Adhyaya 139: The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)

Verse 1

अथ सौकरमाहात्म्यम्॥ श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि लिप्यमानस्य यत्फलम्॥ सर्वं ते कथयिष्यामि यथा प्राप्नोति मानवः॥

Ngayon ay (nagsisimula) ang Saukara Māhātmya. Wika ni Śrī Varāha: Makinig ka nang ayon sa katotohanan, O diyosa, sa bunga ng bagay na ito kapag naisusulat o naiuukit; isasalaysay ko sa iyo ang lahat—kung paano ito natatamo ng tao.

Verse 2

गृहीत्वा गोमयं भूमे मम वेश्मोपलेपयेत्॥ न्यस्तानि तत्र यावन्ति पदानि च विलिम्पतः॥

Kumuha ng dumi ng baka, O Daigdig, at ipahid na pampalitada sa aking tahanan; at gaano man karaming yapak ang mailalagay roon habang nagpapalitada, (gayundin karami ang bunga).

Verse 3

तावद्वर्षसहस्राणि दिव्यानि दिवि मोदते॥ यदि द्वादशवर्षाणि लिप्यते मम कर्मसु॥

Sa gayong libu-libong banal na taon, nagagalak siya sa langit; kung sa loob ng labindalawang taon ay abala siya sa pagsulat o pag-ukit na kaugnay ng aking mga ritwal at gawa.

Verse 4

जायते विपुले शुद्धे धनधान्यसमाकुले॥ दिव्यैर्नमस्कृतो देवि कुशद्वीपं च गच्छति॥

Ipinanganganak siya sa malawak at dalisay na lupain na sagana sa yaman at butil; pinararangalan ng mga nilalang na makalangit, O Diyosa, siya’y napaparoon din sa Kuśadvīpa.

Verse 5

कुशद्वीपमनुप्राप्य सहस्राणि च जीवति॥ दश चैव तु वर्षाणां मम भक्तो महाञ्छुचिः॥

Pagdating sa Kuśadvīpa, nabubuhay siya nang libu-libong taon; at sa loob ng sampung taon, tunay ngang ang aking deboto ay dakila at dalisay.

Verse 6

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो मम कर्मपरायणः॥ राजा वै जायते सुभ्रु सर्वधर्मेषु निष्ठितः॥

Bagaman nalaglag mula sa Kuśadvīpa, siya na nakatuon sa aking mga itinakdang gawain ay isinisilang na hari, O may magandang kilay, na matatag sa lahat ng dharma.

Verse 7

तेन तस्य प्रभावेण मम कर्मपरायणः॥ भक्तौ व्यवस्थितश्चापि सर्वशास्त्राणि पृच्छति॥

Dahil sa bisa niyon, siya na nakatuon sa aking mga itinakdang gawain at matatag din sa debosyon ay nagtatanong at nagsisiyasat sa lahat ng mga śāstra.

Verse 8

देवि कारयते सर्वं मम चायतनानि च॥ कारयित्वा यथान्यायं मम लोकं स गच्छति॥

O Diyosa, ang sinumang nagpapagawa ng lahat ng gawang ito, pati ng aking mga dambana, at naipagawa nang wasto ayon sa nararapat na tuntunin, siya’y napaparoon sa aking daigdig.

Verse 9

गोमयस्य तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ गोमयन्तु समासाद्य यावल्लोकोऽनुगच्छति॥

Ngayon ay sasabihin ko ang tungkol sa dumi ng baka; makinig ka, O Vasundharā. Kapag nakamtan ang dumi ng baka, ang bisa ng kanyang kabutihan ay sumusunod sa tao hangga’t nananatili ang daigdig.

Verse 10

गोमयानां च नेता वै स्वर्गलोके महीयते॥ ततः स शाल्मले द्वीपे रमते च मुदा युतः॥

At ang nangunguna sa pagbibigay at wastong paggamit ng dumi ng baka ay tunay na pinararangalan sa langit. Pagkaraan, siya’y nagagalak sa Śālmala-dvīpa, puspos ng kagalakan.

Verse 11

एकादशसहस्राणि एकादशशतानि च॥ शाल्मलात्तु परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥

Sa loob ng labing-isang libo at dagdag pang labing-isang daan (na taon), at pagkaraang mahulog mula sa Śālmala, siya’y nagiging isang haring matuwid at maka-dharma.

Verse 12

मद्भक्तश्चैव जायेत सर्वधर्मविदां वरः॥ अथ द्वादशवर्षाणि मच्छ्रितः सुदृढव्रतः॥

At siya’y isisilang bilang aking deboto, pinakadakila sa mga nakaaalam ng lahat ng dharma. Pagkaraan, sa loob ng labindalawang taon, sumisilong sa akin, siya’y matatag sa kanyang panata.

Verse 13

वहते गोमयं सुष्ठु मम लोकं स गच्छति॥ स्नानोपलेपने भूमे सलिलं यो ददाति च॥

Ang sinumang maingat na nagdadala ng dumi ng baka para sa gayong banal na gamit ay makararatíng sa aking daigdig. At sinumang nagbibigay ng tubig, O Lupa, para sa pagligo at sa pagpapahid/pagpapalitada sa lupa,

Verse 14

तस्य पुण्यं महाभागे शृणु तत्त्वेन निष्कलम्॥ यावन्तो बिन्दवस्तत्र पानीयस्य वसुन्धरे॥

Pakinggan mo, O Mapalad, ang kaniyang kabutihang-loob—tunay at walang kakulangan. Kung gaano karami ang patak ng inuming-tubig doon, O Vasundharā,

Verse 15

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः क्रौचद्वीपं च गच्छति॥

Sa gayong dami ng libu-libong taon siya’y pinararangalan sa daigdig ng langit. Pagkaraan, pagkahulog mula sa langit, napaparoon din siya sa Krauñca-dvīpa.

