
Trisandhyā-mantra-upasthāna-vidhiḥ
Ritual-Manual (Sandhyā, Mantra, Devotional Discipline)
Sa anyong diyalogo, tinuturuan ni Varāha si Pṛthivī (Dharā/Devī) ng “pinaka-lihim” na aral para sa pagtawid sa saṃsāra. Inilalarawan ang disiplinadong debosyon: matapos ang wastong paliligo, ang nagsasagawa—may pagpipigil-sa-sarili at pananampalataya—ay lumalapit sa pagsamba nang may paggalang. Ipinapahayag ni Varāha na siya’y lumalaganap sa lahat ng direksiyon (itaas, ibaba, at paligid), bilang batayan ng mga ritong nakatuon sa direksiyon. Itinuturo ang trisandhyā: pagharap sa iba’t ibang direksiyon, pagkuha ng tubig sa magkadugtong na palad (jalāñjali), at pagbigkas ng mga papuring mantra kay Nārāyaṇa/Puruṣottama bilang sinauna, walang hanggan, at nagpapalaya. Binibigyang-diin ang pag-iingat ng lihim at ang pagtuturo lamang sa mga inisyado at matatag na mag-aaral, at ipinapangako ang pag-angat sa asal at pag-iral sa tuloy-tuloy na pagsasanay.
Verse 1
अथ त्रिसन्ध्यामन्त्रोपस्थानम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणुष्व परमं गुह्यं पूर्वं पृष्टं त्वया धरे ॥ देवि सर्वं प्रवक्ष्यामि संसारतरणं महत्
Ngayon, ang pagsamba sa mantra sa tatlong sandhya (bukang-liwayway, tanghali, dapithapon). Si Śrī Varāha ay nagsabi: Makinig ka, O Dharā, sa kataas-taasang lihim na ito na dati mong itinanong. O Diyosa, ipaliliwanag ko ang lahat—ang dakilang paraan ng pagtawid sa saṃsāra.
Verse 2
स्नानं कृत्वा यथान्यायं मम कर्मपरायणाः ॥ उपसर्पन्ति ये भक्त्या कदान्नाशा जितेन्द्रियाः
Pagkatapos maligo ayon sa wastong tuntunin, yaong mga nakatuon sa aking mga gawain ay lumalapit (sa akin) nang may debosyon—kumakain ng payak na pagkain at pinipigil ang kanilang mga pandama.
Verse 3
यश्चैवमुच्यते भद्रे मम रूपं सनातनम् ॥ अहमेव वरारोहे सर्वभूतसनातनम्
At ang ganito ngang ipinahahayag, O mapalad na isa, ay ang aking walang-hanggang anyo. Ako lamang, O marikit ang balakang, ang walang-hanggang prinsipyo na nananahan sa lahat ng nilalang.
Verse 4
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च अहमेव व्यवस्थितः ॥ दिशां च विदिशां चैव उपर्युपरि भामिनि
Sa ibaba, sa itaas, at sa lahat ng dako, ako lamang ang nakatatag; sa mga direksiyon at sa mga pagitan ng mga direksiyon din—sa lahat ng dako, paulit-ulit, O maningning na isa.
Verse 5
सर्वथा वन्दनीयास्ते मम भक्तेन सर्वदा ॥ क्रियासमूह युक्तेन यदीच्छेत्परमां गतिम्
Sa lahat ng paraan, sila’y dapat laging sambahin at igalang ng aking deboto—yaong masigasig sa kabuuan ng mga itinakdang gawi—kung ninanais niya ang pinakamataas na hantungan.
Verse 6
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि गुह्यं लोके महद्यशः ॥ यथा वै वन्दनीयास्ते मम मार्गानुसारिणः
At may ipahahayag pa ako sa iyo—isang lihim, ngunit tanyag sa daigdig—kung paano dapat igalang at sambahin ang mga sumusunod sa aking landas.
Verse 7
कृत्वापि परमं कर्म बुद्धिमादाय तद्विधाम् ॥ ततः पूर्वमुखो भूत्वा पुनर्गृह्य जलाञ्जलिम्
Kahit matapos isagawa ang pangunahing ritwal, taglay ang wastong layon at pag-unawa, saka—nakaharap sa silangan—muling kumuha ng isang dakot na tubig bilang handog.
