Adhyaya 12: Supratīka’s Hymn to Rāma and the Granting of a Boon through Divine Manifestation

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततः पुत्रं रथाङ्गाग्निदग्धं श्रुत्वा नृपोत्तमः । सुप्रतीकः प्रतीतात्मा चिन्तयामास पार्थिवः । तस्य चिन्तयतस्त्वेवं तदा बुद्धिरजायत ॥ १२.१ ॥

Wika ni Śrī Varāha: Pagkaraan, nang marinig ng pinakadakilang hari na ang kanyang anak ay nasunog sa apoy ng cakra (rathāṅga), si Supratīka—ang pinunong may payapang pag-unawa—ay napalalim sa pagninilay. Habang siya’y nagmumuni-muni, may isang pasya (landas ng pag-iisip) na sumibol sa kanyang isipan.

Verse 2

चित्रकूटे गिरौ विष्णुः सदा रामेति कीर्त्यते । ततोऽहं रामसंज्ञेन नाम्ना स्तौमि जगत्पतिम् ॥ १२.२ ॥

Sa bundok ng Citrakūṭa, si Viṣṇu ay laging pinupuri sa pangalang “Rāma.” Kaya nga, pinupuri ko ang Panginoon ng sanlibutan sa pamamagitan ng pamagat na “Rāma.”

Verse 3

सुप्रतीक उवाच । नमामि रामं नरनाथमच्युतं कविं पुराणं त्रिदशारिनाशनम् । शिवस्वरूपं प्रभवं महेश्वरं सदा प्रपन्नार्तिहरं धृतश्रियम् ॥ १२.३ ॥

Sinabi ni Supratīka: “Sumasamba ako kay Rāma—si Acyuta, ang panginoon sa mga tao; ang makata-manghuhula, ang Sinauna, ang tagapagwasak ng mga kaaway ng mga diyos; may mapalad na kalikasan, ang pinagmulan, ang Dakilang Panginoon. Siya’y laging nag-aalis ng dalamhati ng mga kumakalinga, at tagapagdala ng di-napaparam na karangalan.”

Verse 4

भवान् सदा देव समस्ततेजसां करोषि तेजांसि समस्तरूपधृक् । क्षितौ भवान् पञ्चगुणस्तथा जले चतुःप्रकारस्त्रिविधोऽथ तेजसि । द्विधाऽथ वायौ वियति प्रतिष्ठितो भवान् हरे शब्दवपुः पुमानसि ॥ १२.४ ॥

O Diyos, lagi Mong inilalabas ang mga kapangyarihang liwanag (tejas) ng lahat ng nagniningning na nilalang, sapagkat taglay Mo ang lahat ng anyo. Sa lupa, Ikaw ay binubuo ng limang katangian; sa tubig, apat; sa apoy, tatlo; sa hangin, dalawa; at, nakatatag sa kalawakan—O Hari—Ikaw ang Banal na Persona na ang katawan ay tunog (salita).

Verse 5

भवान् शशी सूर्यहुताशनोऽसि त्वयि प्रलीनं जगदेतदुच्यते । भवत्प्रतिष्ठं रमते जगत् यतः स्तुतोऽसि रामेति जगत् प्रतिष्ठितम् ॥ १२.५ ॥

Ikaw ang Buwan, ang Araw, at ang apoy ng handog. Sinasabing ang buong sanlibutan ay nalulusaw at bumabalik sa Iyo. Yamang ang daigdig ay nananahan at tumitibay sa Iyo, Ikaw ay pinupuri bilang “Rāma”; sa Iyo nakatatag ang sanlibutan.

Verse 6

भवार्णवे दुःखतरोर्मिसङ्कुले तथाक्षमाणाग्रहणेऽतिभीषणे । न मज्जति त्वत्स्मरणप्लवो नरः स्मृतोऽसि रामेति तथा तपोवने ॥ १२.६ ॥

Sa karagatan ng pag-iral (saṃsāra)—siksik ng mga alon na tila mga punongkahoy ng pagdurusa at nakapanghihilakbot sa pagdakma ng walang humpay na mga puwersa—ang taong may balsa ng pag-alaala sa Iyo ay hindi lulubog. Kaya Ikaw ay inaalala bilang “Rāma,” maging sa gubat ng pag-aayuno at pagninilay (tapovana).

