Adhyaya 123: The Greatness of Fragrant Flowers and Leaves: Prabodhinī (Awakening) Observances and Seasonal Rites

Verse 1

अथ सुमनोगन्धादिमाहात्म्यम्॥ सूत उवाच॥ श्रुत्वा तु कोकामाहात्म्यं पृथिवी धर्मसंहितम्॥ विस्मयं परमं याता श्रुत्वा धर्मं महौजसम्॥

Ngayon (nagsisimula) ang salaysay ng kadakilaan ni Sumanogandhā at ng mga kaugnay na paksa. Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang kadakilaan ni Kokā—isang ulat na nakaugnay sa dharma—napuno si Pṛthivī ng sukdulang pagkamangha, matapos marinig ang dharmang may dakilang kapangyarihan.

Verse 2

धरण्युवाच॥ अहो प्रभावः कोकाया माहात्म्यं क्रोडरूपिणः॥ तिर्यग्योनिगतो वापि प्राप्तो यत्परमां गतिम्॥

Sinabi ni Dharaṇī: ‘Aba, anong bisa! Ganyan ang kadakilaan ni Kokā, at ng Panginoong may anyong baboy-ramo. Sapagkat kahit ang napasok sa sinapupunan ng hayop ay maaaring makamit ang pinakamataas na kalagayan sa pamamagitan nito.’

Verse 3

तव देव प्रसादेन किञ्चिदिच्छामि वेदितुम्॥ यन्मया पूर्वपृष्टोऽसि केन धर्मेण मानवाः॥

Sa iyong biyaya, O Diyos, ibig kong malaman pa ang kaunti: nang ako’y dati nang nagtanong sa iyo, sa anong dharma nakaaabot ang mga tao sa kanilang layon?

Verse 4

तपसा कर्मणा वापि पश्यन्ति त्वां हि माधव॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा निखिलं वक्तुमर्हसि॥

Sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit) o sa pamamagitan ng gawa, tunay ngang namamasdan ka nila, O Mādhava; maging mapagpala ang iyong mukha at marapat mong ipahayag ang kabuuan ng aral.

Verse 5

एवं पृष्टस्तदा देव्याः माधव्याः स तु माधवः॥ प्रहस्य पुनरेवेदं वक्तुं समुपचक्रमे॥

Nang tanungin noon ng diyosang Mādhavī, si Mādhava ay ngumiti at muling nagsimulang magsalita ng aral na ito.

Verse 6

श्रीवराह उवाच॥ एवमेतन्महाभागे यथा त्वं भीरु भाषसे॥ कथयिष्यामि ते धर्मं गुह्यं संसारमोक्षणम्॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Ganyan nga, O mapalad na ginang, gaya ng iyong mahiyain na pananalita. Isasalaysay ko sa iyo ang dharma—malalim na lihim—na nagpapalaya sa saṃsāra.”

Verse 7

गते मेघागमे काले प्रसन्नशरदाशये॥ अम्बरे विमले जाते विमले शशिमण्डले॥

Nang lumipas ang panahon ng mga ulap-ulan at luminaw ang payapang taglagas, nang maging dalisay ang langit at maging maliwanag at wagas ang bilog ng buwan—

Verse 8

नातिशीतं न चात्युष्णे काले हंसविराविणि॥ कुमुदोत्पलकह्लारपद्मसौरभनिर्भरे॥

Sa panahong hindi labis na malamig ni labis na mainit, na umaalingawngaw sa huni ng mga gansa, at puspos ng halimuyak ng kumuda, utpala, kahlāra, at mga lotus—

Verse 9

कुमुदस्य च मासस्य भवेद्या द्वादशी शुभा॥ तस्यां मामर्चयेद्यस्तु तत्प्रभावं शृणुष्व मे॥

At kapag dumating ang mapalad na Dvādaśī, ang ikalabindalawang araw ng buwan ng Kumuda—sinumang sumamba sa akin sa araw na iyon, pakinggan mo mula sa akin ang kapangyarihan at bunga nito.

Verse 10

कृत्वा ममैव कार्याणि द्वादश्यां तत्र माधवि॥ ममैवाराधनार्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्॥

Matapos maisagawa ang mga gawaing itinakda para sa Akin sa Dvādaśī (ikalabindalawang araw ng buwan), O Mādhavī, dapat bigkasin ang mantrang ito alang-alang sa Aking pagsamba.

