Adhyaya 104: The Eulogy and Procedure of the ‘Honey-Cow’ Gift (Madhudhenudāna)

Verse 1

अथ मधुधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ मधुधेनुं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम् । अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ १०४-१ ॥ धेनुं मधुमयीं कृत्वा सम्पूर्णघटषोडशाम् । चतुर्थेन तथांशेन वत्सकं परिकल्पयेत् ॥

Ngayon ay (isinasalaysay) ang kadakilaan ng pag-aalay ng ‘pulot-baka’. Sinabi ng Hotṛ: “Ipapaliwanag ko ang pulot-baka, ang pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa lupang bagong pinahiran at nilinis, na may nakalatag na balat ng itim na usa at kuśa-damo sa ibabaw nito—(104.1)—pagkaraang likhain ang bakang yari sa pulot, ganap na may labing-anim na punô na banga, dapat ding ihanda ang isang guya na ikaapat na bahagi ang sukat (ayon sa proporsiyon).”

Verse 2

सौवर्णं तु मुखं कृत्वा शृङ्गाण्यगुरुचन्दनैः॥ पृष्ठं ताम्रमयं कृत्वा सास्रां पटमयीं तथा॥

Ginawang ginto ang mukha, at ang mga sungay ay mula sa agaru at sandal; gawin ang likod na tanso, at gayundin ang pantakip na anyong ‘sāsrā’ ayon sa itinakda.

Verse 3

पादानिक्षुमयान्कृत्वा सितकम्बलसंवृतान्॥ मुखं गुडमयं कृत्वा जिह्वां शर्करया तथा॥

Ginawang tubo ang mga paa at binalutan ng puting kumot na lana; gawin ang mukha na mula sa jaggery (gud), at gayundin ang dila na mula sa asukal.

Verse 4

ओष्ठौ पुष्पमयौ तस्या दन्ताः फलमयाः स्मृताः॥ दर्भरोममयी देवी खुरैरौप्यैश्च भूषिता॥

Ang mga labi niya ay gawin mula sa mga bulaklak; ang mga ngipin ay sinasabing mula sa mga bunga. Ang ‘devi’ na anyong-baka ay may buhok na damong darbha at pinalalamutian ng mga pilak na kuko.

Verse 5

प्रशस्तपत्रश्रवणा प्रमाणात्परितस्तता॥ सर्वलक्षणसंयुक्ता सप्तधान्यान्विता तथा॥

May kapuri-puring mga taingang tulad-dahon, sukat na wasto at pantay ang pagkalatag sa paligid; taglay niya ang lahat ng mapalad na palatandaan, at sinasamahan din ng pitong butil.

Verse 6

चत्वारि तिलपात्राणि चतुर्दिक्षु प्रकल्पयेत्॥ छादितां वस्त्रयुग्मेन कण्ठाभरणभूषिताम्॥

Maghanda ng apat na sisidlang may linga (sesame) sa apat na direksiyon; at ang anyong-baka ay takpan ng pares ng kasuotan at palamutian ng palawit sa leeg.

Verse 7

कांस्योपदोहिनीं कृत्वा गन्धपुष्पैस्तु पूजिताम्॥ अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये॥

Matapos maghandog ng sisidlang panggatas na tanso at sambahin siya sa mga pabango at bulaklak—gawin ito sa solstisyo, sa banal na ekwinoks, sa vyatīpāta, at sa pagtatapos ng araw.

Verse 8

संक्रान्त्यामुपरागे च सर्वकाले यदृच्छया॥ द्रव्यब्राह्मणसम्पत्तिं दृष्ट्वा तां प्रतिपादयेत्॥

Sa saṃkrānti (pagpasok ng araw sa bagong tanda) at sa panahon ng eklipse, at sa anumang oras na pinahihintulutan ng pagkakataon—kapag nakita ang sapat na yaman at ang karapat-dapat na brāhmaṇa, ipagkaloob ang handog na iyon.

Verse 9

तादृशाय प्रदातव्या मधु धेनुर्नरोत्तमे॥ पुच्छदेशे विमृश्याथ जलपूर्णां सदक्षिणाम्॥

Ang gayong “pulot-na-baka” ay dapat ihandog sa gayong tumatanggap, O pinakamainam sa mga tao. Pagkaraan, matapos hawakan ang bahaging buntot, isagawa ang ritwal na may tubig na punô at may kasamang dakṣiṇā.