Verse 8
ॐ नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्
Pagkasabi ng, “Oṃ, pagpupugay kay Nārāyaṇa,” saka bigkasin ang mantrang ito.
Verse 9
यजामहे धर्मपरायणोद्भवं नारायणं सर्वलोकप्रधानम् ॥ ईशानमाद्यं पुरुषं पुराणं संसारमोक्षाय कृपाकरं तम्
Sinasamba namin si Nārāyaṇa, na isinilang mula sa pagtalima sa dharma, ang pinakapanginoon ng lahat ng daigdig—ang kataas-taasang Hari, ang unang Puruṣa, ang Sinaunang Isa—siya na mahabagin, upang makalaya sa saṃsāra.
Verse 10
मन्त्राः ऊचुः ॥ यथा तु देवः प्रथमादिकर्ता पुराणकल्पश्च यथा विभूतिः ॥ तथा स्थितं चादिमनन्तरूपममोघसङ्कल्पमनन्तमीḍe ॥
Wika ng mga mantra: “Kung paanong ang Panginoon ang una at sinaunang Lumikha—gayundin ang sinaunang kaayusan (purāṇa) at ang siklo ng sansinukob (kalpa), at gayundin ang Kanyang kapangyarihang naghahari (vibhūti). Kaya, ako’y nagpupuri sa walang pasimula, na may walang hanggang mga anyo, na ang Kanyang pasya’y di nagkakamali, ang Walang Hanggan.”
Verse 11
ततस्तेनैव कालेन पुनर्गृह्य जलाञ्जलिम् ॥ तेनैव चास्य योगेन भूत्वा चैवोत्तरामुखः ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्र मुदीरयेत् ॥
Pagkaraan, sa gayunding sandali, muling kumuha ng tubig sa magkadikit na palad; at sa gayunding pagsasanay-yoga, humarap sa hilaga; matapos bigkasin ang “Namo Nārāyaṇa,” dapat niyang bigkasin ang mantrang ito.
Verse 12
यजामहे दिव्यं परं पुराणमनादिमध्यान्तमनन्तरूपम् ॥ भवोद्भवं विश्वकरं प्रशान्तं संसारमोक्षावहमद्वितीयम् ॥ १३॥ ततस्तेनैव कालेन भूत्वा वै दक्षिणामुखः ॥ नमः पुरुषोत्तमायेत्युक्त्वा इमं मन्त्र मुदीरयेत् ॥
“Sinasamba namin ang banal, ang kataas-taasan, ang sinauna—walang simula, gitna, o wakas; may walang hanggang mga anyo; pinagmumulan ng pag-iral, tagapaglikha ng sansinukob, mapayapa, tagapagdala ng paglaya mula sa saṃsāra, di-dalawa.” Pagkaraan, sa gayunding sandali, humarap sa timog; matapos bigkasin ang “Namo Puruṣottama,” dapat niyang bigkasin ang mantrang ito.
Verse 13
यजामहे यज्ञमहो रूपं तु सत्यं ऋतं च कालादिमरूपमाद्यम् ॥ अनन्यरूपं च महानुभावं संसारमाक्षोय कृतावतारम् ॥
Sinasamba namin ang sakripisyo—kamangha-mangha ang anyo—na tunay na Katotohanan at kosmikong kaayusan (ṛta), ang sinaunang anyo na lampas sa panahon at sa pasimula; may walang kapantay na anyo, dakila ang kaluwalhatian, na nagkatawang-baba (avatāra) alang-alang sa daloy ng daigdig (saṃsāra).
Verse 14
काष्ठकृत्यस्ततो भूत्वा कृत्वा चेन्द्रियनिग्रहम् ॥ अच्युते तु मनः कृत्वा इमं मन्त्र मुदाहरेत् ॥
Pagkaraan, maging matatag na parang kahoy; pigilin ang mga pandama; ituon ang isip kay Acyuta; at bigkasin ang mantrang ito.
Verse 15
यजामहे सोमपं भवन्तं ते सोमार्कनेत्रं शतपत्रनेत्रम् ॥ जगत्प्रधानं ननु लोकनाथं मृत्युत्रिसंसारविमोक्षणं च ॥
Sumasamba kami sa Iyo, O tagainom ng Soma; Ikaw na ang mga mata ay ang Buwan at ang Araw, at ang paningin ay gaya ng lotus na may sandaang talulot. Ikaw ang saligan ng sanlibutan, tunay na Panginoon ng mga daigdig, at ang nagpapalaya sa kamatayan at sa patuloy na ikot ng saṃsāra.
