Adhyaya 14: Ritual Procedure for Śrāddha: Sequence, Eligibility, and Offerings to Ancestors

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । एतन्मे कथितं पूर्वं ब्रह्मपुत्रेण धीमता । सनकानुजेन विप्रर्षे ब्राह्मणान् शृणु साम्प्रतम् ॥ १४.१ ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ito’y naisalaysay na sa akin noon ng marunong na anak ni Brahmā, ang nakababatang kapatid ni Sanaka. Ngayon, O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, pakinggan mo ang tungkol sa mga Brāhmaṇa.”

Verse 2

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् । वेदवित् श्रोत्रियो योगी तथा वै ज्योष्ठसामगः ॥ १४.२ ॥

Siya’y yaong nakapaghari sa tatluhang ritwal na Nāciketa, sa tatlong aral na ‘Madhu,’ at sa tatlong pagbigkas na ‘Suparṇa’; batid niya ang anim na sangay na pantulong ng Veda, siya’y tagapangalaga ng kaalaman sa Veda, isang śrotriya na wastong sinanay, isang yogin, at tunay na pangunahing mang-aawit ng mga himnong Sāman.

Verse 3

ऋत्विजं भागिनेयं च दौहित्रं श्वशुरं तथा । जामातरं मातुलं च तपोनिष्ठं च ब्राह्मणम् ॥ १४.३ ॥

“(Dapat igalang at tanggapin) ang paring tagapaghandog, ang pamangkin na lalaki (anak ng kapatid na babae), ang apo na lalaki (anak ng anak na babae), ang biyenan, ang manugang na lalaki, ang tiyuhin sa ina, at gayundin ang Brāhmaṇa na matatag sa pagtalima sa asetikong disiplina.”

Verse 4

पञ्चाग्न्यभिरतं चैव शिष्यं संबन्धिनं तथा । मातापितॄरतं चैव एताञ्छ्राद्धे नियोजयेत् ॥ १४.४ ॥

Sa śrāddha, dapat ding italaga: ang taong nakatuon sa limang banal na apoy, ang isang alagad, ang isang kamag-anak, at gayundin ang taong masigasig sa paglilingkod sa ina at ama.

Verse 5

मित्रध्रुक् कुनखी चैव श्यावदन्तस्तथा द्विजः । कन्यादूषयिता वह्निवेदोज्झः सोमविक्रयी ॥ १४.५ ॥

Ang nagtataksil sa kaibigan, ang may depektong mga kuko, ang dvija na may kupas o nangingitim na ngipin, ang lumalapastangan sa isang dalaga, ang nagpapabaya sa banal na apoy at sa Veda, at ang nagbebenta ng soma—ang mga ito’y binanggit dito bilang mga taong dapat hatulan.

Verse 6

अभिशप्तस्तथा स्तेनः पिशुनो ग्रामयाजकः । भृतकाध्यापकश्चैव भृतकाध्यापितश्च यः ॥ १४.६ ॥

Gayundin, ang taong nasa ilalim ng sumpa, ang magnanakaw, ang mapanirang‑puri, ang paring‑baryo na nagsasagawa ng ritwal kapalit ng bayad, at ang gurong inuupahan, pati ang tinuturuan kapalit ng bayad—sila’y binibilang dito.

Verse 7

परपूर्वापतिश्चैव मातापित्रोस्तथोज्झकः । वृषलीसूतिपोष्यश्च वृषलीपतिर एव च । तथा देवलकश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १४.७ ॥

At gayundin: ang asawa ng babaeng dati nang naikasal sa iba; ang nagtatakwil o nagpapabaya sa ina at ama; ang pinananatili ng mga anak ng isang vṛṣalī; ang asawa ng vṛṣalī; at ang devalaka—hindi sila karapat-dapat na tumanggap sa ritwal na śrāddha.

