Adhyaya 129
Varaha PuranaAdhyaya 12960 Shlokas

Adhyaya 129: Initiation for the Four Social Orders, Sandhyā Mantra Procedure, and the Merit of Offering Water in a Copper Vessel

Caturvarṇa-dīkṣā, Sandhyā-mantra-vidhiḥ, Dīpa-dhūpa-tilaka-pūjā ca; Tāmra-pātra-prāpaṇaka-mahātmyam

Ritual-Manual (Bhāgavata dīkṣā, sandhyā, and offering protocols) with Etiological Narrative (origin-myth of copper’s ritual preference)

Sa Adhyāya 129, humihiling si Pṛthivī (Vasundharā) ng “lihim” na paliwanag sa mantra at paraan ng sandhyā para sa debotong nakatuon kay Varāha/Vāsudeva. Itinuturo ni Varāha ang sunod-sunod na ritwal: karapat-dapat lamang ang dīkṣita at may suot na upavīta; ang sandhyā-jalāñjali na may itinakdang mantra; at mga karagdagang mantra sa pag-aalay ng dīpa (ilawan), tilaka sa noo, bulaklak (sumanas), at dhūpa (insenso). Pagkaraan, tinanong ni Pṛthivī ang wastong sisidlan para sa prāpaṇaka (pag-aalay ng tubig); tinanggihan ni Varāha ang ginto, pilak, at tanso/bronse at pinili ang tāmra (tanso/copper), na ipinaliwanag ang kabanalan sa pinagmulan: ang asurang Guḍākeśa ay nagsagawa ng tapas at nanata na mapatay ng cakra ni Viṣṇu sa Vaiśākha śukla-dvādaśī, at mula roon lumitaw ang tanso at iba pang metal. Ipinauugnay ng kabanata ang disiplina ng bhakti sa kaayusan ng daigdig sa pamamagitan ng kadalisayan, pagpipigil, at wastong pangangasiwa ng mga handog, lalo na ang paggamit ng tāmra.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī (Vasundharā)

Key Concepts

Bhāgavata-dīkṣā and eligibility (dīkṣita, yajñopavīta)Sandhyā-vidhi with jalāñjali and mantra-recitationUpacāra offerings: dīpa, dhūpa, tilaka, puṣpaPrāpaṇaka (water-offering) and vessel-material hierarchyTāmra (copper) as ritually preferred metalEtiology of metals via Guḍākeśa and Viṣṇu-cakraMerit-transfer to pitṛs through correct offeringSecrecy/controlled transmission (guhya; not for the undīkṣita)

Shlokas in Adhyaya 129

Verse 1

अथ चतुर्वर्णदीक्षा ॥ श्रीवराह उवाच ॥ भूषितालङ्कृतं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ शुक्लं यज्ञोपवीतं च देयं नवगुणं तथा ॥

Pagkatapos, ang dīkṣā (pagsisimula) para sa apat na varṇa. Sinabi ni Śrī Varāha: “Matapos magbihis at magpalamuti, at maging tapat sa aking mga itinakdang gawain, dapat ding ipagkaloob ang puting yajñopavīta (sagradong sinulid), na may siyam na hibla.”

Verse 2

शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि ॥ सन्ध्यां वै केन मन्त्रेण तव कर्मपरायणाम् ॥ वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् ॥ ततॊ भूमिवचः श्रुत्वा भूतानां प्रभवोऽव्ययः ॥ वराहरूपो भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते भद्रे प्रवरं गुह्यमुत्तमम् ॥ यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि शुचिसंसारमोक्षणीम् ॥ कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् ॥ जलाञ्जलिं ततो गृह्य मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः— भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रं सर्वे देवा ब्रह्मा रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिताः ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमति वयं देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसं तथापि संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः ॥ आचारं कुरुते ह्येवं मम लोकं स गच्छति ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् ॥ य एवं पठते नित्यं न स पापेन लिप्यते ॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन ॥ दीक्षितायैव दातव्यमुपपन्ने तथैव च ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु ॥ न दीपमपि गृह्णाति दत्तं भागवतैः शुभैः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् ॥ जानुसंस्थां ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत ॥ मन्त्रः— ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् ॥ तत्करोति यथान्याय्यं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥ गन्धेन तिलकं दद्याल्ललाटे मम सुन्दरी ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्