Verse 7

वेदेषु नष्टेषु भवांस्तथा हरे करोषि मात्स्यं वपुरात्मनः सदा । युगक्षये रञ्जितसर्वदिङ्मुखो भवांस्तथाग्निर्बहुरूपधृग्विभो ॥ १२.७ ॥

Kapag nawala ang mga Veda, O Hari, paulit-ulit Mong tinatanggap ang sarili Mong anyo bilang Isda. Sa wakas ng isang yuga, Ikaw ay nagiging Apoy—nakaharap at nagbibigay-liwanag sa lahat ng dako—O makapangyarihan, tagapagdala ng maraming anyo.

Verse 8

कौर्मं तथा ते वपुरास्थितः सदा युगे युगे माधव तोयमन्थने । न चान्यदस्तीति भवत्समं क्वचिज्जनार्दनाद्यः स्वयं भूतमुत्तमम् ॥ १२.८ ॥

Kaya, O Mādhava, lagi’t lagi Mong tinatanggap ang anyong Pagong sa bawat panahon, sa pag-ikot at paghalo ng mga tubig. Tunay, wala saanman ang kapantay Mo—Ikaw, Janārdana, na Siya ring Kataas-taasang Pag-iral.

Verse 9

त्वया ततम् विश्वमिदं महात्मन् स्वकाखिलान् वेद दिशश्च सर्वाः । कथं त्वमाद्यं परमं तु धाम विहाय चान्यं शरणं व्रजामि ॥ १२.९ ॥

O dakilang-kalooban, sa Iyo nilulukuban ang buong sansinukob na ito; nalalaman Mo ang lahat ng sa Iyo—sa kabuuan—at ang lahat ng mga dako. Paano ko maiiwan Ka, ang Pinagmulan at ang kataas-taasang tahanan, at magtungo sa ibang kanlungan?

Verse 10

भवान् एकः पूर्वम् आसीत् ततश्च त्वत्तो मही सलिलं वह्निरुच्चैः । वायुस् तथा खं च मनोऽपि बुद्धि-श्चेतोगुणास्तत्प्रभवं च सर्वम् ॥ १२.१० ॥

Sa pasimula, Ikaw lamang ang umiiral; pagkaraan, mula sa Iyo sumibol ang lupa, ang tubig, ang apoy (sa itaas), ang hangin, at ang kalangitan; gayundin ang isip at talino (buddhi), ang mga katangian ng kamalayan, at ang lahat ng nagmumula sa mga iyon.

Verse 11

त्वया ततं विश्वमिदं समस्तं सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे । समस्तविश्वेश्वर विश्वमूर्ते सहस्रबाहो जय देव देव । नमोऽस्तु रामाय महानुभाव ॥ १२.११ ॥

Sa Iyo, ang buong sansinukob na ito ay napupuno at nalulukuban nang ganap; sa aking pagkaunawa, Ikaw ang walang-hanggang Purusha. O Panginoon ng lahat ng daigdig, O anyo ng kosmos, O may sanlibong bisig—tagumpay sa Iyo, O Diyos ng mga diyos. Pagpupugay kay Rāma, ang dakilang kaluluwa.

Verse 12

इति स्तुतो देववरः प्रसन्नः तदा राज्ञः सुप्रतीकस्य मूर्तिम् । संदर्शयामास ततोऽभ्युवाच वरं वृणीष्वेति च सुप्रतीकम् ॥ १२.१२ ॥

Nang mapuri nang gayon, ang pinakadakilang diyos ay naging mapagpala. Pagkaraan, ipinakita niya ang sariling anyo sa Haring Supratīka; at saka niya sinabi kay Supratīka: “Pumili ka ng isang biyaya.”