Verse 16

क्रौञ्चद्वीपात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥ तेनैव गुणयोगेन श्वेतद्वीपं च गच्छति॥

Pagkahulog mula sa Krauñca-dvīpa, siya’y nagiging isang haring matuwid at maka-dharma. Sa mismong pakikipag-ugnay sa kabutihan, napaparoon din siya sa Śveta-dvīpa.

Verse 17

सम्मार्जनं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यां गतिं पुरुषा यान्ति स्त्रियो वा कर्मसु स्थिताः॥

Ipapaliwanag ko ang tungkol sa pagwawalis at paglilinis; pakinggan mo ito, O Vasundharā—ang hantungan na nararating ng mga lalaki, at gayundin ng mga babae, kapag sila’y nakatuon sa mga gawaing ito.

Verse 18

शुचिर्भागवतः शुद्धोऽपराधविवर्जितः ॥ यावन्तः पांसवो भूमेरुड्डीयन्ते तु चालिताः

Dalisay, deboto sa Panginoon, nalinis at walang paglabag—(nagkakamit siya ng gantimpala) na kasindami ng mga butil ng alikabok ng lupa na umaangat kapag ang lupa’y nayayanig.

Verse 19

तत्र स्थित्वा चिरङ्कालं राजा भवति धार्मिकः ॥ ततो भुक्त्वा सर्वभोगान्स्थित्वा संसारसागरे

Matapos manatili roon nang mahabang panahon, siya’y nagiging isang matuwid na hari; saka, matapos tamasahin ang lahat ng kaluguran, nagpapatuloy siya sa paglalakbay sa karagatan ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 20

श्वेतद्वीपं ततो गच्छेन्मत्कर्मनिरतः शुचिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम

Pagkaraan, bilang dalisay at nakatuon sa aking mga ritwal, dapat siyang magtungo sa Śvetadvīpa. At may iba pa akong ipahahayag sa iyo—makinig sa aking sinasabi.

Verse 21

गायनं ये प्रकुर्वन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ तेषां यद्यत्फलं भूमे शृणुष्व गदतो मम

Yaong mga nagsasagawa ng pag-awit (ng papuri), na nakatuon sa aking mga ritwal—O Lupa, makinig habang sinasabi ko ang kani-kaniyang bunga na kanilang matatamo.

Verse 22

गीयमानस्य गीतस्य यावदक्षरपङ्क्तयः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते

Kung ilang hanay ng mga pantig ang nasa awit na inaawit, gayon din karaming libong taon siya’y pinararangalan sa daigdig ni Indra.

Verse 23

रूपवाग्गुणवान् सिद्धः सर्ववेदविदां वरः ॥ नित्यं पश्यति तत्रस्थो देवराजं न संशयः

Pinagkalooban ng kagandahan at mga kabutihan, ganap at pinakamainam sa mga nakaaalam ng lahat ng Veda—naninirahan doon, palagi niyang namamasdan ang Hari ng mga Deva; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 24

मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ॥ सर्वकर्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः

Siya’y isisilang bilang aking deboto, nakatindig sa landas patungo sa daigdig ni Indra; pinakamainam sa lahat ng gawa at katangian, at maging doon ay sumasamba sa akin.

Verse 25

इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ॥ नन्दनोपवने रम्ये रमन्देवगणैः सह

Pagkahulog mula sa daigdig ni Indra, ang nakatuon sa pag-awit tungkol sa akin ay nagagalak sa marikit na hardin ng Nandana, kasama ang mga pangkat ng mga deva.

Verse 26

ततः स भूमौ जायेत वैष्णवैः सह संस्थितः ॥ गायन्मम यशो नित्यं भक्त्या परमया युतः

Pagkaraan, siya’y isisilang sa lupa, nananahan kasama ng mga Vaiṣṇava; palaging inaawit ang aking kadakilaan, taglay ang sukdulang debosyon.

Verse 27

मत्प्रसादात्स शुद्धात्मा मम लोकं हि गच्छति

Sa pamamagitan ng aking biyaya, ang may dalisay na kaluluwa ay tunay na nagtutungo sa aking daigdig.

Verse 28

धरन्युवाच ॥ अहो गीतप्रभावो वै यस्त्वया कीर्त्तितो महान् ॥ के च गीतप्रभावेण सिद्धिं प्राप्ता महौजसः ॥

Sinabi ni Dharanī: “Ah! Tunay na dakila ang kapangyarihan ng banal na awit na iyong ipinahayag. At sinu-sino, sa bisa ng gayong pag-awit, ang nagkamit ng ganap na katuparan—yaong may dakilang lakas-espirituwal?”

Verse 29

वराह उवाच ॥ तत्रैव चाश्रमे भद्रे चाण्डालः कृतनिश्चयः ॥ दूराज्जागरने याति मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥

Sinabi ni Varāha: “Doon din, sa isang āśrama, O mapalad, may isang cāṇḍāla na matatag ang pasiya; mula sa malayo’y pumaparoon siya para sa pagpupuyat sa gabi, na nakatatag sa debosyon sa akin.”

Verse 30

गायमानश्च गीतानि संवत्सरगणान्बहून् ॥ श्वपाकः स गुणज्ञश्च मद्भक्तश्चैव सुन्दरी ॥

“Umaawit siya ng mga himig sa loob ng maraming siklo ng mga taon; ang śvapāka na iyon ay marunong kumilala ng mga katangian at siya rin ay deboto ko, O marikit.”