Verse 11

मन्त्रः— ब्रह्मणा च रुद्रेण यः स्तूयमानो भवानृषिवन्दितो वन्दनीयश्च प्राप्ता द्वादशीयं ते प्रबुध्यस्व जागृष्व मेघा गताः पूर्णश्चन्द्रः शारदानि पुष्पाणि लोकनाथ तुभ्यमहं ददानीति धर्महेतोस्तव प्रीतये प्रबुद्धं जाग्रतं लोकनाथ त्वां भजमाना यज्ञेन यजन्ते सत्रेण सत्रिणो वेदैः पठन्ति भगवन्तः शुद्धाः प्रबुद्धा जाग्रतो लोकनाथ।

Mantra: “Ikaw na pinupuri nina Brahmā at Rudra, iginagalang ng mga ṛṣi at karapat-dapat sambahin—dumating na ang iyong Dvādaśī; magising ka, bumangon. Lumisan na ang mga ulap; ganap ang buwan; narito ang mga bulaklak ng taglagas. O Panginoon ng daigdig, iniaalay ko ito sa Iyo. Alang-alang sa dharma at sa Iyong kagalakan—gising at nakabangon, O Panginoon ng daigdig—ang mga sumasamba sa Iyo ay nagsasagawa ng pagsamba sa pamamagitan ng yajña; ang mga nagsasagawa ng sattra ay sa pamamagitan ng kanilang mga pagtitipon; ang mga dalisay ay bumibigkas ng mga Veda. Magising at bumangon, O Panginoon ng daigdig.”

Verse 12

एवं कर्माणि कुर्वन्ति द्वादश्यां वै यशस्विनि॥ मम भक्ताः व्रतं श्रेष्ठं ते यान्ति परमां गतिम्॥

Gayon, O marangal na isa, sa Dvādaśī ginagawa ng Aking mga deboto ang mga gawaing ito; sa pagtupad sa dakilang panatang ito, nararating nila ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 13

एवं वै शारदं कर्म निखिलं कथितं मया॥ देवि संसारमोक्षार्थं मम भक्तसुखावहम्॥

Gayon, O Diyosa, ang buong ritwal ng taglagas ay isinalaysay Ko—ukol sa paglaya mula sa saṃsāra at nagdudulot ng kapakanan sa Aking mga deboto.

Verse 14

इति प्रबोधिनी कर्म॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शैशिरं कर्म शोभनम्॥ यानि कर्माणि कुर्वन्ति पुंसो यान्ति परां गतिम्॥

Sa gayon nagtatapos ang ritwal na Prabodhinī. At may iba pa Akong ipaliliwanag sa iyo: ang marikit at mapalad na ritwal ng panahon ng taglamig—yaong mga gawaing sa pamamagitan nito ang mga tao’y nakaaabot sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 15

शीतवाताभिसन्तप्ता मम भक्त्या व्यवस्थिताः॥ अनन्यमनसो भूत्वा योगाय कृतनिश्चयाः॥

Bagaman pinahihirapan ng malamig na hangin, sila’y nananatiling matatag sa aking debosyon; naging iisa ang isip, nagpasya nang matibay sa disiplina ng yoga.

Verse 16

शिशिरे यानि कर्माणि पुष्पिताश्च वनस्पतिः॥ तैरेव चार्चनं कृत्वा जानुभ्यां पतितः क्षितौ॥

Sa taglamig, isagawa ang mga gawang-ritwal na iyon; at gamit ang mga namumulaklak na halaman, magsagawa ng pagsamba, at lumuhod na bumagsak sa lupa bilang pagpupugay.

Verse 17

कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा इमं मन्त्र मुदीरयेत्॥

Pagdikitin ang dalawang palad sa anyong añjali, at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 18

मन्त्रः— शिशिरो भवान् धातरिमं लोकनाथ हिमं दुस्तरं दुष्प्रवेशं कालं संसारान्मां तारयेमं धर्ता त्रिलोकनाथ।

Mantra: “Ikaw ang panahon ng taglamig, O Tagapagtaguyod; O Panginoon ng daigdig—sa malamig, mahirap tawirin at mahirap pasuking panahong ito, iligtas mo ako at itawid mula sa saṃsāra, O Tagapagdala, O Panginoon ng tatlong daigdig.”

Verse 19

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ मासं मार्गशिरं चैव वैशाखं च मम प्रियम्॥

May iba pa akong sasabihin sa iyo; pakinggan mo, O Vasundharā: ang buwan ng Mārgaśīrṣa, at gayundin ang Vaiśākha, na minamahal ko.

Verse 20

अहं तत्र प्रवक्ष्यामि पुष्पादीनां च यत्फलम् ॥ नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च

Doon ay ipaliliwanag ko ang bunga (phala) ng mga handog gaya ng mga bulaklak at iba pa; sa bisa ng gayong kabutihan, nananatili ang isa sa loob ng siyam na libong taon at siyam na raang taon din.

