Adhyaya 124: Ritual Observances Aligned with the Seasons (Seasonal Devotional Procedure)

Verse 1

अथ ऋतूपस्करम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ फाल्गुनस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ गृहीत्वा वासन्तिकान् पुष्पान् सुगन्धा ये क्रमागताः ॥

Ngayon, ang mga kasangkapan para sa mga panahon. Sinabi ni Śrī Varāha: Sa ikalabindalawang araw ng buwan (dvādaśī) ng maliwanag na kalahati sa buwan ng Phālguna, matapos tipunin ang mga bulaklak ng tagsibol—mabango at nakuha ayon sa wastong pagkakasunod—(isagawa ang ritwal).

Verse 2

श्वेतं पाण्डुरकं चैव सुगन्धं शोभनं बहु ॥ विधिना मन्त्रयुक्तेन सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥

(Mga bulaklak na) puti at mapusyaw, mabango at saganang kaaya-aya—(ihandog ang mga ito) ayon sa wastong tuntunin, na may kasamang mantra, na may panloob na diwang payapa at lubos na nalulugod.

Verse 3

तत एवं विधिं कृत्वा सर्वं भागवतं शुचिः ॥ यस्तु जानाति कर्माणि सर्वं मन्त्रविनिश्चितः ॥

Kaya, matapos maisagawa nang gayon ang itinakdang pamamaraan, ang taong malinis ay tinatapos ang buong Bhāgavata na pagtalima. Datapuwa’t yaong nakaaalam ng mga gawang-ritwal—na pawang pinagtitibay ng mga mantra—ang tunay na may wastong pagkaunawa.

Verse 4

तदाहरति कर्माणि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ विधिना मन्त्रपूतेन कुर्याच्छान्तमनोऽमलः ॥

Pagkaraan, isinasagawa ng isa ang mga gawang-ritwal ayon sa gawaing nakita at pinahintulutan ng batas. Sa pamamaraang nilinis ng mantra, ang dalisay na tao, may payapang isip, ay dapat magsagawa (nito).

Verse 5

सपुष्पितस्येह वसन्तकाले वनस्पतेर्गन्धरसप्रयुक्ताः ॥ पश्यंश्च मां पुष्पितपादपेन्द्रं वसन्तकाले समुपागते च ॥

Dito, sa panahon ng tagsibol, sa gitna ng mga punong namumulaklak na puspos ng halimuyak at lasa, habang minamasdan ako—ang panginoon sa mga punong namumulaklak—kapag ganap nang dumating ang tagsibol, (isinasagawa ang pagtalima).

Verse 6

यश्चैतेन विधानॆन कुर्यान्मासे तु फाल्गुने ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकाय गच्छति ॥

At sinumang magsagawa ng (ritwal) ayon sa ganitong kautusan sa buwan ng Phālguna, hindi siya napapasa sa saṃsāra; sa aking daigdig siya tutungo.

Verse 7

यत्तु पृच्छसि सुश्रोणि मासे वैशाख उत्तमे ॥ शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां यत्फलं तच्छृणुष्व मे ॥

Ngunit tungkol sa iyong itinatanong, O marikit ang balakang: sa dakilang buwan ng Vaiśākha, sa maliwanag na kalahati ng buwan, sa ikalabindalawang araw (dvādaśī)—pakinggan mo mula sa akin ang bunga (ng pagtalimang iyon).

Verse 8

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— नमोऽस्तु देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ नमोऽस्तु ते लोकनाथ प्रवीराय नमोऽस्तु ते ॥

Pagkasambit ng “Namo Nārāyaṇa,” bigkasin ang mantrang ito: “Pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng mga diyos, may hawak na kabibe, diskos, at pamalo. Pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng mga daigdig; pagpupugay sa Iyo, makapangyarihang bayani.”

Verse 9

पुष्पितेषु च शालेशु तथान्येषु द्रुमेषु च ॥ गृहीत्वा शालपुष्पाणि मम कर्मणि संस्थिताः ॥

At sa mga namumulaklak na punong śāla, gayundin sa iba pang mga puno, tinipon nila ang mga bulaklak ng śāla at nanatiling nakatuon sa aking gawaing ritwal.