Verse 31

कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ सुप्ते गते येन जाते वीणामादाय चङ्क्रमात् ॥

“Pagdating ng ikalabindalawang araw (dvādaśī) sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Kaumuda, nang mapawi ang antok at siya’y magising, kinuha niya ang vīṇā at nagsimulang maglakad-lakad.”

Verse 32

जाग्रंस्तत्र स चाण्डालो गृहीतो ब्रह्मरक्षसा ॥ अल्पप्राणः श्वपाको वै बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

“Habang nagpupuyat siya roon, ang cāṇḍāla ay sinunggaban ng isang brahmarākṣasa. Ang śvapāka ay nanghina ang hininga, samantalang ang brahmarākṣasa ay makapangyarihan.”

Verse 33

दुःखशोकेन सन्तप्तो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥ तेन प्रोक्तः श्वपाकेण बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥

Dahil sa pighati at dalamhati, siya’y labis na nagdusa at hindi makakilos. Kaya siya’y kinausap ng śvapāka ang makapangyarihang brahmarākṣasa.

Verse 34

किं त्वया चेष्टितं मह्यं यस्त्वेवं परिधावसि ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तेन वै ब्रह्मरक्षसा ॥

“Ano ang ginawa mo sa akin, kaya ka nagkakandarapa nang ganyan?” Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, ang brahmarākṣasa ay (sumagot/ nagpatuloy).

Verse 35

ततः प्रोवाच तं श्वादं मानुषाहारलोलुपः ॥ अथेह दशरात्रं मे निराहारस्य तिष्ठतः ॥

Pagkaraan, ang taong sakim sa pagkain ng tao ay nagsalita sa śvāda: “Dito, sa loob ng sampung gabi, ako’y nanatiling nag-aayuno…”.

Verse 36

विधात्रा विहितस्त्वं वा आहारः पारणाविधौ ॥ अद्य तां भक्षयिष्यामि सवसामांसशोणितैः ॥

Ikaw ay itinakda ng Vidhātṛ, ang Tagapag-ayos ng kapalaran, bilang aking pagkain sa ritwal ng pagputol ng ayuno. Ngayon ay kakainin kita—kasama ang taba, laman, at dugo.

Verse 37

राक्षसं छन्दयामास मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ एवमेतन्महाभाग भक्ष्योऽहं समुपागतः ॥

Sa tapat na debosyon sa akin, sinikap niyang mahikayat ang rākṣasa: “Ganyan nga, O marangal—ako’y dumating bilang pagkaing kakainin.”

Verse 38

अवश्यमेतत्कर्तव्यं धात्रा दत्तं यथा तव ॥ किं त्वहं देवदेवस्य भक्त्या गातुं च जागरे ॥

“Tunay na ito’y dapat gawin, gaya ng itinakda ng Maylikha para sa iyo. Ngunit ako, sa debosyon sa Diyos ng mga diyos, ay nagnanais na pumaroon at magpuyat para sa aking panata.”

Verse 39

उद्यंस्तत्र गत्वाहमुपास्य विधिना हरिम् ॥ पश्चात्खादस्व मां रक्षो जागराद्विनिवर्तितम् ॥

“Sa bukang-liwayway ay paroroon ako at, ayon sa wastong ritwal, sasambahin si Hari; pagkaraan, O rākṣasa, kainin mo ako kapag ako’y nakabalik mula sa pagpupuyat.”

Verse 40

विष्णोः सन्तोषणार्थाय यतो मे व्रतमास्थितम् ॥ जागरे विनिवृत्ते मां भक्षय त्वं यदीच्छति ॥

“Upang bigyang-lugod si Viṣṇu kaya ko tinanggap ang panatang ito; kapag natapos ang pagpupuyat, saka mo ako kainin—kung iyon ang nais mo.”

Verse 41

श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच पुरुषं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम् ॥

Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, ang brahmarākṣasa—pinahihirapan ng matinding gutom—ay saka nagsalita sa lalaki, sa śvapāka, ng ganitong mga salita.

Verse 42

मिथ्या किं भाषसे मूढ पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ मृत्योर्मुखमनुप्राप्य पुनर्जीवति मानवः ॥

“Bakit ka nagsasalita ng kasinungalingan, hangal? Babalik ako sa iyong harapan. Kapag narating na ang bunganga ng kamatayan, nabubuhay pa bang muli ang tao?”

Verse 43

रक्षसो मुखविभ्रष्टः पुनरागन्तुमिच्छसि ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालस्तमथाब्रवीत् ॥

“Nakaligtas ka na sa bibig ng rākṣasa, at nais mo pang bumalik muli?” Nang marinig ang salita ng rākṣasa, ang caṇḍāla ay sumagot sa kanya.

Verse 44

यद्यप्यहं हि चाण्डालः पूर्वकर्मविदूषितः ॥ सम्प्राप्तो मानुषं भावं विहितेनान्तरात्मना ॥

“Bagaman ako’y tunay na caṇḍāla, nadungisan ng mga dating gawa, nakamit ko ang kalagayang pantao sa pamamagitan ng wastong naitatag na panloob na panata.”