Verse 21

तिष्ठते विष्णुलोकेऽस्मिन् यो ददाति स्म निश्चलम् ॥ एकैकं गन्धपत्रं च दानमेतन्महत्फलम्

Sa mundong ito ni Viṣṇu, ang nagbibigay nang may matatag na pasiya ay nananatili roon. Kahit isang mabangong dahon lamang—ang handog na ito’y sinasabing may dakilang bunga.

Verse 22

मतिमान्धृतिमान्भूत्वा गन्धपुष्पाणि दापयेत् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि गन्धपत्रस्य यत्फलम्

Taglay ang pag-unawa at katatagan, dapat ipagkaloob ang mababangong bulaklak. Muli, ipahahayag ko ang isa pang bagay: ang tiyak na bunga ng pag-aalay ng mabangong dahon.

Verse 23

द्वादश्यां चैव यो दद्यात्त्रीन्मासांश्च समाहितः ॥ कौमुदस्य तु मासस्य मार्गशीर्षस्य वै तथा

At sinumang, may pagpipigil at pagkakatuon, ay maghandog sa Dvādaśī (ikalabindalawang araw ng buwan) sa loob ng tatlong buwan—sa buwang tinatawag na Kaumuda, at gayundin sa Mārgaśīrṣa—

Verse 24

वैशाखस्य तु मासस्य वनमालां सुपुष्पिताम् ॥ एकचित्तं समाधाय गन्धपुष्पाणि यो न्यसेत्

At sa buwan ng Vaiśākha, (maghandog) ng isang gubat-na-garlandang hitik sa pamumulaklak; sinumang, na itinuon ang isip sa iisang layon, ay maglalagay ng mababangong bulaklak—

Verse 25

वर्षाणि द्वादशैवेह तेन पूजा कृता भवेत् ॥ शालपुष्पेण मिश्रेण कौमुद्यां गन्धकेन च

Sa loob ng labindalawang taon dito, itinuturing na naganap na ang pagsamba sa kanya. Sa Kaumudī, na may halong mga bulaklak ng śāla, at gayundin na may pabango—

Verse 26

मासि मार्गशिरे भद्रे दद्यादुत्पलमिश्रितम् ॥ एवं महत्फलं भद्रे गन्धपत्रस्य च स्मृतम्

Sa buwan ng Mārgaśīrṣa, O mapalad na isa, maghandog ng alay na hinaluan ng utpala (lotus). Sa gayon, O mapalad, ang dakilang bunga ng mabangong dahon ay naaalala ayon sa tradisyon.

Verse 27

श्रुत्वेति वचनं तस्य प्रश्रयेण तु माधवि ॥ प्रहस्य प्रणयाद्वाक्यमित्युवाच वसुन्धरा

Nang marinig ang kanyang mga salita, O Mādhavī, na may paggalang, ngumiti si Vasundharā at nagsalita ng isang mapagmahal na pahayag.

Verse 28

द्वादशीं चापि देवेश प्रशंससि सदा मम ॥ इति पृष्टस्तदा देव्याः धरिण्या स तु माधवः

“Palagi mo ring pinupuri sa akin ang Dvādaśī, O Panginoon ng mga diyos.” Sa gayon, nang tanungin noon ng diyosang Dharaṇī, siya—si Mādhava—ay hinarap.

Verse 29

प्रहस्य तामुवाचेदं वचनं धर्मसंश्रितम् ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि येनेमौ मम च प्रियौ

Ngumiti siya at sinabi sa kanya ang mga salitang nakabatay sa dharma: “Makinig nang may katotohanan, O diyosa, kung paano ang dalawang ito ay mahal sa akin din.”

Verse 30

तिथीनां द्वादशी चापि सर्वयज्ञफलाधिका ॥ त्वया द्विजसहस्रेभ्यो यत्फलं प्राप्नुयान्नरः

Sa mga araw ng buwan, ang Dvādaśī ay sinasabing higit sa bunga ng lahat ng mga yajña; sa paggalang sa iyo, ang tao’y nagkakamit ng kapantay na gantimpala na para bang nagkaloob siya sa libu-libong brāhmaṇa.

Verse 31

तदेकं संप्रदायैव द्वादश्यामभिविन्दति ॥ कौमुद्यां च प्रबुद्धोऽस्मि वैशाख्यां च समुद्घृतः

Sa pag-aalay ng iisang handog na iyon, tunay na natatamo ang gantimpala nito sa Dvādaśī. “Sa Kārtika (Kaumudī) ako’y ginising, at sa Vaiśākha ako’y muling itinataas,” gayon ang pahayag.