Verse 10

ऋषयः स्तुवन्ति मन्त्रेण वेदोक्तेन च माधवि ॥ गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैः सवादितैः ॥

Pinupuri ng mga ṛṣi sa pamamagitan ng mga mantra at ng mga pahayag ng Veda, O Mādhavī; at ang mga Gandharva at Apsaras din ay nagpupuri sa pamamagitan ng awit at sayaw, na may kasamang tugtugin.

Verse 11

स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ सिद्धाविद्याधरा यक्षाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥

Pinupuri ng mga naninirahan sa mga makalangit na daigdig ang Purāṇa tungkol sa Kataas-taasang Persona; ang mga Siddha, Vidyādhara, Yakṣa, Piśāca, Nāga, at Rākṣasa ay nag-aalay din ng papuri.

Verse 12

स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ॥

Pinupuri nila ang Diyos na Panginoon ng mga nilalang at Tagapamahala ng lahat ng daigdig: ang mga Āditya, Vasu, Rudra, ang dalawang Aśvin, at ang mga pangkat ng Marut.

Verse 13

स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां सङ्क्षयेऽक्षयम् ॥ ततो वायुश्च विश्वे च अश्विनौ च समन्विताः ॥

Pinupuri nila ang Panginoon ng mga diyos, ang Di-nasisira kahit sa pagkalusaw ng mga yuga. Pagkaraan, si Vāyu, ang mga Viśvedevas, at ang dalawang Aśvin, na nagkakaisa, ay nagpupuri rin sa Kanya.

Verse 14

स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् ॥ ततो ब्रह्मा च सोमश्च शक्रश्चाग्निसमन्वितः ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम् ॥

Pinupuri nila si Keśava, ang Diyos na Panginoon na nagtataglay ng sinaunang panahon. Pagkaraan, si Brahmā at si Soma, at si Śakra na kasama si Agni, ay pumupuri rin sa Tagapagtanggol ng mga nilalang, ang Dakilang Panginoon ng lahat ng daigdig.

Verse 15

नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा ॥ पुलहश्च पुलस्त्यश्च भृगुश्चाङ्गिर एव च ॥

Naroon sina Nārada at Parvata, gayundin sina Asita at Devala; sina Pulaha at Pulastya, si Bhṛgu, at si Aṅgiras din.

Verse 16

एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां योगिनां योगमुत्तमम् ॥

Sila at marami pang iba—sina Mitrāvasu at Parāvasu—ay pumupuri sa Tagapagtanggol ng mga nilalang, ang kataas-taasang yoga ng mga yogin.

Verse 17

श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम् ॥ ततो नारायणो देवः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Ngunit nang marinig niya ang umuugong na papuri ng makapangyarihang mga diyos, saka sumagot ang Diyos na si Nārāyaṇa kay Vasundharā, ang Daigdig.

Verse 18

किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः ॥ देवानां च महाभागे महाशब्दोऽत्र श्रूयते ॥

“Ano ang tunog na ito na naririnig, na may kasamang banal na pagpapahayag (brahma-ghoṣa)? At, O lubhang mapalad, isang dakilang tinig ng mga diyos ang naririnig dito.”

Verse 19

देवाः काङ्क्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम् ॥ त्वन्नियोगनियुक्ताश्च तदर्थं लोकभावन ॥

“Ninanais ng mga diyos, O Panginoon, ang pagpapakita sa anyong-baboy-damo (vārāhī rūpa). At, inatasan sa iyong utos para sa layuning iyon, (sila’y dumating), O tagapagtaguyod ng daigdig.”

Verse 20

ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह ॥ अहं जानामि तान्देवि मार्गमाणानुपस्थितान् ॥

Pagkaraan nito, si Nārāyaṇa, ang Panginoon, ay sumagot kay Pṛthivī: “Nalalaman ko sila, O diyosa—yaong mga naghahanap at nakalapit na.”

Verse 21

दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे ॥ मया लीलायमानैने एकदंष्ट्राग्रकेण वै ॥

“Sa loob ng isang banal na sanlibong taon, O Vasundharā, ikaw ay aking iniahon at iningatan—sa paglalaro—sa dulo ng iisang pangil.”