Verse 45

शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥ दूराज्जागरनं कृत्वा लोकस्य द्विजराक्षस ॥

“Pakinggan mo, O rākṣasa, ang aking panata—na sa pamamagitan nito’y muli akong babalik. Matapos kong isagawa mula sa malayo ang pagbabantay-puyat para sa kapakanan ng daigdig, O ‘dalawang-ulit-na-ipinanganak na rākṣasa’ (brahmarākṣasa)…”

Verse 46

सत्येन सिद्धिं प्राप्ता हि ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥

“Sa katotohanan nakamit ng mga ṛṣi—mga tagapagsalita ng brahman—ang ganap na tagumpay. Sa katotohanan ibinibigay ang dalaga (sa pag-aasawa); sa katotohanan nagsasalita ang mga brāhmaṇa.”

Verse 47

सत्यं जयन्ति राजानस्त्रीण्येतान्यब्रुवन्नृतम् ॥ सत्येन गम्यते स्वर्गो मोक्षः सत्येन चाप्यते ॥

“Sa katotohanan nagwawagi ang mga hari—ang tatlong ito’y hindi nagsasalita ng kasinungalingan. Sa katotohanan nararating ang langit; at sa katotohanan din nakakamtan ang mokṣa (kalayaan).”

Verse 48

सत्येन तपते सूर्यः सोमः सत्येन राज्यते ॥ षष्ठ्यष्टमीममावास्यामुभे पक्षे चतुर्दशी ॥

Sa katotohanan umiinit ang Araw; sa katotohanan nagniningning at naghahari ang Buwan. Sa ikaanim, ikawalo, araw ng bagong-buwan (amāvāsyā), at sa ikaapatnapu’t-apat (caturdaśī) ng kapwa pakṣa, pinagtitibay ang Katotohanan bilang saligan.

Verse 49

अस्नातानां गतिं यास्ये यद्यहं नागमे पुनः ॥ गुरुपत्नीं राजपत्नीं योऽभिगच्छति मोहितः ॥

“Nawa’y mapasaakin ang hantungan ng mga namamatay na hindi naliligo, kung hindi ako muling babalik. (Ganyan ang aking panata.) Ang sinumang nalilinlang at lumalapit sa asawa ng guro o sa asawa ng hari—”

Verse 50

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ याजकानां च ये लोका ये च मिथ्याभिभाषिणाम् ॥

“Nawa’y mapasaakin ang gayong hantungan kung hindi ako muling babalik—ang mga daigdig na nakalaan sa mga tiwaling pari na nagsasagawa ng ritwal, at sa mga nagsasalita ng kasinungalingan.”

Verse 51

तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे वा स्तेने भग्नव्रते तथा ॥

“Nawa’y mapasaakin ang gayong hantungan kung hindi ako muling babalik—ang hantungan ng pumatay sa isang brāhmaṇa, o ng umiinom ng nakalalasing, o ng magnanakaw, at gayundin ng sumisira sa panata.”

Verse 52

तेषां गतिं प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तुष्टो ब्राह्मणराक्षसः ॥

“Nawa’y mapasok ko ang kanilang hantungan kung hindi ako muling babalik.” Nang marinig ang mga salita ng śvapāka (isang itinakwil/taong tagapaglingkod sa libingan), nalugod ang brāhmaṇa-rākṣasa.

Verse 53

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्त्वा तु श्वपाकः कृतनिश्चयः ॥

Nagsalita siya ng matatamis na salita: “Humayo ka agad; pagpupugay sa iyo.” Pagkasabi nito sa brahmarākṣasa, ang śvapāka—matatag ang pasiya—

Verse 54

पुनर्गायति मह्यं वै मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभाते विमले गीते नृत्ये च जागरे ॥

Muli siyang umawit para sa akin, tunay nga—nanatiling matatag sa aking debosyon. Pagkaraan, sa dalisay na bukang-liwayway, matapos ang awit, sayaw, at magdamagang pagpupuyat,

Verse 55

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालं कृतनिश्चयम् ॥ क्व यासि त्वरितः साधो न च त्वं गन्तुमर्हसि ॥

Nagsalita siya nang may tamis sa caṇḍāla na matatag ang pasiya: “Saan ka patutungo nang gayon kabilis, mabuting tao? Hindi ka nararapat umalis.”

Verse 56

जानन्कौणपपं तं च न त्वं मर्त्तुमिहार्हसि ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालः पुनरब्रवीत् ॥

“Alam mong siya’y isang hamak na makasalanan, gayon pa man hindi ka dapat mamatay dito.” Nang marinig ang mga salita ng lalaki, muling nagsalita ang caṇḍāla:

Verse 57

समयो मे कृतः पूर्वं राक्षसेन हि भक्षता ॥ तेन तत्र गमिष्यामि सत्यं च परिपालयन् ॥

Sinabi ng caṇḍāla: “Noon pa man ay nakipagkasundo na ako sa rākṣasa na kakain sa akin. Kaya tutungo ako roon, upang ingatan at tuparin ang katotohanan.”

Verse 58

ततः स पद्मपत्राक्षः श्वपाकं प्रत्युवाच ह॥ मधुरां गिरमादाय विहितेनान्तरात्मना

Pagkaraan, ang may matang gaya ng dahon ng lotus ay nagsalita sa śvapāka; kinuha niya ang banayad na pananalita, na may loob na payapa at nakatuon.

Verse 59

मा गच्छ तत्र चाण्डाल यत्रासौ पापराक्षसः॥ जीवितार्थाय सत्यस्य न दोषः परिहापनात्

“Huwag kang pumunta roon, O cāṇḍāla, kung saan naroon ang makasalanang rākṣasa. Upang ingatan ang buhay, walang kasalanan sa pag-urong sa sinabi mong katotohanan.”

Verse 60

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः॥ उवाच मधुरं वाक्यं मरणे कृतनिश्चयः

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang śvapāka—matatag sa kanyang panata—ay nagsalita ng banayad, na nagpasya na sa kamatayan.