Verse 8

प्रथमेऽह्नि बुधः कुर्याद् विप्राग्र्याणां निमन्त्रणम् । आनिमन्त्र्य द्विजान् गेहमागतान् भोजयेद् यतीन् ॥ १४.८ ॥

Sa unang araw, ang taong maingat ay dapat mag-anyaya sa mga dakilang Brahmana; matapos anyayahan ang mga dvija na dumating sa bahay, dapat ding maghandog ng pagkain sa mga yati, ang mga asceta.

Verse 9

पादशौचादिना गृहमागतान् भोजयेद् द्विजान् । पवित्रपाणिराचान्तानासनेषूपवेशयेत् ॥ १४.९ ॥

Matapos gawin ang mga kaugalian na nagsisimula sa paghuhugas ng paa, dapat pakainin ang mga dvija na dumating sa bahay; na may malinis na mga kamay, matapos silang mag-ācāmana (sumimsim ng tubig para sa paglilinis), paupuin sila sa nararapat na upuan.

Verse 10

पितॄणामयुजो युग्मान् देवानामपि योजयेत् । देवानामेकमेकं वा पितॄणां च नियोजयेत् ॥ १४.१० ॥

Dapat italaga ang mga bahagi ng handog para sa mga Pitṛ (mga ninuno) sa mga pares na di‑pantay at pantay, at gayundin para sa mga Deva; o kaya’y maaari ring ipamahagi nang isa‑isa—para sa mga Deva at para sa mga Pitṛ.

Verse 11

तथा मातामहश्राद्धं वैश्वदेवसमन्वितम् । कुर्वीत भक्तिसम्पन्नः सक्तन्त्रं वा वैश्वदेविकम् ॥ १४.११ ॥

Gayundin, dapat isagawa ang ritong śrāddha para sa lolo sa ina, na may kasamang handog na Vaiśvadeva; o kaya, ang may ganap na debosyon ay maaaring magsagawa ng ritong Vaiśvadevika kasama ang itinakdang pamamaraan ng seremonya.

Verse 12

प्राङ्मुखं भोजयेद्विप्रं देवानामुभयात्मकम् । पितृपैतामहानां च भोजयेच्चाप्युदङ्मुखान् ॥ १४.१२ ॥

Dapat pakainin ang isang brāhmaṇa na nakaharap sa silangan, bilang tagapagdala ng dalawang anyo ng mga diyos; at dapat ding maghandog ng pagkain para sa mga Pitṛ at mga Pitāmaha na nakaharap sa hilaga.

Verse 13

पृथक् तयोः केचिदाहुः श्राद्धस्य करणं द्विज । एकत्रैकेन पाकेन वदन्त्यन्ये महर्षयः ॥ १४.१३ ॥

May ilan ang nagsasabi, O dalawang-ulit na isinilang, na ang ritong śrāddha ay dapat gawin nang hiwalay para sa dalawa; ngunit ang ibang dakilang ṛṣi ay nagsasaad na maaari itong isagawa nang sabay sa iisang pagluluto o paghahanda.

Verse 14

विष्टारार्थं कुशान् दत्त्वा सम्पूज्यार्घविधानतः । कुर्यादावाहनं प्राज्ञो देवानां तदनुज्ञया ॥ १४.१४ ॥

Pagkatapos ilatag ang damong kuśa upang ayusin ang pook ng ritwal, at matapos parangalan ayon sa itinakdang paghahandog ng arghya, ang marunong ay dapat magsagawa ng āvāhana, ang pag-anyaya sa mga diyos, sa kanilang pagsang-ayon.

Verse 15

यवाम्बुना च देवानां दद्यादर्घ्यं विधानवित् । सुगन्धधूपदीपांश्च दत्त्वा तेभ्यो यथाविधि । पितॄणामपसकव्येन सर्वमेवोपकल्पयेत् ॥ १४.१५ ॥

Ang bihasa sa wastong pamamaraan ay dapat maghandog ng arghya sa mga deva gamit ang tubig na may yava (barley); at matapos maghandog ng mabangong insenso at mga ilawan ayon sa tuntunin, dapat ding ihanda ang lahat para sa mga Pitṛ sa pamamagitan ng handog na apasakavyā.