Na nakapagdaupang-palad at yumukod, muling nagsalita ang Daigdig: “Ito’y isang sukdulang lihim; nararapat mo itong ipahayag sa iyong deboto. Sa anong mantra isasagawa ang sandhyā—ang pagsasanay na nakatuon sa iyong mga kautusan? Ituro mo ang dalisay na Bhāgavata ayon sa iyong itinakda.” Nang marinig ang wika ng Daigdig, ang di-nagmamaliw na pinagmulan ng mga nilalang—ang Panginoon sa anyong Varāha—ay sumagot: “O Mādhavī, yamang tapat ang iyong pagtatanong, ipaliliwanag ko sa iyo ang dakila at pinakamataas na lihim, na wastong nalalaman ng mga hari—mapalad at may kabanalan. Matapos isagawa ang aking mga gawang-panata na nagpapadalisay at nagpapalaya sa pagkakabigkis sa sanlibutan, tiyak na isagawa ang kataas-taasang sandhyā ayon sa tuntunin. Pagkaraan, kumuha ng tubig sa magkasanib na palad, matatag sa debosyon sa akin, at pumasok sa maikling pagninilay; saka bigkasin ang mantrang ito…” Ipinahahayag din na ito ang pinakamataas sa mga mantra at isang sukdulang tapas; ang araw-araw na bumibigkas nito ay hindi nadudungisan ng kasalanan. Ipinag-uutos na ibigay lamang ito sa mga na-dīkṣā (pinagtibay sa pagsisimula). Pagkatapos ay itinatakda ang handog ng ilawan sa ikalawang mantra para kay Viṣṇu, na inuugnay ang ilawan sa banal na liwanag, at nagtatapos sa tagubilin na magpahid ng mabangong tilaka sa noo, kasunod ang iba pang ritwal na sinasabing nagdudulot ng kaginhawahang panlupa.

Verse 3

येन मन्त्रेण दातव्यं ललाटे तिलकं मम ।

“Sa anong mantra dapat ipahid sa noo ang aking tilaka?”

Verse 4

मन्त्रः— मुखमण्डनं चिन्तय वासुदेव त्वया प्रयुक्तं च मयोपनीतम् ॥ एतेन चित्रं कुरु वासुदेव मम चैवं कुरु संसारमोक्षम् ॥

Mantra: “Pagbulayan ang palamuti ng mukha, O Vāsudeva—na ikaw ang naglagay at sa akin ay ipinagkaloob. Sa pamamagitan nito, gawin mo itong mapalad at marikit, O Vāsudeva; at sa gayon, ipagkaloob mo sa akin ang paglaya mula sa pagkakabigkis ng sanlibutan.”

Verse 5

एतेन मन्त्रेण चित्रकं मे दद्याल्ललाटे तिलकं धरित्री ॥ ततः सुमनसो गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Sa mantrang ito, O Daigdig, ipahid para sa akin ang pandekorasyong tanda—ang tilaka—sa noo. Pagkaraan, kumuha ng mga bulaklak at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 6

मन्त्रः— इमाः सुमनसः सौमनस्याय भगवन् सर्वं सुमनसं कुरु त्वयैते सौमनस्याय निर्मिता गृहीताः स्वाहा ।

Mantra: “Ang mga bulaklak na ito ay para sa kabutihan ng kalooban, O Panginoon; gawin mong mabuti ang kalooban ng lahat. Ikaw ang lumikha ng mga ito para sa kabutihan ng kalooban; tinanggap at inialay—svāhā.”

Verse 7

एवं सुमनसो दत्त्वा धूपं चैव निवेदयेत् ॥ ततो गृहीत्वा धूपं तु सुगन्धं सुमनोहरम् ॥

Sa gayon, matapos maghandog ng mga bulaklak, mag-alay din ng insenso. Pagkaraan, kunin ang insenso—mabango at nakalulugod sa isipan—at ipagpatuloy ang pag-aalay.

Verse 8

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— सुगन्धानि तवाङ्गानि स्वभावेनैव केशव ॥

Pagkasabi ng, “Namo Nārāyaṇa,” bigkasin ang mantrang ito: “O Keśava, likás na mabango ang iyong mga sangkap.”