Verse 22

इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः ॥ आदित्या वसवो रुद्राः स्कन्देन्द्रौ सपितामहाः ॥

“Pumarito ako—kapayapaan nawa sa iyo—at ang mga nananahan sa langit, na nagnanais makakita nito, ay dumarating din: ang mga Āditya, ang mga Vasu, ang mga Rudra, si Skanda at si Indra, kasama ang Pitāmaha (Brahmā).”

Verse 23

एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय ततस्तु चरणेऽपतत् ॥

Nang marinig ni Vasundharā ang mga salita ni Mādhava, inilagay niya ang magkadugtong na palad sa kanyang ulo; saka siya nagpatirapa sa Kanyang mga paa.

Verse 24

वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा ॥ उद्धृतासि त्वया देव रसातलगता ह्यहम् ॥

Ang Daigdig ay nagsumamo sa banal na Persona na nasa anyong baboy-ramo: “Iniahon mo ako, O Panginoon, sapagkat ako’y lumubog na sa Rasātala.”

Verse 25

शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः ॥ किं कर्म कर्मणा केन किं वा जन्मपरायणम् ॥

“Sa iyo ako nagkanlong; sa iyo ako deboto; ikaw ang aking kanlungan at Panginoong patnubay. Aling gawa—sa anong uri ng gawa—ang nagdudulot ng kabutihan? At anong pagtuon ang nararapat sa buhay at kapanganakan?”

Verse 26

कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा ॥ तवाऽहं कर्तुमिच्छामि यच्च मुख्यं सुखावहम् ॥

“Paano ka nalulugod, O Diyos? Sa anong uri ng gawa ka dapat sambahin? Nais kong gawin iyon para sa iyo—lalo na yaong pangunahing bagay na nagdudulot ng kagalingan.”

Verse 27

न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः ॥ न ग्लानिर्न जरा काचिन्न जन्ममरणे तथा ॥

“At wala akong anumang pagdurusa hinggil sa iyong banal na gawain, sa lahat ng panahon. Walang panghihina ni anumang pagtanda—gayundin ay wala ang kalagayan ng kapanganakan at kamatayan.”

Verse 28

कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव ।। किमाहाराः किमाचारास्त्वां पश्यन्तीह माधव ॥

Anu-anong gawain ang ginagawa ng mga nakakakita sa Iyo, O Mādhava? Ano ang kanilang pagkain, at ano ang kanilang asal—yaong nakakamasid sa Iyo rito, O Mādhava?

Verse 29

ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत् ।। वैश्यः किं कुरुते कर्म शूद्रः किं कर्म कारयेत् ॥

At ano ang tungkulin ng isang brāhmaṇa, at ano ang nararapat sa isang kṣatriya? Anong gawain ang ginagawa ng vaiśya, at anong gawain ang dapat gampanan ng śūdra?

Verse 30

योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम् ।। किं चात्र फलमाप्नोति तव कर्मपरायणः ॥

Sa anong paraan nakakamtan ang yoga, at sa anong paraan matibay na naitatatag ang tapas (pag-aayuno at pagdidisiplina)? At anong bunga ang nakakamit ng taong nakatuon sa gawa para sa Iyo?

Verse 31

किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा ।। किं च कर्म प्रयोक्‍तव्यं तव भक्तैश्च माधव ॥

At ano pa ang dapat iwasan bilang ‘tahanan ng pagdurusa’—at alin ang nararapat na pagkain at inumin? At anong mga gawa ang dapat isagawa ng Iyong mga deboto, O Mādhava?

Verse 32

प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो ।। कथं योनिं न गच्छेत वियोनिं न च गच्छति ॥

At anong uri ng ‘pagkakamit’ ito, at sa aling mga dako o panig ito sinasabi, O Panginoon? Paano hindi mapapasok ang sinapupunan (muling pagsilang), at paano hindi mapupunta sa di-wastong sinapupunan?

Verse 33

तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव ।। तन्ममाचक्ष्व सकलं येन चैव सुखं भवेत् ॥

Sa anong gawa hindi mapupunta sa sinapupunan ng hayop, O Keśava? Ipaalam mo sa akin ang lahat ng iyon, na siyang tunay na pinagmumulan ng kagalingan at kapayapaan.