Verse 16

अनुज्ञां च ततः प्राप्य दत्त्वा दर्भान् द्विधाकृतान् । मन्त्रपूर्वं पितॄणां तु कुर्यादावाहनं बुधः । तिलाम्बुना चापसव्यं दद्यादर्घ्यादिकं बुधः ॥ १४.१६ ॥

Pagkaraang makamtan ang pahintulot, at mailagay ang mga talim ng damong kuśa (darbha) na hinati sa dalawa, ang marunong na tagapaghandog ay dapat, sa pamamagitan ng mga itinakdang mantra, magsagawa ng āvāhana upang anyayahan ang mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno). Sa tubig na hinaluan ng linga, at suot ang banal na sinulid sa paraang apasavya, dapat siyang maghandog ng arghya at iba pang kaugalian na alay.

Verse 17

काले तत्रातिथिं प्राप्तमन्नकामं द्विजाध्वगम् । ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञातः कामं तमपि पूजयेत् ॥ १४.१७ ॥

Kung sa tamang oras ay may dumating na panauhin doon—isang naglalakbay na dvija (dalawang ulit na isinilang) na naghahangad ng pagkain—kung pinahintulutan ng mga brāhmaṇa, dapat din siyang parangalan nang kusang-loob.

Verse 18

योगिनो विविधैरूपैर्नराणामुपकारिणः । भ्रमन्ति पृथिवीमेतामविज्ञातस्वरूपिणः ॥ १४.१८ ॥

Ang mga yogin—mga tagapagkaloob ng kabutihan sa sangkatauhan—ay gumagala sa daigdig na ito sa iba’t ibang anyo, at ang kanilang tunay na kalikasan ay nananatiling di nakikilala.

Verse 19

तस्मादभ्यर्चयेत् प्राप्तं श्राद्धकालेऽतिथिं बुधः । श्राद्धक्रियाफलं हन्ति द्विजेन्द्रापूजितोऽतिथिः ॥ १४.१९ ॥

Kaya’t ang marunong ay dapat magbigay-galang nang wasto sa panauhing dumarating sa oras ng śrāddha. Ang panauhing hindi pinarangalan—lalo na yaong itinuturing na pinakadakila sa mga dvija—ay sumisira sa bunga ng ritwal na śrāddha.

Verse 20

जुहुयाद् व्यञ्जनं क्षारैर्वर्ज्यमन्नं ततोऽनले । अनुज्ञातो द्विजैस्तैस्तु त्रिः कृत्वा पुरुषर्षभ ॥ १४.२० ॥

Dapat niyang ihandog sa apoy (homa) ang mga pagkaing inihanda, maliban sa mga pagkaing may sangkap na alkalino. Pagkaraan, matapos makuha ang pahintulot ng mga brāhmaṇa, dapat niya itong gawin nang tatlong ulit, O pinakamainam sa mga tao.

Verse 21

अग्नये काव्यवाहनाय स्वाहेति प्रथमा हुतिः । सोमाय वै पितृमते दातव्या तदनन्तरम् ॥ १४.२१ ॥

Ang unang handog ay ialay na may pormulang “svāhā” kay Agni, ang tagapagdala ng mga handog na pangyajña. Pagkaraan nito, maghandog kay Soma, na kaugnay ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 22

वैवस्वताय चैवान्या तृतीया दीयताहुतिः । हुतावशिष्टमल्पाल्पं विप्रपात्रेषु निर्वपेत् ॥ १४.२२ ॥

At ang ikatlong handog ay dapat ding ialay kay Vaivasvata. Pagkatapos, ang natira mula sa handog ay ipamahagi nang paunti-unti sa mga sisidlan ng mga Brāhmaṇa.