Verse 9

अमुना चैव धूपेन धूपितानि तवाऽनघ ॥ तवाङ्गानां सुगन्धेन सर्वं सौगन्धिकं कुरु ॥

“Sa insensong ito, O walang dungis, napabanguhan ang iyong mga sangkap; sa halimuyak ng iyong mga sangkap, gawin mong lubos na mabango ang lahat.”

Verse 10

यथावृत्तं तु गृह्णामि मम भक्तैः सुखावहम् ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपमनुत्तमम् ॥

(Sabi ng nagsasalita:) “Tinatanggap ko ang handog ayon sa pagkakaganap nito, na nagdudulot ng kaginhawahan sa pamamagitan ng aking mga deboto. Matapos isagawa ang mga ritwal para sa akin, kunin ang walang kapantay na lampara.”

Verse 11

जानुसंस्थं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

Pagkatapos, ilagay ito sa tapat ng mga tuhod, at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 12

मन्त्रः— नमो भगवते तेजते विष्णो सर्वे देवास्त्वग्निसंस्थाः प्रतिष्ठा ॥ एवं चाग्निस्तव तेजसा प्रतिष्ठितो तेजश्चात्मा स्वयमेव ॥

Mantra: “Pagpupugay sa Mapalad na Viṣṇu, sa nagniningning na kaluwalhatian. Lahat ng mga diyos ay nakasalig kay Agni bilang kanilang saligan. Kaya si Agni ay naitatatag sa iyong ningning, at ang ningning mismo ang Sarili, tunay na likás sa sarili.”

Verse 13

मन्त्रश्च— तेजः संसारान्मोचयितुं देव गृह्णीष्व दीपं द्युतिमन्तश्च ॥ मूर्तिश्च भूत्वा इदं कर्म निष्कलम् ॥

At (ang) mantra: “O diyos, upang palayain (ang mga nilalang) mula sa saṁsāra, tanggapin mo ang ilawan—puspos ng ningning. At sa paglitaw mo sa anyo, gawin ang ritong ito na walang kakulangan.”

Verse 14

मां करोति यथान्यायं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥

Ang taong ayon sa batas na nag-aalay sa akin ng ilawan—sa gawaing iyon, ang kanyang mga ninuno ay naitatawid (tungo sa kagalingan), at ang kanyang mga ninunong-lolo ay nagiging malaya rin sa kakulangan.

Verse 15

नारायणवचः श्रुत्वा विस्मिता च वसुन्धरा ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Nang marinig ang mga salita ni Nārāyaṇa, namangha si Vasundharā (ang Daigdig); at si Vasundharā ay sumagot sa diyos na may anyong baboy-ramo, si Varāha.

Verse 16

श्रुता मया भागवतास्तव कर्मपरायणाः ॥ शेषसंश्रवणार्थाय मनो धावति सत्पथे ॥

(Sabi ni Vasundharā:) “Narinig ko ang tungkol sa iyong mga deboto—mga Bhāgavata—na nakatuon sa iyong mga ritwal. Upang marinig pa ang nalalabi, ang aking isip ay tumatakbo sa tunay na landas.”

Verse 17

तव प्रापणकं कृत्यं केषु पात्रेषु कारयेत् ॥ एतदाचक्ष्व तत्त्वेन येन तुष्यति माधवः ॥

Ipahayag mo sa akin: sa anong mga sisidlan dapat isagawa ang iyong handog-ritwal? Ipaliwanag mo ito nang tapat, upang masiyahan si Mādhava.

Verse 18

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा लोकनाथोऽब्रवीदिदम् ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यानि पात्राणि रोचते ॥

Pagkarinig sa mga salita ng Daigdig, sinabi ng Panginoon ng mga daigdig: “Makinig kang tapat, O Devī—ito ang mga sisidlang kalugud-lugod (sa akin).”

Verse 19

सर्वाणि तानि त्यक्त्वेह ताम्रं च मम रोचते ॥ एतन्नारायणाच्छ्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥

“Isantabi rito ang lahat ng yaon; tanso lamang ang kalugud-lugod sa akin.” Nang marinig ito mula kay Nārāyaṇa, si Vasundharā—nagnanais ng dharma—ay nagpatuloy.

Verse 20

उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्द्दनम् ॥ एतन्मे परमं गुह्यं ताम्रं ते रोचते कथम् ॥

Nagsalita siya ng matatamis na salita kay Janārdana, ang Panginoon ng mga daigdig: “Ito’y isang sukdulang lihim para sa akin—bakit tanso ang kalugud-lugod sa iyo?”