Verse 61

नाहमेवं करिष्यामि यन्मां त्वं परिभाषसे॥ न चाहं नाशये सत्यमेतन्मे निश्चितं व्रतम्

“Hindi ko gagawin ang iyong ipinapayo sa akin; at hindi ko wawasakin ang katotohanan—ito ang aking matibay na panata.”

Verse 62

सत्यमूलं जगत्सर्वं कुलं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ सत्यमेव परो धर्म आत्मा सत्ये प्रतिष्ठितः

“Ang buong daigdig ay nakaugat sa katotohanan; ang angkan at kaayusang panlipunan ay nakatindig sa katotohanan. Katotohanan lamang ang pinakamataas na dharma; ang sarili man ay nakatindig sa katotohanan.”

Verse 63

न चैवाहं तदुत्सृज्य असत्यः स्यां कदाचन॥ नाहं मिथ्या चरिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते

“And I, having cast that aside, would never become untruthful. I will not practice falsehood. Go, dear sir; salutations to you.”

Verse 64

आगतोऽस्मि महाभाग मा विलम्बय भक्षय॥ त्वत्प्रसादादहं गन्ता वैष्णवं स्थानमुत्तमम्

“I have come, O fortunate one—do not delay; consume (me). By your favor, I shall go to the supreme Vaiṣṇava abode.”

Verse 65

एतानि मम गात्राणि भक्षयस्व यथेष्टतः॥ पिबोष्णं रुधिरं मह्यं पीडितोऽसि क्षुधा भृशम्

“Eat these limbs of mine as you wish. Drink my warm blood; you are greatly afflicted by hunger.”

Verse 66

तर्पयस्व स्वमात्मानं कुरुष्व मम वै हितम्॥ श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ततः स ब्रह्मराक्षसः

“Satisfy yourself; indeed, do what is beneficial for me.” Having heard the śvapāka’s words, then that brahmarākṣasa…

Verse 67

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम्॥ साधु तुष्टोऽस्म्यहं वत्स सत्यं धर्मं च पालितम्

Immediately thereafter, he spoke gentle words to the śvapāka: “Well done, dear one; I am satisfied—truth and dharma have been upheld.”

Verse 68

चण्डालस्याविधिज्ञस्य यस्य ते मतिरीदृशी॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः सत्यसङ्गरः॥

Nang marinig ang mga salita ng brahmarākṣasa, ang śvapāka—matatag sa katotohanan—ay sumagot: “Para sa isang caṇḍāla na di nakaaalam ng wastong mga ritwal, paanong ang iyong isip ay magiging ganyan?”

Verse 69

उवाच मधुरं वाक्यं ब्रह्मराक्षसमेव तु॥ यद्यप्यहं वै चाण्डालः सर्वकर्मविवर्जितः॥

At nagsalita siya ng matatamis na salita sa brahmarākṣasa: “Bagaman ako’y tunay na caṇḍāla, na inaalis sa lahat ng (ritwal na) gawain….”

Verse 70

तथापि सत्यं वक्तव्यं ब्रह्मराक्षस नित्यशः॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो भयानकम्॥

“Gayunman, ang katotohanan ay dapat laging sabihin, O brahmarākṣasa.” Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, ang nakapanghihilakbot na brahmarākṣasa ay (sumagot).

Verse 71

उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं संहितव्रतम्॥ यत्त्वया गीयते रात्रौ विष्णोर्जागरणं प्रति॥

At siya’y nagsalita nang may tamis sa śvapāka, na may pinigil na panata: “Yaong inaawit mo sa gabi, na ukol sa pagpupuyat para kay Viṣṇu….”

Verse 72

फलं गीतस्य मे देहि यदीच्छेर्जীৱितं स्वकम्॥ ततो मोक्ष्यामि कल्याण भक्ष्यामि न च भीषणः॥

“Ibigay mo sa akin ang bunga (kabutihang-dulot) ng iyong awit, kung nais mo ang sarili mong buhay. Kung gayon, O mabuting tao, palalayain kita; hindi kita kakainin—huwag kang matakot.”

Verse 73

भक्षयामीति चोक्त्वा मां गीतपुण्यं किमिच्छसि॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षोऽब्रवीत्पुनः॥

Pagkasabi, “Kakainin kita,” ano ngang kabanalan ng aking awit ang iyong ninanais? Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, muling nagsalita ang brahmarākṣasa.

Verse 74

देहि मे त्वेकयामीयं पुण्यं गीतस्य वै परम्॥ ततो मोक्ष्यसि भक्ष्येण सङ्गतः पुत्रदारकैः॥

Ibigay mo sa akin ang pinakamataas na kabanalan ng iyong awit—ang meritong ukol sa isang gabing pagbabantay. Pagkatapos, ikaw ay palalayain mula sa pagkalalamon, na muling makakapiling ang iyong mga anak at asawa.

Verse 75

श्रुत्वा राक्षसवाक्यानि चाण्डालो गीतलोभितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं राक्षसं कृतनिश्चयः॥

Nang marinig ang mga salita ng rākṣasa, ang cāṇḍāla—na naakit sa (halaga ng) awit—ay nagsalita nang matamis sa rākṣasa, matapos magpasya nang matatag.

Verse 76

न गायनफलṃ दद्मि ब्रह्मरक्षस्तवेप्सितम्॥ भक्षयस्व यथान्यायं रुधिरं पिब चेप्सितम्॥

Hindi ko ibinibigay ang bunga ng aking pag-awit na iyong minimithi, O brahmarākṣasa. Lamunin mo ako ayon sa iyong batas; inumin mo ang dugo, kung iyon ang nais mo.