Verse 32

महानाधिहरॊ योगस्तेनैतत्प्रभवो धरे ॥ अतः कौमुदिकायां तु वैशाख्यां यतमानसः

Ang pagsasanay na ito ay isang yoga na nag-aalis ng malalaking pagdurusa; mula rito nagmumula ang biyayang ito, O Daigdig. Kaya sa Kaumudī (Kārtika) at sa Vaiśākha, magsikap na may nakatuong isipan.

Verse 33

गन्धपत्रं करे गृहीय इमं मन्त्र मुदीरयेत् ॥ मन्त्रः — भगवन्नाज्ञापय इमं बहुतरं नित्यं वैशाखं चैव कार्तिकम्

Hawak sa kamay ang isang mabangong dahon, bigkasin ang mantrang ito: “O Bhagavān, ipag-utos at tanggapin ang masaganang pagtalima—ang walang patid na Vaiśākha at gayundin ang Kārtika.”

Verse 34

गृहीाण गन्धपत्राणि धर्ममेव प्रवर्धय ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा गन्धपत्रं प्रदापयेत्

“Tanggapin ang mga mababangong dahong ito; palaguin ang dharma.” Pagkasabi ng “Namo Nārāyaṇa,” ihandog ang mabangong dahon.

Verse 35

पुष्पाणां च प्रवक्ष्यामि यो गुणो यच्च वै फलम् ॥ दत्त्वा वै गन्धपत्राणि पुष्पहस्तः शुचिर्नरः ॥ ॐ नमो वासुदेवायेत्युक्त्वा मन्त्र मुदीरयेत्

Ipapaliwanag ko ang mga katangian ng mga bulaklak at ang bungang ibinibigay ng mga ito. Matapos ihandog ang mababangong dahon, ang taong malinis, may hawak na mga bulaklak, ay dapat bumigkas ng mantra: “Oṃ, pagpupugay kay Vāsudeva,” at saka bigkasin ang susunod.

Verse 36

मन्त्रः — भगवन्नाज्ञापय सुमनांसीमानि अर्चयितुं मां सुमनसङ्कुरु गृहीष्व सुमनस्कं देव सुगन्धेन ते नमः

Mantra: “O Mapalad na Panginoon, ipagkaloob Mo na sambahin Kita sa mga bulaklak na ito; gawin Mo akong may mabuting kalooban. Tanggapin Mo ang handog na ito nang may masayang isip, O Deva; pagpupugay sa Iyo sa pamamagitan ng halimuyak.”

Verse 37

दिव्यं वर्षसहस्रं वै मम लोकेषु तिष्ठति ॥ एकैकस्य तु पुष्पस्य पुण्यमेतन्महाफलम्

Ang naghahandog ay nananahan sa aking mga daigdig sa loob ng isang banal na sanlibong taon; at sa bawat isang bulaklak, ang kabutihang ito ay dakilang gantimpala.

Verse 38

सुमनो गन्धसम्भूतं यत्त्वया पूर्वपृच्छितम्

Yaong ‘sumanas’ na bulaklak, na isinilang mula sa halimuyak—na dati mong itinatanong—iyon ang aking tinutukoy ngayon.

Verse 39

यावल्लोकाश्च धार्यन्ते तावत्कालं वसुन्धरे ॥ मद्भक्तो जायते धन्यो नान्यभक्तः कदाचन

Hangga’t pinananatili ang mga daigdig, gayon din katagal, O Daigdig: ang aking deboto ay isinisilang na mapalad; ang walang debosyon ay hindi kailanman (nagiging gayon).

Verse 40

यस्त्वथैतेन मन्त्रेण शिशिरे कर्म कारयेत् ॥ स गच्छेत्परमां सिद्धिं मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

Sinumang, sa pamamagitan ng mantrang ito, ay magpagawa ng ritwal sa panahon ng taglamig—matatag sa debosyon sa akin—ay makakamit ang pinakamataas na siddhi.

Verse 41

प्रभो द्वादश मासाश्च षष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ तत्र द्वावेव किं मह्यं भगवन् किं प्रशंससि ॥

O Panginoon, may labindalawang buwan at tatlong daan at animnapung araw. Sa mga ito, alin ang dalawang lalo na para sa aking kapakinabangan? O Bhagavān, alin ang iyong pinupuri?

Verse 42

प्राप्नोति ददमानस्तु मम कर्मपरायणः ॥ न जन्ममरणं चैव न ग्लानिं न च वै क्षुधाम् ॥

Ngunit ang nagbibigay, na nakatuon sa aking mga itinakdang gawain, ay nakakamit ang bunga: walang kapanganakan at kamatayan, walang panghihina, at tunay na walang gutom.