Verse 21

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा अनादिरपराजितः ॥ लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Pagkarinig sa mga salita ng Daigdig, ang walang pasimula at di-matatalo—ang pinakadakila at pangunahing sa mga nilalang—ay sumagot kay Vasundharā.

Verse 22

शृणु तत्त्वेन मे भूमे कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ एकाग्रं चित्तमाधाय येन ताम्रं मम प्रियम् ॥

Makinig nang may katotohanan, O Bhūmi, ikaw na walang dungis, sa aking ipinapahayag. Ituon ang isip sa iisang layon, at sasabihin ko kung bakit mahal sa akin ang tanso.

Verse 23

सप्तयुगसहस्राणि आदिकालेऽथ माधवि ॥ यथा ताम्रं समुत्पन्नं यथैव प्रियदर्शनम् ॥

O Mādhavī, sa unang panahon—sa loob ng pitong libong yuga—ipapaliwanag ko kung paanong lumitaw ang tanso, at kung paanong ito’y naging kaaya-ayang pagmasdan at iginagalang.

Verse 24

पूर्वं कमलपत्राक्षि गुडाकेशो महासुरः ॥ ताम्ररूपं समादाय ममैवाराधने रतः ॥

Noon, O may matang tulad ng talulot ng lotus, ang dakilang asura na si Guḍākeśa, na nag-anyong tanso, ay masidhing nakatuon sa pagsamba sa akin lamang.

Verse 25

तत आराधितस्तेन वर्षाणां तु चतुर्दश ॥ सहस्राणि विशालाक्षि धर्मकामेन निश्चलम् ॥

Pagkaraan, sinamba niya ako sa loob ng labing-apat na libong taon, O malalaking mata—matatag at di-natitinag, na may hangaring nakaayon sa dharma.

Verse 26

अहं तु तपसा तुष्टस्तीव्रेण कृतनिश्चयात् ॥ ततस्ताम्रमये रम्ये यत्र ताम्रसमुद्भवः ॥

Ako naman ay nalugod sa kanyang matinding tapas at matatag na pasiya. Kaya’t nagkaroon ng kaaya-ayang pook na yari sa tanso, doon matatagpuan ang pinagmulan ng tanso.

Verse 27

दृष्ट्वाश्रमं महादेवि किञ्चिदेव सुभाषितम् ॥ ततो जानुस्थितो भूत्वा मम एष विचिन्तयेत् ॥

Pagkakita sa ashram, O dakilang diyosa, at pagkarinig ng ilang mabubuting salita, saka siya lumuhod at magnilay sa akin.

Verse 28

गुडाकेश महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ तुषितोऽस्म्यनया भक्त्या दुराराध्योऽपि सुव्रत ॥

O Guḍākeśa, O marangal, sabihin mo: ano ang magagawa ko para sa iyo? Nalulugod ako sa iyong debosyon, bagaman mahirap akong palugdan, O matatag sa panata.

Verse 29

यत्त्वया चिन्तितं सौम्य कर्मणा मनसा गिरा ॥ वरं ब्रूहि महाभाग तुभ्यं यद्रोचतेऽनघ ॥

Anuman ang iyong inisip, O maamo—sa gawa, sa isip, o sa salita—banggitin ang biyaya, O marangal; yaong ikalulugod mo, O walang dungis, ay ipinagkakaloob ko sa iyo.

Verse 30

एवं मम वचः श्रुत्वा गुडाकेशोऽब्रवीदिदम् ॥ कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा विशुद्धेनान्तरात्मना ॥

Nang marinig ang aking mga salita, si Guḍākeśa ay nagsalita nang ganito—pinagdugtong ang dalawang kamay sa añjali, taglay ang dalisay na kalooban.

Verse 31

यदि तुष्टोऽसि मे देव समस्तेनान्तरात्मना ॥ जन्मनां तु सहस्राणि त्वयि भक्तिर्दृढा अस्तु मे ॥

Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O diyos, nang buong kalooban, kung gayon sa libu-libong kapanganakan nawa’y maging matatag ang aking debosyon sa iyo.

Verse 32

चक्रेण वधमिच्छामि त्वया मुक्तेन केशव ॥

O Keśava, ninanais kong mamatay sa pamamagitan ng cakra na pinakawalan mo.