Verse 77

एतेन तारितोऽस्मीति तव गीतफलेन वै॥ श्रुत्वा वाक्यानि चाण्डालो राक्षसस्य निवारयन्॥

Nang marinig ang mga salita ng rākṣasa—“Sa pamamagitan nito, ako’y naligtas nga sa bunga ng iyong awit”—pinigilan ng cāṇḍāla siya, hinahadlangan ang rākṣasa (sa gagawin).

Verse 78

उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालो विस्मयान्वितः ॥ किं त्वया विकृतं कर्म तद्ब्रूहि मम राक्षस ॥

Ang Caṇḍāla, puspos ng pagkamangha, ay nagsalita ng marahang mga salita: “Anong gawa ang nagawa mong may kamalian? Ipaalam mo sa akin, O Rākṣasa.”

Verse 79

कर्मणो यस्य दोषेण राक्षसत्वं समागतः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो महायशाः ॥

Dahil sa kapintasan ng isang gawain, siya’y napasa kalagayang Rākṣasa. Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, ang marangal na Brahma-rākṣasa ay (sumagot).

Verse 80

श्वपाकवचनं श्रुत्वा राक्षसः पुनरब्रवीत् ॥ एकगीतस्य मे देहि यत्त्वया विष्णुसंसदि ॥

Nang marinig ang mga salita ng śvapāka, muling nagsalita ang Rākṣasa: “Ibigay mo sa akin ang iisang himno na iyong inawit sa kapulungan ni Viṣṇu.”

Verse 81

उवाच मधुरं वाक्यं दुःखसन्तप्तमानसः ॥ नाम्ना वै सोमशर्माहं चरको ब्रह्मयोनिजः ॥

Sa pusong sinusunog ng dalamhati, nagsalita siya ng marahang mga salita: “Ako’y tinatawag na Somaśarman, isang naglalakbay na asceta, isinilang sa angkan ng mga Brāhmaṇa.”

Verse 82

प्रवर्तमाने यज्ञे तु कदाचिद्दैवयोगतः ॥ उदरे जातशूलोऽहं तेन पञ्चत्वमागतः ॥

Habang isinasagawa ang yajña, minsan sa pag-ikot ng tadhana, sumakit ang aking tiyan; dahil doon ay inabot ko ang kamatayan.

Verse 83

अथ पञ्चमहाराात्रे ह्यसमाप्ते क्रतौ तथा ॥ अस्य यज्ञस्य दोषेण मातङ्ग शृणु मे वचः ॥

At nang sa ikalimang gabi ay hindi pa natatapos ang banal na ritwal, dahil sa kapintasan sa paghahandog na ito—O Mātaṅga—pakinggan mo ang aking mga salita.

Verse 84

राक्षसत्वमनुप्राप्तस्तेन दुष्टेन कर्मणा ॥ मन्त्रहीनं मया तत्र स्वरहीनं च तत्कृतम् ॥

Dahil sa masamang gawaing yaon, ako’y napasailalim sa kalagayang Rākṣasa. Doon, ang aking ginawa ay walang mga mantra at kulang din sa wastong himig at bigkas.

Verse 85

मोचयस्वाधमं पापाद्विष्णुगीतॆन सत्वरम् ॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः ॥

“Madaliin mong palayain ako—ang hamak—mula sa kasalanan sa pamamagitan ng Viṣṇu-gīta.” Nang marinig ang mga salita ng Brahma-rākṣasa, ang śvapāka, matatag sa kanyang mga panata, ay naghanda (na tumugon).

Verse 86

सूत्रहीनं तथा तत्र प्राग्वंशादि कृतं मया ॥ परिमाणं च रूपं च मया तत्रोपलक्षितम् ॥

Doon, ginawa ko rin ang prāgvaṃśa at iba pang kaayusan nang walang wastong panukat na tali; at doon ko rin itinakda ang sukat at anyo (nang hindi nararapat).

Verse 87

कृतस्य तस्य दोषेण योनिं प्राप्तोऽस्मि राक्षसीम् ॥ स्वगीतफलदानेन निस्तारयितुमर्हसि ॥

Dahil sa kapintasan ng nagawa, ako’y nagkamit ng kapanganakang Rākṣasī. Sa pagbibigay ng bunga ng iyong sariling awit, nararapat mong tulungan akong makatawid at makalaya.

Verse 88

बाढमित्येव तद्वाक्यं राक्षसं प्राब्रवीत्तदा ॥ एतस्य मम गीतस्य सुस्वरस्य फलं तु यत्

Pagkasabi niya sa Rākṣasa, “Gayon na nga,” ay nagsalita pa siya noon: “Ngayon, tungkol sa bunga ng awit kong ito, na inaawit sa kaaya-ayang himig—”

Verse 89

ददामि राक्षस त्वं चेन्मुच्यसे शुद्धमानसः ॥ यस्तु गायति संयुक्तं गीतकं विष्णुसन्निधौ

“Ipagkakaloob ko ito, O Rākṣasa, kung ikaw ay mapalaya na may dalisay na isip. Ngunit sinumang umaawit ng maayos na inayos na awit sa harapan ni Viṣṇu—”

Verse 90

स तारयति दुर्गाणीत्युक्त्वा तद्दत्तवान् फलम् ॥ एवं तस्मात्फलं प्राप्य श्वपाकाद्राक्षसस्तदा

Pagkasabi niya, “Inililigtas niya ang tao sa mga kahirapan,” ay ipinagkaloob niya ang ipinangakong gantimpala. Kaya, nang matamo ang bungang iyon, ang Rākṣasa—na dating mula sa hamak na kalagayan—noon ay…

Verse 91

कृत्वा सुविपुलं कर्म स ब्रह्मत्वमुपागतः ॥ एतद्गीतफलं देवि प्राप्नोति मनुजो भुवि

Nang makagawa siya ng napakalaking gawa, nakamit niya ang kalagayang brahmanhood. Ito ang bunga ng awit, O Diyosa, na maaaring matamo ng tao sa lupa.