Verse 34

जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति ।। गर्भवासं न गच्छेत कर्मणा केन वाऽच्युत ॥

Sa anong paraan lumilipas ang katandaan, o sa anong paraan nawawala ang kapanganakan? Sa anong gawa hindi papasok sa paninirahan sa sinapupunan, O Acyuta?

Verse 35

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Sa bisa ng anong gawa hindi papasok sa saṁsāra? Nang masabi ito, ang Mapalad na Panginoon ay sumagot doon kay Vasundharā, ang Daigdig.

Verse 36

शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः ।। तान्मन्त्रान्कीर्त्तयिष्यामि यैस्तोषं याति नित्यशः ॥

Makinig sa akin ang mga deboto ng Panginoon, yaong nakatatag sa paghahangad ng mokṣa. Ipapahayag ko ang mga mantrang yaon na sa pamamagitan nila ay nakakamit ang walang-humpay na kinalulugdan ng Diyos.

Verse 37

एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः।। इममुच्चारयेन्मन्त्रं सर्वभागवतप्रियम् ॥

Gayon din sa panahon ng tag-init, isagawa ang buong itinakdang pagsasagawa ayon sa aking sinabi. Bigkasin ang mantrang ito, na minamahal ng lahat ng mga deboto.

Verse 38

मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः ॥ पश्येद्भवन्तं वर्तमानं च ग्रीष्मे तेनैव सर्वं दुःखमेतु प्रशान्तिम् ॥

Sa lahat ng mga buwan, ang pinakadakila ay yaong buwang kinikilalang tag-init. Dapat kang masdan bilang naroroon sa panahon ng tag-init; sa gayong pagninilay at pagtalima, nawa’y mapayapa ang lahat ng pagdurusa.

Verse 39

एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्चनं कुरु ॥ न जन्ममरणं येन मम लोके गतिर्भवेत् ॥

Kaya nga, sa panahon ng tag-init, O marikit ang balakang, isagawa mo rin ang pagsamba sa akin; sa pamamagitan nito, hindi na magkakaroon ng paulit-ulit na kapanganakan at kamatayan, at magkakamit ng pagpasok sa aking daigdig.

Verse 40

यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथिव्यां यावत्सुगन्धकाः ॥ अर्च्चितः स भवेत्सर्वैः कृतो येन ह्ययं विधिः ॥

Kung gaano karami ang namumulaklak na punong śāla sa daigdig, at kung gaano karami ang mababangong bulaklak, gayon din karangalang tinatanggap mula sa lahat ang taong nagsagawa ng ritong ito.

Verse 41

एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत् ॥ निष्कला भवतो बुद्धिः संसारे च न जायते ॥

Gayundin sa panahon ng tag-ulan, O tagapagdala (ng daigdig), ipagawa ang aking ritwal. Ang iyong buddhi ay nagiging walang pagkagambala, at ang pagkakapit sa saṃsāra ay hindi sumisibol.

Verse 42

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम् ॥ कदम्बमुकुलाश्चैव सरलार्जुनपादपाः ॥

At isa pa, ituturo ko sa iyo ang isang gawang nagdudulot ng paglaya mula sa saṃsāra: ang mga usbong ng kadamba, at gayundin ang mga punong sarala at arjuna.

Verse 43

एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् ॥ मम संस्थापनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Sa mga bulaklak ng mga punong ito, dapat magsamba nang may dakilang pag-iingat. Matapos itatag ang aking anyo/presensya ayon sa itinakdang ritwal, bigkasin ang mantrang ito: “namo nārāyaṇāya.”

Verse 44

पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना ॥ निद्रां भवान् भजतां लोकनाथ वर्षास्विमं पश्यतु मेघवर्णम् ॥

Yaong mga nakatuon sa pagninilay, na kumakalinga sa iyo—maitim na gaya ng ulap ng ulan—at sumasamba sa iyong kadakilaan, ay namamasdan ka. O Panginoon ng mga daigdig, para sa mga nagpapahinga, nawa sa panahon ng tag-ulan ay mamasdan nila ako na kulay-ulap.