Verse 33

चक्रेण पातितस्यैतद्वसामांसानि किं चन ॥ ताम्रं नाम भवेदेव पवित्रीकरणं शुभम् ॥

Sa taong ibinagsak ng cakra, ang taba at laman—anuman iyon—ay tinatawag na tanso; tunay na ito’y mapalad na paglilinis.

Verse 34

तेन पात्रं ततः कृत्वा शुभधर्मविनिश्चितः ॥ तस्मिन् प्रापणकं कृत्वा शुद्धे वै ताम्रभाजने ॥

Pagkaraan, mula roon ay gumawa siya ng sisidlan, matatag sa mapalad na dharma; at doon ay naghanda ng lalagyan ng handog sa dalisay na sisidlang tanso.

Verse 35

निवेदिते परा प्रीतिर्भवत्‍वेतन्मनोगतम् ॥ प्रसन्नो यदि मे देव ह्येष मे दीयतां वरः ॥

Kapag naihandog na, nawa’y magkaroon ng sukdulang kagalakan—ito ang nasa aking puso. Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Diyos, ipagkaloob mo ang biyayang ito.

Verse 36

यच्चिन्तितोऽसि देवेश उग्रे तपति तिष्ठता ॥ बाढमित्येव सोऽप्युक्तो यावल्लोकस्थितिर्मया ॥

Gaya ng iyong ninanais, O Panginoon ng mga diyos—habang ikaw ay nananatili sa mabagsik na pag-aayuno—siya man ay sinabihan ko ng, “Mangyari nawa,” hangga’t nananatili ang daigdig.

Verse 37

तत्ताम्रभाजने मह्यं दीयते यत्सुपुष्कलम् ॥ अतुला तेन मे प्रीतिर्भूमे जानीहि सुव्रते ॥

Sapagkat sa isang sisidlang tanso ay inihahandog sa akin ang saganang alay, ang aking kasiyahan ay di-matatawaran; O Bhūmi, alamin mo ito, O marangal na may panata.

Verse 38

माङ्गल्यं च पवित्रं च ताम्रं तेन प्रियं मम ॥ त्वं च द्रक्ष्यसि तच्चक्रं मध्यसंस्थे दिवाकरे ॥

Ang tanso ay mapalad at nagpapadalisay; kaya ito’y mahal sa akin. At makikita mo ang diskong iyon kapag ang araw ay nasa gitna ng langit.

Verse 39

वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ मम तेजोमयं चक्रं त्वां वधिष्यत्यसंशयम् ॥

Sa buwan ng Vaiśākha, sa maliwanag na kalahati, sa ikalabindalawang araw, ang aking diskong binubuo ng liwanag ay tiyak na papatay sa iyo.

Verse 40

एष्यसे मम लोकाय एवमेतन्न संशयः ॥ एवमुक्त्वा गुडाकेशं तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥

“Darating ka sa aking daigdig—ganyan nga; walang pag-aalinlangan.” Pagkasabi nito kay Guḍākeśa, naglaho ako roon din.

Verse 41

चक्राद्वधमभीप्सन्वै सोऽपि मत्कर्मणि स्थितः ॥ दिने दिने विशिष्टं तु शुभं कुर्वंस्तपस्यति ॥

Nagnanais ng kamatayan sa pamamagitan ng diskos, siya man ay nanatiling nakatuon sa aking banal na pagtalima; araw-araw ay gumagawa siya ng natatanging mabubuting gawa at nagsasagawa ng pag-aayuno at pagtitika.

Verse 42

विष्णुसंस्थो भविष्यामि कदाहमिति चिन्तयन् ॥ एवं स्थितस्य तस्याथ वैशाखस्य तु द्वादशी ॥

Thinking, “When shall I become established in Viṣṇu?”, while he remained in that state, then the twelfth day of Vaiśākha arrived.

Verse 43

शुक्लपक्षस्य सम्प्राप्ता तस्यां धर्मविनिश्चितः ॥ विष्णुपूजां ततः कृत्वा प्रार्थयामास मां प्रतिम् ॥

When that (day) in the bright fortnight arrived, resolved in dharma, he then performed worship of Viṣṇu and petitioned me, facing (my) image.

Verse 44

मुञ्च मुञ्च प्रभो चक्रमपि वह्निसमप्रभम् ॥ आत्मा मे नीयतां शीघ्रं निकृत्त्याङ्गानि सर्वशः ॥

“Release, release, O Lord, the discus—radiant like fire. Let my self be taken swiftly, cutting off the limbs entirely.”