Verse 23

ततोऽन्नं मृष्टमत्यर्थमभीष्टमभिसंस्कृतम् । दत्त्वा जुषध्वमिच्छातो वाच्यमेतदनिष्ठुरम् ॥ १४.२३ ॥

Pagkatapos, matapos magbigay ng pagkain na maingat na inihanda, lubhang pili at pinadalisay, sabihin ayon sa nais: “Mangyaring tumanggap at kumain,” na walang kabagsikan sa pananalita.

Verse 24

भोक्तव्यं तैश्च तच्चित्तैर्मौनिभिः सुमुखैः सुखम् । अक्रुध्यता अत्वरता देयं तेनापि भक्तितः ॥ १४.२४ ॥

Ito’y dapat kainin nang may ginhawa ng mga muni na payapa ang isip at magiliw ang anyo. At ang nagbibigay ay magbigay rin nang may debosyon—walang galit at walang pagmamadali.

Verse 25

रक्षोघ्नमन्त्रपठनं भूमेरास्तरणं तिलैः । कृत्वाऽध्येयाश्च पितरस्त एव द्विजसत्तमाः ॥ १४.२५ ॥

Matapos bigkasin ang mantra na pumupuksa sa mga rākṣasa at ikalat ang mga buto ng linga sa lupa, ang mismong mga Pitṛ (ninuno) ay dapat tawagin/alaalahanin nang may paggalang ng mga dakilang dwija (brāhmaṇa).

Verse 26

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य होमाप्यायितमूर्त्तयः ॥ १४.२६ ॥

Nawa’y ang aking ama, ang aking lolo, at gayundin ang aking ninuno sa ikatlong salin ay makamtan ang kasiyahan ngayon—na ang kanilang anyo ay napalalakas at napupuno sa pamamagitan ng handog na homa (pagsusunog na alay).

Verse 27

पितापितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य विप्रदेहेषु संस्थिताः ॥ १४.२७ ॥

Nawa’y ang aking ama, ang aking lolo, at gayundin ang aking ninuno sa ikatlong salin—na nananahan ngayon sa mga katawan ng mga brāhmaṇa—ay makamtan ang kasiyahan sa pamamagitan ko.

Verse 28

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु पिण्डेषु मया दत्तेषु भूतले ॥ १४.२८ ॥

Nawa’y ang aking ama, ang aking lolo, at gayundin ang aking ninuno sa ikatlong salin ay makamtan ang kasiyahan sa pamamagitan ng mga handog na piṇḍa na ibinigay ko sa ibabaw ng lupa.

Verse 29

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु मे भक्त्या यन्मयैतदुदाहृतम् ॥ १४.२९ ॥

Nawa’y ang aking ama, ang aking lolo, at gayundin ang aking ninuno sa ikatlong salin ay makamtan ang kasiyahan sa aking debosyon, sapagkat ito’y aking binigkas.

Verse 30

मातामहस्तृप्तिमुपैतु तस्य तथा पिता तस्य पिता ततोऽन्यः । विश्वेऽथ देवाः परमां प्रयान्तु तृप्तिं प्रणश्यन्तु च यातुधानाः ॥ १४.३० ॥

Nawa’y makamtan ng lolo sa ina ang kasiyahan; gayundin ang kanyang ama, ang ama ng kanyang ama, at iba pang mga ninuno. At nawa’y ang mga Viśve-deva ay makarating sa pinakamataas na kaganapan; at nawa’y ang mga yātudhāna (mapaminsalang espiritu) ay mawalan ng kasiyahan at mapawi.

Verse 31

यज्ञेश्वरो हव्यसमस्तकाव्यभोक्ता । अव्ययात्मा हरिरीश्वरॊऽत्र । तत्सन्निधानादपयान्तु सद्यो रक्षांस्यशेषाण्यसुराश्च सर्वे ॥ १४.३१ ॥

Si Hari, ang Panginoon ng yajña—tagatanggap at tagakain ng mga handog na havya at ng lahat ng alay sa mga ritwal—ay nananahan dito bilang Di-nasisirang Sarili. Sa mismong presensya Niya, nawa’y magsialis agad ang lahat ng rākṣasa, at gayundin ang lahat ng asura, nang walang matira.