Verse 16
त्रिषु सन्ध्यास्वनेनैव विधिना कुर्यान्मम च कर्म तत् ॥ बुद्ध्या युक्त्या च मत्या च यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥
Sa tatlong sandhyā sa maghapon, gawin ng tao ang aking pagsasagawa ayon sa paraang ito—taglay ang talino, pag-unawa, at layon—kung ninanais niya ang pinakamataas na pag-abot.
Verse 17
गुह्यानां परमं गुह्यं योगानां परमो निधिः ॥ सांख्यानां परमं सांख्यं कर्मणां कर्म चोत्तमम् ॥
Ito ang pinakali lihim sa mga lihim; ang kataas-taasang kayamanan sa mga yoga; ang pinakamataas na Sāṃkhya sa mga Sāṃkhya; at sa mga gawa, ang pinakadakilang gawa.
Verse 18
एतन्मरणकालेऽपि गुह्यं विष्णुप्रभाषितम् ॥ बुद्ध्या धारयितव्यं न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥
Kahit sa oras ng kamatayan, ang lihim na aral na ito—na ipinahayag ni Viṣṇu—ay dapat ingatan sa isip at hindi kailanman kalilimutan.
Verse 19
य एतत्पठते नित्यं कल्पोच्छ्रायी दृढव्रतः ॥ ममापि हृदये नित्यं स तिष्ठति न संशयः ॥
Sinumang laging bumibigkas nito araw-araw—matatag sa panata at itinaas sa loob ng kalpa—ay nananahan nang palagian maging sa aking sariling puso; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 20
य एतेन विधानॆन त्रिसन्ध्यं कर्म कारयेत् ॥ तिर्यग्योनिविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥
Ang sinumang, ayon sa itinakdang paraang ito, ay nagsasagawa ng ritwal sa tatlong sandhyā (bukang-liwayway, tanghali, at dapithapon), ay napapalaya sa pagsilang sa mga sinapupunang di-tao at nakararating sa aking loka.
Verse 21
ततः पश्चान्मुखो भूत्वा पुनर्गृह्य जलाञ्जलिम् ॥ द्वादशाक्षरमुच्चार्य इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥
Pagkaraan nito, humarap sa kanluran; muling kumuha ng isang salok ng tubig sa magkadugtong na palad, at matapos bigkasin ang labindalawang-pantig na mantra, ay dapat sambitin ang mantrang ito.
Verse 22
एतन्न दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय शठाय च ॥ दीक्षितायैव दातव्यं सुशिष्याय दृढाय च ॥
Hindi ito dapat ibigay sa mangmang, sa mapanirang sumbungero, ni sa mapanlinlang; tanging sa nadiṣkita (naipasimula) lamang ito dapat ipagkaloob, at sa mabuting alagad na matatag.
The text frames disciplined daily practice—purification (snāna), self-restraint (jitendriya), and reverent mantra-recitation—as a method for saṃsāra-taraṇa (crossing cyclic existence). Philosophically, it emphasizes a pervading divine presence across all directions and states that consistent, properly performed trisandhyā observance supports moral steadiness and liberation-oriented life.
No tithi, nakṣatra, month, or seasonal markers are specified. The timing is structured by the three daily sandhyās (twilight junctions), implying routine observance at the standard dawn, midday junction, and dusk periods rather than a calendrical festival schedule.
While it does not present explicit ecological prescriptions, the Varāha–Pṛthivī dialogic frame and the emphasis on purification, restraint, and orderly daily rites can be read as an ethic of terrestrial stability: regulated human conduct is portrayed as harmonizing the practitioner with the world’s directional/cosmological order, indirectly supporting the maintenance of balance associated with Pṛthivī.
No royal dynasties, sages’ lineages, or administrative figures are named. The chapter’s references are primarily theological and liturgical, centered on Nārāyaṇa/Puruṣottama and on the qualified teacher-to-disciple transmission (dīkṣita, suśiṣya) of secret ritual knowledge.