Verse 45

आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम् ॥ य एतेन विधानॆन मम कर्म तु कारयेत् ॥

Sa ikalabindalawang araw ng buwan ng Āṣāḍha—mapalad at nagdudulot ng kapayapaan sa lahat—sinumang magpapagawa ng aking ritwal ayon sa paraang ito...

Verse 46

तरन्ति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः ॥ एतद्गुह्यं महाभागे देवाः केऽपि न जानते ॥

Sa pamamagitan nito, ang mga taong masigasig sa ritwal ay nakakatawid sa saṃsāra. O lubhang mapalad, ang lihim na ito’y hindi nalalaman kahit ng ilang mga diyos.

Verse 47

मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ नादीक्षिताय दातव्यं मूर्खाय पिशुनाय च ॥

Bukod-tangi si Nārāyaṇa, ang Diyos na nag-anyong Varāha, ang paksa nito. Hindi ito dapat ibigay sa hindi pa naisasailalim sa dīkṣā (inisasyon), ni sa mangmang, ni sa mapanirang mapanlibak.

Verse 48

कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः ॥ न पठेद्गोघ्नमध्ये वै न पठेच्छठमध्यतः ॥

Hindi ito dapat ibigay sa di-karapat-dapat na alagad, ni sa mga sumisira sa kahulugan ng mga śāstra. Huwag itong bigkasin sa gitna ng pumapatay ng baka, ni sa piling ng mga mapanlinlang.

Verse 49

धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते ॥ पठेद्भागवतानां च ये च धर्मेण दीक्षिताः ॥

Sa kanila, ang pagbigkas nito ay agad na nagdudulot ng pagkalugi ng yaman at pagkapinsala ng dharma. Dapat itong bigkasin para sa mga bhāgavata na deboto, at para sa mga pinasimulan ayon sa dharma.

Verse 50

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि ॥ कार्त्स्न्येन कथितं ह्येतत्किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

O mapalad na babae, sinabi ko na sa iyo ang dati mong itinanong. Tunay na naipaliwanag ito nang buo—ano pa ang nais mong itanong?

Verse 51

कृत्वा तु मम कर्माणि शुभानि तरुणानि च ॥ पूज्य भागवतान्सर्वान् स्थापयित्वा ततोऽग्रतः ॥

Matapos isagawa ang aking mga mapagpalang gawain at ang mga bagong itinakdang ritwal, at matapos parangalan ang lahat ng bhāgavata, saka sila dapat paupuin at itatag sa harapan, sa pook ng dangal.

Verse 52

ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Pagkaraan, si Vasundharā—may mga matang tulad ng talulot ng lotus, at nagtataglay ng lahat ng anyo at katangian—ay sumagot at nagsalita sa banal na Diyos na may anyong Varāha.

Verse 53

सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः ॥ क्वेष्टं निवासं कुर्वन्ति एकैकं च यशोधर ॥

Lahat ng mga daigdig ng mga deva at asura, kasama ang mga Rudra, Indra, at mga Pitāmaha—saan nagtatatag ng kani-kanilang tahanan ang bawat isa, O Yaśodhara?

Verse 54

मन्त्रः— मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव ॥ पश्येद्देवं तं तु वसन्तकाले उपागतं गन्धरसप्रयुक्त्या ॥ नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ॥

Mantra: Sa lahat ng mga buwan, ikaw—si Mādhava—ang pinakapanguna; tunay nga, sa buwang Mādhava. Dapat masdan ang Diyos na iyon sa panahon ng tagsibol, na nilalapitan sa mga handog ng bango at lasa. At yaong si Nārāyaṇa, ang magiting sa pitong daigdig, ay gayundin na laging sinasamba sa mga paghahain (yajña).

Verse 55

स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे ॥ एतत्ते कथितं देवि ऋतूनां कर्म चोत्तमम् ॥

Ang gayong mortal ay hindi mapapahamak sa siklong ito ng pag-iral, sa bawat yugayuga. O Diyosa, ito ang naipahayag sa iyo—ang pinakamainam na gampanin at tuntunin hinggil sa mga panahon.