Verse 45

तदैव चक्रेण विपाटितोऽसौ प्राप्तोऽपि मां भागवतप्रधानः ॥ ताम्रं तु तन्मांसमसृक् सुवर्णमस्थीनि रूप्यं बहुधातवश्च ॥ रङ्गं च सीसं त्रपुधातुसंस्थं कांस्यं च रीतिश्च मलस्तु तेषाम् ॥

At that very moment, struck and torn apart by the discus, that foremost devotee reached me. His flesh became copper; his blood became gold; his bones became silver; and various other minerals as well. Tin and lead arose, established among the metals; and bronze and brass—while impurities are (also) among them.

Verse 46

एतद्भागवतैः कार्यं मम प्रियकरैः सदा ॥ एवं ताम्रं समुत्पन्नमिति मे रोचते हि तत् ॥

This is to be done by devotees—those who are always dear to me. Thus, (the account that) copper arose in this manner is what I accept as fitting.

Verse 47

दीक्षितैर्वै भागवतैः पाद्यार्घ्यादौ च दीयते ॥ एवं दीक्षाविधिः प्रोक्त एवं ताम्रसमुद्भवः ॥

Tunay nga, sa mga debotong bhāgavata na napadiyaksā, inihahandog ang mga alay na nagsisimula sa tubig na panghugas ng paa at arghya. Sa gayon ay ipinahayag ang tuntunin ng diyaksā; gayon din ang paraang kaugnay ng sisidlang tanso (tāmra-samudbhava).

Verse 48

देवि तत्त्वेन कथितः किमन्यत् परिपृच्छसि ॥ भूमिरुवाच ॥ देवदेव कथं सन्ध्यां दीक्षितः कुरुते वद ॥

“O Diyosa, naipaliwanag ito ayon sa tattva (prinsipyo). Ano pa ang itinatanong mo?” Wika ng Daigdig: “O Diyos ng mga diyos, sabihin: paano isinasagawa ng isang napadiyaksā ang ritong sandhyā?”

Verse 49

केन मन्त्रेण वा भक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु माधवि तत्त्वेन सन्ध्यामन्त्रमनुत्तमम् ॥

“O sa anong mantra ito ginagawa ng iyong deboto—na nakatuon sa pagsasagawa ng mga ritwal?” Wika ni Śrī Varāha: “Makinig, O Mādhavī, ayon sa tattva, sa walang kapantay na sandhyā-mantra.”

Verse 50

यथा वदन्ति वै सूर्यं सन्ध्यां पूर्वां परां तथा ॥ जलाञ्जलिं गृहीत्वा तु मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

Kung paanong binabanggit nila ang Araw kaugnay ng naunang at huling sandhyā (takipsilim), gayon din ang nagsasagawa: humahawak ng alay na dakot na tubig, tumitindig na matatag sa aking debosyon.

Verse 51

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ सिक्थानि तत्र यावन्ति ताम्रप्रापणके धरे ॥

Matapos pumasok sa pagninilay sa loob ng isang muhūrta, bigkasin niya ang mantrang ito. Gaya ng dami ng mga patak/butil na naroon sa lupa sa pook ng sisidlang tanso na pangtubig (tāmra-prāpaṇaka), gayon kalaki ang bunga.

Verse 52

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके स मोदते ॥

Sa gayon karaming libong taon, siya’y nagagalak sa aking daigdig.

Verse 53

मन्त्रः — भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमादित्यं सर्वे देवा ब्रह्मरुद्रेन्द्रास्त्वां च ॥ कृष्णे यथासीद्ध्यानयोगस्थितास्ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमन्ति ॥

Mantra: “Ikaw ang pinagmumulan ng pag-iral, ang unang nahayag na anyo—ang Araw. Naroon ang lahat ng mga deva, kasama sina Brahmā, Rudra, at Indra, at gayundin Ikaw. Kung paanong sila’y nanatiling matatag sa dhyāna-yoga kay Kṛṣṇa, gayon din ang mga nananatili sa sandhyā-vrata ay yumuyukod kay Vāsudeva.”