Verse 92

मह्यं जागरतो भद्रे गीयमानं मनस्विनि ॥ यस्तु गायति सुश्रोणि कौमुदीं द्वादशीं प्रति

“Para sa akin, habang ako’y nagpupuyat, O mapalad, O marunong na ginang—sinuman, O may magandang balakang, ang umaawit sa Dvādaśī ng panahon ng Kaumudī (taglagas na kabilugan ng buwan)—”

Verse 93

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा

Tinalikdan ang lahat ng pagkakabit, siya’y tutungo sa aking daigdig. At sinumang laging umaawit ng mga himno sa aking pagbabantay—

Verse 94

सर्वसङ्गात्प्रमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥ एतत्ते कथितं देवि गायनस्य फलं महत्

Tunay na napalaya sa lahat ng pagkakabit, siya’y tutungo sa aking daigdig. Ganito, O Diyosa, ang dakilang bunga ng pag-awit na aking sinabi sa iyo.

Verse 95

यस्य गीतस्य शब्देन तरेत्संसारसागरम् ॥ वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

Sa tunog ng kaniyang awit, maaaring matawid ang karagatan ng pag-iral sa sansara. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang bisa at gantimpala ng mga tugtugin; pakinggan mo ito, O Vasundharā (Daigdig).

Verse 96

प्राप्तवान्मानुषो येन देवेभ्यः सबलां स्वयम् ॥ शम्पातालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः

Sa pamamagitan nito, ang isang tao ay nakatanggap mismo mula sa mga diyos ng isang ‘sabalā’—isang saganang kaloob na baka. Maging sa paggamit ng paraan ng śampātāla, o muli sa isang sama-samang pagtitipon o okasyon—

Verse 97

नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥ कुबेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया

Sa loob ng siyam na libong taon, at gayundin ng siyam na raang taon, pagdating sa tahanan ni Kubera, siya’y tunay na nagagalak, na wari’y pinagpala ng kapalaran.

Verse 98

कुबेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः॥ शम्यादितालसंपातैर्मम लोकं स गच्छति॥

Nahulog mula sa tahanan ni Kubera, ngunit may tirahang malayang makapaglalakbay; siya, sa pagtama ng mga sukat na may ritmo na nagsisimula sa śamyā, ay nakararating sa aking daigdig.

Verse 99

नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। मानवो येन गच्छेत् तु छित्त्वा संसारबन्धनम्॥

Ipapaliwanag ko ang bunga para sa sumasayaw; makinig, O Vasundharā—sa pamamagitan nito ang tao’y makasusulong, matapos putulin ang gapos ng saṃsāra.

Verse 100

फलं प्राप्नोति सुश्रोणि मम कर्मपरायणः॥ रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सत्पथे स्थितः॥

Nakakamit niya ang bunga, O marikit ang balakang, ang taong nakatuon sa mga gawang iniaalay sa akin: siya’y nagiging kagandahanin, may kabutihang-asal, matapang, may disiplina, at nakatatag sa mabuting landas.

Verse 101

मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः॥ यस्तु जागरितो नित्यं गीतवाद्येन नर्तकः॥

At siya’y isisilang bilang aking deboto, pinalaya mula sa saṃsāra—lalo na ang mananayaw na laging gising at mapagbantay, na sinasamahan ng awit at tugtugin.

Verse 102

जम्बूद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते॥ सर्वकर्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः॥

Pagdating sa Jambūdvīpa, siya’y isisilang na hari ng mga hari—may kakayahan sa lahat ng tungkulin, tunay na tagapagtanggol, panginoon ng lupa.

Verse 103

मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः॥ उपहार्याणि पुष्पाणि मम कर्मपरायणः॥

At siya’y isisilang bilang aking deboto, nakatuon sa mga gawang iniaalay sa akin; mag-aalay siya ng mga bulaklak na karapat-dapat ihandog—muli, yaong nakatuon sa gawa para sa akin.

Verse 104

यो मामुपनयेद्भूमे मम कर्मपथे स्थितः॥ पुष्पाणि तत्र यावन्ति मम मूर्द्धनि धारयेत्॥

Sinumang, nakatindig sa landas ng gawa para sa akin, ang magdadala ng handog sa akin, O Lupa—gaano man karami ang mga bulaklak, ilagay niya ang mga iyon sa aking ulo.

Verse 105

स कृत्वा पुष्कलं कर्म मम लोकं स गच्छति॥ एतत्ते कथितं देवि भक्तानां तु महौजसाम्॥

Pagkatapos magsagawa ng saganang (dakilang) paglilingkod, siya’y napaparoon sa aking daigdig. Ito’y naipahayag sa iyo, O Diyosa, hinggil sa mga debotong may dakilang lakas.

Verse 106

मम भक्तसुखार्थाय सर्वसंसारमोक्षणम्॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः॥

Para sa kapakanan at kagalakan ng aking mga deboto—ito ang daan ng paglaya mula sa buong saṃsāra. Sinumang tao, O Lupa, na bumibigkas nito pagkagising sa angkop at mapalad na oras…

Verse 107

स तु तारयते जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान्॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पिशुनानां पुरो न च॥

Ang taong iyon ay tunay na nagliligtas: sampung nauna at sampung susunod. Ngunit huwag itong bigkasin sa gitna ng mga mangmang, ni sa harap ng mga mapanirang-puri.