Verse 32

तृप्तेष्वेतेषु विप्रेषु किरेदन्नं महीतले । दद्यादाचमनार्थाय तेभ्यो वारि सकृत्सकृत् ॥ १४.३२ ॥

Kapag nabusog at nasiyahan na ang mga panauhing brāhmaṇa, dapat ikalat ang pagkain sa lupa; at para sa ācamana (banal na paghuhugas ng bibig), dapat silang bigyan ng tubig nang paulit-ulit.

Verse 33

सुतृप्तैस्तैरणुज्ञातः सर्वेणान्नेन भूतले । सलिलेन ततः पिण्डान् समागृह्य समाहितः ॥ १४.३३ ॥

Matapos silang lubusang mapasiya at mabigyan ng pahintulot, sa pamamagitan ng pag-aalay ng lahat ng pagkain sa lupa, siya ay—na may payapang isip—nagtipon ng mga handog na piṇḍa kasama ng tubig.

Verse 34

पितृतीर्थेन सलिलं तथैव सलिलाञ्जलिम् । मातामहेभ्यस्तेनैव पिण्डांस्तीर्थेन निर्वपेत् । दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु पुष्पधूपादिपूजिताम् ॥ १४.३४ ॥

Gamit ang ‘pitṛ-tīrtha’ (anyo ng kamay para sa mga ninuno), dapat maghandog ng tubig, at gayundin ng libasyon ng tubig na may magkadikit na palad. Sa gayon ding paraan, dapat ilagak ang mga handog na piṇḍa para sa mga lolo sa ina, sa ibabaw ng damong kuśa na ang dulo ay nakaharap sa timog, at parangalan sa pamamagitan ng bulaklak, insenso, at iba pang alay.

Verse 35

स्वपित्रे प्रथमं पिण्डं दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ । पितामहाय चैवान्यं तत्पित्रे च तथापरम् ॥ १४.३५ ॥

Dapat ihandog ang unang piṇḍa sa sariling ama, sa harap ng mga nalalabi (ng pagkain/ritwal). Ang isa pa ay ihandog sa lolo, at gayundin ang isa pang piṇḍa sa ama niya (ang lolo sa tuhod).

Verse 36

दर्भमूले लेपभुजः प्रीणयेल्लेपघर्षणात् । पिण्डे मातामहे तद्वद्गन्धमाल्यादिसंयुतैः ॥ १४.३६ ॥

Sa paanan ng damong darbha, dapat pasiyahin ang mga nilalang na tumatanggap ng pahid na pamahid sa pamamagitan ng marahang pagkuskos sa inilapat na paste; gayundin, para sa lolo sa ina, ang handog na piṇḍa ay ihain na may mga pabango, kuwintas ng bulaklak, at iba pa.

Verse 37

पूजयित्वा द्विजाग्र्याणां दद्यादाचमनं बुधः । पैत्रेभ्यः प्रथमं भक्त्या तन्मनस्को द्विजेश्वर ॥ १४.३७ ॥

Pagkatapos parangalan ang pinakadakila sa mga dwija, ang marunong ay dapat maghandog ng tubig para sa ācamana (pagsipsip na panlinis). Una sa lahat, nang may debosyon at nakatuong isip, mag-alay sa mga ninunong pitṛ—O panginoon ng mga dwija.

Verse 38

सुस्वधेत्याशिषा युक्तां दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम् । दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो वाचयेद्वैश्वदेविकान् । प्रीयन्तामिति ये विश्वे देवास्तेन इतीरयेत् ॥ १४.३८ ॥

Kalakip ang basbas na “su-svadhā,” dapat magbigay, ayon sa kakayahan, ng dakṣiṇā (handog na gantimpala). At matapos ibigay ang dakṣiṇā sa kanila, ipabigkas ang mga pormulang Vaiśvadeva, na sinasabi: “Nawa’y malugod ang mga Viśve Deva dahil dito.”

