Adhyaya 105: Ritual Procedure for the Gift of the Milk-Cow (Kṣīradhenu)

Verse 1

अथ क्षीरधेनुदानविधिः ॥ होतोवाच ॥ क्षीरधेनुं प्रवक्ष्यामि तां निबोध नराधिप ॥ अनु्लिप्ते महीपृष्ठे गोमयेन नृपोत्तम ॥ १-१०५ ॥ गोचर्ममात्रमानेन कुशानास्तीर्य सर्वतः ॥ तस्योपरि महाराज न्यसेत्कृष्णाजिनं बुधः ॥

Ngayon, ang paraan ng pag-aalay ng Kṣīra-dhenū. Sinabi ng Hotṛ: “Ipapaliwanag ko ang Kṣīra-dhenū; unawain mo ito, O hari. Sa lupang pinahiran ng dumi ng baka, O pinakamainam sa mga hari, ikalat sa lahat ng panig ang damong kuśa ayon sa sukat ng isang balat ng baka; sa ibabaw nito, O dakilang hari, ilagay ng marunong ang balat ng itim na usa.”

Verse 2

तत्र कृत्वा कुण्डलिकां गोमयेन सुविस्तृताम् ॥ क्षीरकुम्भं ततः स्थाप्य चतुर्थांशेन वत्सकम्

Doon, matapos iguhit ang maluwang na bilog na anyong-ritwal gamit ang dumi ng baka, ilagay ang palayok ng gatas, at itakda ang guya bilang ikaapat na bahagi ayon sa wastong sukat.

Verse 3

सुवर्णमुखशृङ्गाणि चन्दनागुरुकाणि च ॥ प्रशस्तपत्रश्रवणां तिलपात्रोपरि न्यसेत्

Ilagay ang mga palamuting sungay na may gintong dulo, at ang pahid ng sandal at agaru; at gawing tila mapalad na mga dahon ang kaniyang mga tainga—at ilapag ang mga ito sa ibabaw ng sisidlang puno ng linga.

Verse 4

इक्षुपादां दर्भरोमां सितकम्बलसंवृताम् ॥ ताम्रपृष्ठां कांस्यदोहां पट्टसूत्रमयीं शुभाम्

(Anyuhin ang baka) na may mga paa na tubo, balahibo na damong darbha, nababalutan ng puting kumot; may likod na tanso, sisidlang panggatas na bronse, at mapalad na hinabi sa sinulid na seda.

Verse 5

पुच्छं च नृपशार्दूल नवनीतमयस्तनीम् ॥ स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां पञ्चरत्नसमन्विताम्

At ang buntot, O tigre sa mga hari; (anyuhin siya) na may mga suso na mantikilya, may mga sungay na ginto, may mga kuko na pilak, at may taglay na limang hiyas.

Verse 6

चत्वारि तिलपात्राणि चतुर्दिक्ष्वपि विन्यसेत् ॥ सप्तधान्ययुतं पात्रे दिक्षु दिक्षु च विन्यसेत्

Ayusin ang apat na sisidlang puno ng linga sa apat na panig; at sa bawat panig ay maglagay rin ng isang sisidlang naglalaman ng pitong butil (pitong uri ng ani).

Verse 7

मुखं गुडमयं तस्या जिह्वां शर्करया तथा ॥ फलप्रशस्तदशनां मुक्ताफलमयेक्षणाम्

Ang mukha niya ay dapat gawing mula sa jaggery, at ang dila naman ay mula sa asukal; ang mga ngipin ay maging piling mga bunga, at ang mga mata ay yari sa mga perlas.

Verse 8

एवं लक्षणसंयुक्तां क्षीरधेनुं प्रकल्पयेत् ॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन गन्धपुष्पैः समर्चयेत्

Sa gayon, matapos ihanda ang gatasang-baka na may ganitong mga tanda, balutin siya ng isang pares ng kasuotan at sambahin siya sa mga pabango at mga bulaklak.