Verse 54

वयं देवमादिमव्यक्तरूपं कृत्वा चात्मनि देव संस्थास्तथापि ॥ संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमो नमः ॥

“Kami, na itinatag sa aming sarili ang sinaunang Diyos na may di-nahahayag na anyo, O Diyos—gayunman, alang-alang sa pag-iral sa saṃsāra, isinasagawa ang gawa at maging ang mga kasangkapan nito. Ang mga nananatili sa sandhyā-vrata ay sumasaludo: ‘O Vāsudeva, pagpupugay, pagpupugay.’”

Verse 55

गृहाणेमं च मे धूपं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दीपं निवेदयेत् ॥

“Tanggapin mo ang aking handog na insenso, na nagdudulot ng paglaya mula sa lahat ng saṃsāra. At muli, ipaliliwanag ko kung paano dapat ihandog ang ilawan (dīpa).”

Verse 56

तानि ते कथयिष्यामि त्वया मे पूर्वपृच्छितम् ॥ सौवर्णं राजतं कांस्यं येषु दद्यात्प्रपाणकम् ॥

Ang mga bagay na iyon—na dati mong itinanong sa akin—ay sasabihin ko sa iyo: ginto, pilak, at tanso, na doon dapat maglaan ng prapāṇaka (sisidlang pamamahagi ng tubig).

Verse 57

चतुर्बाहुं च मां दृष्ट्वा मम कर्मपरायणः ॥ प्रणतः प्राञ्जलिः प्राह शिरो भूमौ निधाप्य सः ॥ तं च दृष्ट्वा मया प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥

Nang makita niya ako na may apat na bisig, siya—nakatuon sa pagsasagawa ng aking ritwal—ay nagpatirapa, nag-anjali ang mga kamay, at nagsalita, inilapat ang ulo sa lupa. Nang makita ko siya nang gayon, nagsalita ako na payapa ang kalooban.

Verse 58

तावत्ताम्रस्थितो भूत्वा मम संस्थो भविष्यसि ॥ ततः प्रभृति ताम्रात्मा गुडाकेशो व्यवस्थितः ॥

“Sa panahong iyon, naitatag sa tanso (kaugnay ng tanso), mananatili ka sa aking pagtalima. Mula noon, si Guḍākeśa ay matatag na nanahan bilang may likas na ‘tanso’ o kaugnay ng tanso.”

Verse 59

ताम्रपात्रेण वै भूमे प्रापणं यत्प्रदीयते ॥ सिक्थे सिक्थे फलं तस्य शृणुष्व गदतो मम ॥

“O Bhūmi, anumang handog na ibinibigay sa pamamagitan ng sisidlang tanso—pakinggan mo ang bunga nito na aking ipinahahayag: sa bawat sukat ng pagkit ng bubuyog, may katumbas na gantimpala.”

Verse 60

अनेनैव हि मन्त्रेण सन्ध्यां कुर्यात्तु दीक्षितः ॥

Tunay nga, sa mismong mantrang ito, ang taong pinasimulan (dīkṣita) ay dapat magsagawa ng ritwal na sandhyā.

Frequently Asked Questions

The chapter frames ethical discipline as regulated devotional practice: rites should be performed with purity (śauca), correct eligibility (dīkṣā and yajñopavīta), and controlled transmission of mantras (guhya). Material choice is also moralized—offerings should follow prescribed standards (notably the preference for copper), presenting ritual order as a means to sustain social and terrestrial stability.

The narrative specifies Vaiśākha māsa, śukla-pakṣa, dvādaśī as the decisive calendrical marker in the copper-origin episode (Guḍākeśa’s request to be struck by Viṣṇu’s cakra). Sandhyā is discussed as a daily discipline (nitya), with procedures centered on jalāñjali and mantra-recitation.

Through Pṛthivī’s questioning, the text links Earth’s welfare to disciplined handling of offerings: water (prāpaṇaka) is treated as a carefully administered resource, and vessel-material regulation (tāmra-pātra) functions as a normative ‘stewardship’ rule. By embedding these prescriptions in a Varāha–Pṛthivī dialogue, the chapter rhetorically presents terrestrial order as supported by standardized, non-excessive ritual consumption and purity protocols.

The principal named figure in the etiological narrative is Guḍākeśa, described as a mahāsura who performs extended tapas and requests death by Viṣṇu’s cakra. The chapter also references pitṛs and pitāmahas as recipients of merit through correct dīpa/prāpaṇaka offerings, but it does not provide dynastic royal genealogies in the supplied text.