Adhyaya 108: The Eulogy and Procedure of Donating the ‘Salt-Cow’ (Lavaṇadhenu)

Verse 1

अथ लवणधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ लवणधेनुं प्रवक्ष्यामि तां निबोध नृपोत्तम ॥ षोडशप्रस्थसंयुक्तां धेनुं कृत्वा तु मानवः ॥

Ngayon ay (susunod) ang salaysay ng kadakilaan ng pag-aalay ng “asin-na-baka.” Wika ng Hotṛ: “Ipapaliwanag ko ang asin-na-baka; unawain mo ito, O pinakamainam sa mga hari. Kapag ang tao’y nakalikha ng isang baka na binubuo ng labing-anim na prastha (ng asin)…”

Verse 2

अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ धेनुं लवणमयीं कृत्वा षोडशप्रस्थसंयुताम् ॥

Sa lupang ritwal na pinahiran at inihanda, na may nakalatag na balat ng itim na usa at damong kuśa sa ibabaw nito, dapat likhain ang bakang yari sa asin, na may labing-anim na prastha (ng asin).

Verse 3

वत्सं चतुर्भी राजेन्द्र इक्षुपादांश्च कारयेत् ॥ सुवर्णमुखशृङ्गाणि खुरा रौप्यमयास्तथा ॥

O panginoon ng mga hari, dapat ding ipagawa ang isang guya na may apat (na bahagi), at ang mga paa ay yari sa tubo. Ang mukha at mga sungay ay dapat na ginto, at ang mga kuko naman ay gayundin na pilak.

Verse 4

मुखं गुडमयं तस्या दन्ताः फलमया नृप ॥ जिह्वां शर्करया राजन् घ्राणं गन्धमयं तथा ॥ नेत्रे रत्नमये कुर्यात् कर्णौ पत्रमयौ तथा ॥ श्रीखण्डमयकोष्ठौ च नवनीतमयाः स्तनाः ॥

O hari: ang bibig nito’y dapat yari sa gud (jaggery); ang mga ngipin, yari sa mga bunga. O pinuno, gawin ang dila mula sa asukal, at ang ilong ay gayundin mula sa mababangong sangkap. Gawin ang mga mata mula sa mga hiyas, at ang mga tainga mula sa mga dahon; ang mga tagiliran ay mula sa sandalwood, at ang mga suso (udder) ay yari sa mantikilya.

Verse 5

सूत्रपुच्छां ताम्रपृष्ठां दर्भरोमां पयस्विनीम् ॥ कांस्योपदोहां राजेन्द्र घण्टाभरणभूषिताम् ॥

O hari ng mga hari: (ihugis ito) na may buntot na sinulid, likod na tanso, balahibo ng damong darbha, at bilang “nagdadala ng gatas”; may sisidlang panggatas na tansong kampana (bell‑metal), pinalamutian ng mga kampana at alahas.

Verse 6

सुगन्धपुष्पधूपैश्च पूजयित्वा विधानतः ॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥

At matapos itong sambahin ayon sa tuntunin sa pamamagitan ng mababangong bulaklak at insenso, at matakpan ng isang pares ng kasuotan, ialay ito sa isang brāhmaṇa.

Verse 7

नक्षत्रग्रहपीडां च सर्वकालं प्रदापयेत् ॥ ग्रहणे वाथ संक्रान्तौ व्यतीपाते तथायने ॥

At ipagkaloob ang (handog na) ito sa lahat ng panahon bilang lunas sa mga pahirap na dulot ng mga bituin at mga planeta—lalo na sa eklipse, sa saṅkrānti (paglipat ng araw), sa vyatīpāta, at sa mga sandali ng ayana (solstisyo).

Verse 8

द्विजाय साधुवृत्ताय वेदवेदाङ्गवेदिने ॥ द्विजाय साधुवृत्ताय कुलीनाय च धीमते ॥

(Ito’y ibigay) sa isang dalawang-ulit-na-ipinanganak (dvija) na may matuwid na asal, na may kaalaman sa Veda at sa mga Vedāṅga; sa isang dvija na may matuwid na asal, marangal ang angkan at may matalinong pag-unawa.

Verse 9

वेदवेदाङ्गविदुषे श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ ईदृशाय प्रदातव्या तथाऽमत्सरिणे नृप ॥

Ibigay ito sa marunong sa Veda at sa mga Vedāṅga, sa isang śrotriya, at sa nagpapanatili ng mga sagradong apoy; sa gayong tao—at gayundin sa walang inggit—O hari, nararapat ipagkaloob ang handog na ito.

Verse 10

आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन दक्षिणां कंबलं ददेत ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन स्वशक्त्या कनकेन तु

Matapos takpan ito ng isang pares ng kasuotan, maghandog ng kumot na lana bilang dakṣiṇā; ayon sa naunang itinakdang paraan, at magbigay rin ng ginto ayon sa sariling kakayahan.

Verse 11

ब्राह्मणं पूज्य विधिवत्पूर्वोक्तविधिना नृप ॥ सदक्षिणं च गोपुच्छं दत्त्वा ब्राह्मणहस्तके

O hari, matapos parangalan nang wasto ang isang brāhmaṇa ayon sa naunang itinakdang paraan, at mailagay sa kamay ng brāhmaṇa ang buntot ng baka kasama ang dakṣiṇā…

Verse 12

इमं मन्त्रं समुच्चार्य ततस्तां प्रतिपादयेत् ॥ इमां गृहीण भो विप्र रुद्ररूपां नमोऽस्तु ते

Pagkatapos bigkasin ang mantrang ito, saka niya iaalay siya (bilang handog): “Tanggapin mo ito, O vipra; siya’y may anyong Rudra. Pagpupugay sa iyo.”

Verse 13

रसज्ञा सर्वभूतानां सर्वदेवनमस्कृता ॥ कामं पूरय मे देवि रुद्ररूपे नमोऽस्तु ते

O diyosa, nakaaalam ng mga diwa ng lahat ng nilalang at iginagalang ng lahat ng mga diyos—tuparin mo ang aking ninanais; O may anyong Rudra, pagpupugay sa iyo.

Verse 14

दत्त्वा धेनुं तु लवणेनैकाहं चैव तिष्ठति ॥ स्वयं त्रिरात्रं विप्रेण तथैव लवणाशिना

Matapos ihandog ang baka, isinasagawa ang pagpipigil sa loob ng isang araw na may asin; gayundin, sa loob ng tatlong gabi, ang sarili ay kasama ng brāhmaṇa, namumuhay sa kaparehong paraan bilang kumakain ng asin.

Verse 15

सहस्रेण शतेनाथ स्वशक्त्या कनकेन तु ॥ दत्त्वेमां स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो वृषध्वजः

At pagkatapos, kapag naghandog ng isang libo at isang daan, at ng ginto ayon sa sariling kakayahan, nakakamit niya ang langit, kung saan naroroon ang Diyos na may watawat na toro.

Verse 16

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं च गच्छति

Ang taong nakikinig nito nang may debosyon, o nagpapabigkas nito, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at napupunta sa daigdig ni Rudra.

Verse 17

इष्ट्वा चैवं च मन्त्रं तु पुच्छदेशोपविश्य च ॥ छत्रकोपानहौ देये मुद्रिकाकर्णमात्रकैः

At matapos magsagawa ng pagsamba nang gayon at gamitin ang mantra, at maupo sa bahaging may buntot, dapat maghandog ng payong at panyapak, kasama ang singsing at isang munting palamuting-hikaw.