Verse 39

तथेति चोक्ते तैर्विप्रैः प्रार्थनीयास्तथाशिषः । पश्चाद्विसर्जयेद्देवान् पूर्वं पैत्रान्महामते ॥ १४.३९ ॥

Kapag sinabi ng mga brāhmaṇa na iyon, “Gayon nga,” dapat ding hilingin sa kanila ang mga pagpapala. Pagkaraan nito, O dakilang pantas, pormal na pamamaalam (visarjana) sa mga diyos ang gawin—una sa mga ninunong pitṛ.

Verse 40

मातामहानामप्येवं सह देवैः क्रमः स्मृतः । भोजने च स्वशक्त्या च दाने तद्वद्विसर्जने । आपादशौचनात् पूर्वं कुर्यादेव द्विजन्मसु ॥ १४.४० ॥

Sa gayunding paraan, ang itinakdang pagkakasunod ay inaalala rin para sa mga lolo sa ina, kasama ng mga diyos. Sa pagpapakain at sa pagbibigay—ayon sa kakayahan—at gayundin sa pangwakas na pamamaalam, gawin ito para sa mga dwija bago ang paghuhugas ng mga paa.

Verse 41

जानन्तं प्रथमं पित्र्यं तथा मातामहेषु च । विसर्जयेत् प्रीतिवचः सम्मान्याभ्यर्थितांस्ततः । निवर्त्तेताभ्यनुज्ञात आद्वारान्तमनुव्रजेत् ॥ १४.४१ ॥

Una, dapat pauwiin nang may paggalang ang mga nakatatandang marunong sa panig ng ama at gayundin ang sa panig ng lolo sa ina, sa pamamagitan ng magiliw na pananalita at nararapat na pagpupugay. Pagkaraan, kapag nahilingan at nabigyan ng pahintulot, bumalik siya, inihahatid sila hanggang sa may pintuan.

Verse 42

ततस्तु वैश्वदेवाख्यां कुर्यान्नित्यक्रियां ततः । भुञ्जीयाच्च समं पूज्य भृत्यबान्धुभिरात्मना ॥ १४.४२ ॥

Pagkatapos, isagawa ang araw-araw na ritwal na tinatawag na Vaiśvadeva. Pagkaraan ng nararapat na pagpupugay, kumain nang magkakasama—ang sarili kasama ang mga umaasa sa kanya at mga kamag-anak.

Verse 43

एवं श्राद्धं बुधः कुर्यात् पितृयं मातामहं तथा । श्राद्धैराप्यायिता दद्युः सर्वान् कामान् पितामहाः ॥ १४.४३ ॥

Sa gayon, ang marunong ay dapat magsagawa ng ritwal na śrāddha—kapwa ang handog para sa mga ninuno (pitṛya) at ang para sa mga lolo sa ina (mātāmaha). Kapag nasiyahan at napalakas sa mga handog na śrāddha, ipagkakaloob ng mga ninuno ang lahat ng minimithing layon.

Verse 44

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः । रजतस्य तथा दानं तथा संदर्शनादिकम् ॥ १४.४४ ॥

Sa ritwal na śrāddha, tatlong bagay ang itinuturing na nagpapadalisay: ang apo sa anak na babae (dauhitra), ang telang-lana na tinatawag na kutapa, at ang mga buto ng linga (tilāḥ). Gayundin, ang pag-aalay ng pilak at ang mga gawaing nagsisimula sa magalang na pagdalo o pagharap (saṃdarśana-ādikam) ay sinasabing may kabanalan at bisa.

Verse 45

वर्ज्यस्तु कुर्वता श्राद्धं क्रोधोऽध्वगमनं त्वरा । भोक्तुरप्यत्र विप्रेन्द्र त्रयमेतन्न संशयः ॥ १४.४५ ॥

Para sa nagsasagawa ng śrāddha, dapat iwasan ang galit, ang pag-alis sa paglalakbay, at ang pagmamadali. Gayundin para sa kumakain dito, O pinakadakila sa mga Brahmin—ang tatlong ito ay dapat iwasan, walang pag-aalinlangan.