Verse 10

दद्याद्विप्राय धेनुं तां मन्त्रपूर्वां विचक्षणः॥ पुच्छदेशोपविष्टस्तु गन्धधूपादिपूजिता॥ आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन मुद्रिकावर्णमात्रकैः॥ स्वशक्त्या दक्षिणां दत्त्वा वित्तशाठ्यविवर्जितः॥ जलपूर्वं तु कर्त्तव्यं पश्चाद्यानं समर्पयेत्॥ रसज्ञा सर्वदेवानां सर्वभूतहिते रता॥

Ang marunong ay dapat maghandog ng bakang iyon sa isang pantas na brāhmaṇa, na nauuna sa mga mantra. Nakaupo sa gawing buntot, pinararangalan sa pabango, insenso at iba pa; tinatakpan ng isang pares ng kasuotan at ng mga tanda ng barya; at nagbibigay ng dakṣiṇā ayon sa kakayahan, na walang pandaraya sa yaman. Unahin ang handog na tubig; pagkatapos ay ihandog ang sasakyan. Siya’y tinatawag na “nakaaalam ng diwa” para sa lahat ng mga diyos, at masigasig sa kapakanan ng lahat ng nilalang.

Verse 11

प्रीयन्तां पितरो देवा मधुधेनो नमोऽस्तु ते॥ एवमुच्चार्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्॥

“Malugod nawa ang mga ninuno at ang mga diyos; O pulot-na-baka, pagpupugay sa iyo.” Sa gayong pagbigkas, dapat ihain at pormal na ipagkaloob ang bakang iyon sa isang brāhmaṇa.

Verse 12

अहं गृह्णामि त्वां देवि कुटुम्बार्थे विशेषतः ॥ कामं कामदुघे कामान्मधुधेनो नमोऽस्तु ते ॥

O Diyosa, tinatanggap kita, lalo na para sa kapakanan ng aking sambahayan. O Madhu-dhenū, ang bakang nagbibigay ng ninanais, ipagkaloob mo ang mga minimithi ayon sa iyong kalooban; pagpupugay sa iyo.

Verse 13

मधुवातेति मन्त्रेण दद्यादाशुचिकेन तु ॥ दत्त्वा धेनुं महाराज छत्रिकोपानहौ तथा ॥

Sa pamamagitan ng mantrang nagsisimula sa “madhuvāta…”, dapat itong ihandog, kahit ng taong hindi pa nalilinis. Pagkakaloob ng baka, O dakilang hari, magbigay rin ng payong at sandalyas.

Verse 14

एवं यः कुरुते भक्त्या मधुधेनुं नराधिप ॥ दत्त्वा दानं पायसेन मधुना च दिनं नयेत् ॥

Sa ganitong paraan, O pinuno ng mga tao, sinumang gumagawa nang may debosyon ng handog na Madhu-dhenū—pagkatapos maibigay ang kaloob—dapat gugulin ang araw sa kaning-gatas at pulot bilang pagkain.

Verse 15

ब्राह्मणश्च त्रिरात्रं तु मधुपायससंयुतम् ॥ एवं कृते तु यत्पुण्यं तन्निबोध नराधिप ॥

At ang Brāhmaṇa na tumatanggap, sa loob ng tatlong gabi, ay dapat sumunod sa pamumuhay na may kasamang pulot at kaning-gatas. Kapag nagawa ito, O hari, unawain ang kabutihang-loob (puṇya) na nagmumula rito.

Verse 16

यत्र नद्यो मधुवहा यत्र पायसकर्दमाः ॥ ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र गच्छन्ति धेनुदाः ॥

Kung saan ang mga ilog ay umaagos na may pulot, kung saan ang putik ay tila kaning-gatas—doon naroroon ang mga rishi, mga muni, at mga siddha; doon napaparoon ang mga nagbibigay ng dhenu, ang handog na baka.

Verse 17

तत्र भोगानथो भुङ्क्ते ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ क्रीडित्वा सुचिरं कालं पुनर्मर्त्यमुपागतः ॥

Doon ay tinatamasa niya ang mga kaluguran; pagkaraan ay nagtutungo siya sa daigdig ni Brahmā. Matapos maglaro sa napakahabang panahon, muli siyang nagbabalik sa kalagayang mortal.

Verse 18

नयते विष्णुसायुज्यं मधुधेनुप्रदानतः ॥ य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ॥

Sa pag-aalay ng Madhu-dhenū, ang tao ay inaakay sa pakikiisa kay Viṣṇu. At sinumang makinig nito nang may debosyon—o magpabigkas man—na napalaya sa lahat ng kasalanan, ay nagtutungo sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 19

ब्राह्मणाय दरिद्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ आर्यावर्त्ते समुत्पन्ने वेदवेदाङ्गपारगे ॥

(Ito’y dapat ibigay) sa isang Brāhmaṇa na dukha, na śrotriya, na nag-iingat ng mga banal na apoy; na isinilang sa Āryāvarta at bihasa sa Veda at sa mga Vedāṅga.

Verse 20

स भुक्त्वा विपुलान्भोगान्विष्णुलोकं स गच्छति ॥ दश पूर्वान्दश परानात्मानं चैकत्रिंशकम् ॥

Matapos tamasahin ang saganang kaluguran, siya’y nagtutungo sa daigdig ni Viṣṇu—na pinakikinabangan ang sampung ninuno, sampung salinlahi sa hinaharap, at ang sarili niya bilang ika-tatlumpu’t isa.