Verse 108

पठेद्भागवतानां च मध्ये मुक्तिरतात्मनाम्॥ अश्रद्दधाने क्रूरे वा न पठेद्देवले तथा॥

Dapat bigkasin ang aral na ito sa gitna ng mga debotong nakatuon sa paglaya. Ngunit huwag itong bigkasin sa harap ng walang pananampalataya o malupit, ni gayundin sa loob ng nasasakupan ng templo, ayon sa itinakda rito.

Verse 109

मा पठेच्छास्त्रदूषाय अध्यायं वा कदाचन॥ यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोके महीयते॥

Huwag kailanman magbasa ng kahit isang kabanata sa naninira o nagpapasama sa mga śāstra. Kung ninanais ang pinakamataas na kaganapan, sa aking daigdig siya’y pinararangalan dahil sa gayong pagpipigil at disiplina.

Verse 110

समीपे यदि वा दूरे गत्वा नयति गोमयम्॥ यावन्ति तत्पदान्यस्य तावद्वर्ष सहस्रकम्॥

Mula man sa malapit o sa malayo, kung siya’y pumaroon at magdala ng dumi ng baka para sa itinakdang layon, kung ilang hakbang ang kanyang ginawa, gayon ding libu-libong taon ang ibinibilang na bunga ng kabutihan.

Verse 111

जातः सुविमलो भद्रे शरदीव यथा शशी॥ श्वपाकश्चापि सुश्रोणि मम चैवोपगायकः॥

Siya’y isisilang na lubos na dalisay, O mapalad na babae—gaya ng buwan sa taglagas. Kahit ang isang śvapāka, O may magandang balakang, ay nagiging tagapag-awit at tagasunod ko nga.

Verse 112

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च॥ पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः॥

Sa loob ng tatlumpung libong taon at tatlumpung daang taon, pagdating sa Puṣkara-dvīpa, siya’y nananahan doon, malayang nakagagalaw at malayang namumuhay, ayon sa paglalarawan.

Verse 113

यदीच्छेत्सिद्धिकल्यानं मङ्गलं च मम प्रियम्॥ धर्माणां परमो धर्मः क्रियाणां परमा क्रिया॥

Kung ninanais ng isa ang pagtatamo, kagalingan, at pagpapala—na mahal sa akin—ito ang pinakadakilang dharma sa mga dharma at ang pinakadakilang pagsasagawa sa mga pagsasagawa.

Verse 114

तावद्वर्षशतान्याशु स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः शाकद्वीपं स गच्छति॥

Sa gayong daan-daang taon, siya’y agad na pinararangalan sa langit. Pagkahulog mula sa daigdig ng langit, siya’y napaparoon sa Śāka-dvīpa.

Verse 115

सूत उवाच॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माधवस्य यशस्विनी॥ कृताञ्जलिपुटा भूयः प्रत्युवाच वसुन्धरा॥

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Mādhava, ang maringal na Daigdig, na magkayakap ang mga palad sa paggalang, ay muling sumagot—si Vasundharā ang tumugon.

Verse 116

तृप्तिं यास्यामि परमां विधात्रा विहितां मम॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाको गीतलालसः॥

“Makakamtan ko ang sukdulang kasiyahan, na itinakda para sa akin ng Tagapag-ayos.” Nang marinig ang pananalita ng brahma-rakṣas, ang śvapāka, sabik sa awit, ay (tumugon/kumilos habang nagpapatuloy ang salaysay).

Verse 117

सत्येन पुनरेष्यामि मन्यसे यदि मुञ्च माम्॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः॥

“Sa pamamagitan ng katotohanan ay muli akong babalik; kung pumapayag ka, pakawalan mo ako. Ang buong daigdig ay nakaugat sa katotohanan; ang mga daigdig ay nakatatag sa katotohanan.”

Verse 118

नमो नारायणायेति श्वपाकः परिवर्त्तते॥ ततस्त्वरितमागत्य पुमांस्तस्याग्रतः स्थितः॥

Sa pagbigkas ng “Namo Nārāyaṇa,” ang śvapāka (itinuturing na mababa) ay lumingon. Pagkaraan, biglang dumating ang isang lalaki at tumindig sa kanyang harapan.

Verse 119

एवमुक्त्वा श्वपाकोऽपि नित्यं सत्यव्रते स्थितः॥ राक्षसं समनुप्राप्तस्तमुवाचाथ पूजयन्॥

Pagkasabi nito, ang śvapāka man—laging matatag sa panatang katotohanan—ay lumapit sa rākṣasa at saka siya kinausap, na may paggalang na pagpupugay.

Verse 120

ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः प्रत्युवाच ह॥ मनोऽज्ञातमिदं वाक्यं ब्रह्मरक्षो निभाषसे॥

Nang marinig ang mga salita ng brahmarākṣasa, sumagot ang śvapāka: “Ang winika mo, O brahmarākṣasa, ay hindi maunawaan ng aking isip.”

Verse 121

सूत्रमन्त्रपरिभ्रष्टो यज्ञकर्मसु निष्ठितः॥ ततोऽहं याजयाम्यज्ञान् लोभमोहप्रपीडितः॥

Nalihis sa mga sūtra at mantra, gayunma’y nakatuon sa mga gawaing pangyajña, ako noon ay nagpapayajña sa mga mangmang—pinipighati ng kasakiman at pagkalito.