Verse 9

पादुकोपानहौ छत्रं दत्त्वा दानं समर्पयेत् ॥ दद्यादनेन मन्त्रेण क्षीरधेनुं प्रयत्नतः

Pagkatapos maghandog ng sandalyas at iba pang sapin sa paa, at isang payong, dapat pormal na ialay ang kaloob; sa pamamagitan ng mantrang ito, ipagkaloob nang maingat at buong pagsisikap ang gatasang-baka.

Verse 10

आप्यायस्वेति मन्त्रेण वेदोक्तेन विधानतः ॥ आश्रयः सर्वभूतानामित्यादि नरपुङ्गव

Sa mantrang itinakda sa Veda na nagsisimula sa ‘Āpyāyasva…’, ayon sa itinakdang pamamaraan; at (sa pormulang) nagsisimula sa ‘Āśrayaḥ sarvabhūtānām…’ at iba pa, O pinakamainam sa mga tao.

Verse 11

आप्यायस्वेति मन्त्रेण क्षीरधेनुं प्रसादयेत् ॥ प्रतिग्राही पठेन्मन्त्रमेष दानविधिः स्मृतः

Sa mantrang nagsisimula sa ‘Āpyāyasva…’, dapat pagpalain at pabanalin ang gatasang-baka; ang tatanggap ay dapat bumigkas ng mantra—ito ang kinikilalang paraan ng pag-aalay.

Verse 12

दीयमानां प्रपश्यन्ति ते यान्ति परमां गतिम् ॥ एतां हेमसहस्रेण शतेनाथ स्वशक्तितः

Yaong nakasasaksi sa handog na ito habang ibinibigay ay nakakamit ang pinakamataas na kalagayan. Pagkaraan, maghandog ayon sa sariling kakayahan—kahit isang daan o isang libong piraso ng ginto.

Verse 13

दत्त्वा धेनुं महाराज शृणु तस्यापि यत्फलम् ॥ षष्टिवर्षसहस्रं तु इन्द्रलोके महीयते

Pagkakaloob ng isang baka, O dakilang hari, pakinggan mo rin ang bunga nito: sa loob ng animnapung libong taon ay pinararangalan ang tao sa daigdig ni Indra.

Verse 14

पित्रादिभिश्च सहितो ब्रह्मणो भवनं व्रजेत् ॥ दिव्यं विमानमारूढो दिव्यस्रगनुलेपनः

Kasama ang mga ninuno at iba pa, siya’y tutungo sa tahanan ni Brahmā; sasakay sa makalangit na sasakyang panghimpapawid, at mapapalamutian ng banal na mga kuwintas ng bulaklak at mga pahid na makalangit.

Verse 15

क्रीडित्वा सुचिरं कालं विष्णुलोकं स गच्छति ॥ द्वादशादित्यसंकाशे विमानवरमण्डिते

Matapos magalak sa napakahabang panahon, siya’y tutungo sa daigdig ni Viṣṇu—sa isang maringal na sasakyang panghimpapawid na pinalamutian at nagniningning na tila labindalawang araw.

Verse 16

गीतवादित्रनिर्घोषैरप्सरोभिश्च सेविते ॥ तत्रोष्य विष्णोर्भवने विष्णुसायुज्यमाप्नुयात्

Doón ay pinaglilingkuran siya ng alingawngaw ng mga awit at tugtugin, at ng mga apsaras din. Sa paninirahan sa tahanan ni Viṣṇu, maaari niyang makamit ang sāyujya—ang pakikiisa kay Viṣṇu.

Verse 17

यं इमं शृणुयाद्राजन पठेद्वा भक्तिभावतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

Sinumang makarinig nito, O hari, o bumigkas nito nang may pusong deboto—malaya sa lahat ng kasalanan, siya’y tutungo sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 18

धूपदीपादिकं कृत्वा ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ वस्त्रादिभिरलंकृत्य मुद्रिकाकर्णकुण्डलैः

Matapos ihanda ang insenso, ilawan, at iba pa, ialay iyon sa isang brāhmaṇa; palamutian (siya/ang handog) ng mga kasuotan at katulad nito, pati mga singsing at palamuting pangtenga.