Verse 13

एवं श्रुत्वा वचनं तस्य राजा ससम्भ्रमं देवदेवं प्रणम्य । उवाच देवेश्वर मे प्रयच्छ लयं यदास्ते परमं वपुस्ते ॥ १२.१३ ॥

Nang marinig ang kanyang salita, ang hari—nanginginig sa banal na paggalang—ay yumukod sa Diyos ng mga diyos at nagsabi: “O Panginoon ng mga diyos, ipagkaloob mo sa akin ang laya (pagkalusaw) na kinaroroonan ng iyong katawang pinakamataas.”

Verse 14

इतीरिते राजवरः क्षणेन लयं तथाऽगादसुरघ्नमूर्तौ । स्थितस्तस्मिन्नात्मभूतो विमुक्तः स भूमिपः कर्मकाण्डैरनेकैः ॥ १२.१४ ॥

Nang masabi ito, ang marangal na hari ay sa isang iglap pumasok sa laya sa anyong pumupuksa sa mga asura. Nananatili sa kalagayang iyon—kusang lumitaw at pinalaya—ang pinuno ng lupa ay napalaya nang gayon, sa kabila ng maraming gawang-ritwal (karma-kāṇḍa).

Verse 15

श्रीवराह उवाच । इतीरितं ते तु मया पुराणं स्वायम्भुवे चादिकृतैकदेशम् । शक्यं न चास्यैर्बहुभिः सहस्रैरपीह केनापि मुखेन वक्तुम् ॥ १२.१५ ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Ganyan ko naisalaysay sa iyo ang Purāṇa na ito—isang bahagi na unang binuo noong kapanahunan ni Svāyambhuva (Manu). Ngunit kahit may libo-libong bibig, walang sinuman dito ang makapagsasabi nito nang ganap.”

Verse 16

उद्देशतः संस्मृतमात्रमेतन् मया भद्रे कथितं ते पुराणम् । समुद्रतोयात् परिमाणसृष्टिः क्वचित् क्वचिद् वृत्तमथो ह्यनर्घ्यम् ॥ १२.१६ ॥

O marangal na ginang, isinalaysay ko sa iyo ang Purāṇa na ito nang pahapyaw lamang, ayon sa kaya kong maalala. Mula sa tubig ng karagatan lumilitaw ang salaysay tungkol sa mga sukat at paglikha; at dito’t doon ay may mga kuwento—tunay na di-matatawarang halaga.

Verse 17

स्वयम्भुवा कथितं ब्रह्मणाऽपि नारायणेनेपि कुतो भवेऽन्यः । अशक्यमस्माभिरितीरितं ते तन्मूर्त्तित्वात् स्मरणेनेदमाद्यम् ॥ १२.१७ ॥

Ito’y naisaysay na maging ni Svayambhū (Brahmā), at ni Brahmā rin; at maging ni Nārāyaṇa—kaya paano pa magagawa ng iba? Hindi namin ito kayang ilarawan sa iyo; subalit yamang nagkaroon ito ng anyo, ang sinaunang katotohanang ito ang dapat alalahanin sa pamamagitan ng paggunita.

Verse 18

समुद्रे बालुकासंख्या विद्यते रजसः क्षितौ । न तु सृष्टेः पुनः संख्या क्रीडतः परमेष्ठिनः ॥ १२.१८ ॥

Mabibilang ang mga butil ng buhangin sa karagatan, at mabibilang din ang mga alikabok sa lupa; ngunit ang bilang ng mga paglikha ng Parameṣṭhin habang Siya’y naglalaro ay hindi mabibilang.

Verse 19

एष नारायणस्यांशो मया प्रोक्तः शुचिस्मिते । क्रीते वृत्तान्त एषश्च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१९ ॥

O ikaw na may dalisay na ngiti, isinalaysay ko na ang bahaging ito tungkol kay Nārāyaṇa. Ito ang pangyayari ayon sa naganap—ano pa ang nais mong marinig?