, kung saan lumitaw si Kokā. Hindi nalalaman ng mga nilalang ang lihim na ito; kaya roon nila binibitawan ang hininga-buhay.

Verse 96

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मण्यवस्थितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

Doon niya saka binibitawan ang hininga-buhay, na nakatatag sa aking banal na tungkulin. Tinalikdan ang lahat ng pagkakapit, siya’y nagtutungo sa aking kaharian.

Verse 97

ये मां स्मरन्ति वै भूमे पुरुषा मुक्तकिल्बिषाः ॥ तत्र कुर्वन्ति कर्माणि शुद्धाः संसारमोक्षणे ॥

O Ina ng Lupa, yaong mga taong umaalaala sa akin ay napapalaya sa kasalanan; at sa pagiging dalisay, gumagawa sila roon ng mga gawaing nakatuon sa paglaya mula sa pag-ikot ng muling pagsilang.