Verse 46

विश्वेदेवाः सपितरस्तथा मातामहाः द्विज । कुलं चाप्यायते पुंसां सर्वं श्राद्धं प्रकुर्वताम् ॥ १४.४६ ॥

O ikaw na dalawang-ulit na isinilang, ang mga Viśvedevas kasama ng mga Pitṛ, gayundin ang mga lolo sa panig ng ina, ay nalulugod; at ang buong angkan ng mga lalaking nagsasagawa ng lahat ng ritong śrāddha nang wasto ay napapangalagaan at umuunlad.

Verse 47

सोमाधारः पितृगणो योगाधारश्च चन्द्रमाः । श्राद्धं योगिनियुक्तं तु तस्मद्विप्रेन्द्र शस्यते ॥ १४.४७ ॥

Ang Soma ang sandigan ng kalipunan ng mga ninuno (Pitṛ), at ang Buwan ang sandigan ng mga yoga (mapalad na pagsasanib ng panahon). Kaya, O pinakadakila sa mga Brahmin, ang śrāddha na isinasagawa kasabay ng angkop na yoga ay pinupuri.

Verse 48

सहस्रस्यापि विप्राणां योगी चेत् पुरतः स्थितः । सर्वान् भोक्तॄंस्तारयति यजमानं तथा द्विज ॥ १४.४८ ॥

Kahit sa gitna ng isang libong brāhmaṇa, kung may yogin na naroroon sa unahan, sinasabing naitatawid niya (sa kapakinabangang espirituwal) ang lahat ng nakikibahagi sa handog, gayundin ang yajamāna, O dalawang-ulit na isinilang.

Verse 49

मह्यं सनत्कुमारेण पूर्वकल्पे द्विजोत्तम । कथितं वायुना चापि देवानां शम्भुना तथा ॥ १४.४९ ॥

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ito’y isinalaysay sa akin ni Sanatkumāra sa isang dating kalpa; isinalaysay din ito ni Vāyu, at gayundin ni Śambhu sa hanay ng mga diyos.

Verse 50

इयं सर्वपुराणेषु सामान्यापैत्रिकी क्रिया । एतत् क्रमात् कर्मकाण्डं ज्ञात्वा मुच्येत बन्धनात् ॥ १४.५१ ॥

Ito ang pangkalahatang ritong pang-ninuno (paitṛkī-kriyā) na inilarawan sa lahat ng Purāṇa. Kapag naunawaan ang sunod-sunod na pamamaraan ng bahaging karmakāṇḍa na ito, maaaring makalaya ang tao mula sa pagkakagapos.

Verse 51

एतदाश्रित्य निर्वाणं ऋषयः संशितव्रताः । प्राप्ता गौरमुखेदानीं त्वमप्येवं परो भव ॥ १४.५२ ॥

Sa pag-asa sa aral na ito, ang mga rishi na matatag sa kanilang mahigpit na panata ay nakamit ang kalayaan (nirvāṇa). Ngayon, O ikaw na may maningning na mukha, ikaw man ay maging dakila sa gayong antas ng espirituwal na kaganapan.

Verse 52

इति ते कथितं भक्त्या पृच्छतो द्विजसत्तम । पितॄन्यष्ट्वा हरिं ध्यायेद्यस्तस्य किमतः परम् । न तस्मात् परतः पित्र्यं तन्त्रमस्तीति निश्चयः ॥ १४.५३ ॥

“O pinakamainam sa mga dvija, sapagkat ikaw ay nagtatanong, ipinaliwanag ko ito sa iyo nang may debosyon. Ang sinumang maayos na sumamba sa mga Pitṛ at pagkatapos ay magnilay kay Hari—ano pa ang hihigit doon para sa kanya? Tiyak na pasya: walang ritwal na ukol sa mga ninuno (pitṛya-tantra) na mas mataas pa rito.”

Verse 53

धरण्युवाच ॥

Nagsalita si Dharaṇī (ang Daigdig):