Adhyaya 101
Varaha PuranaAdhyaya 10115 Shlokas

Adhyaya 101: The Eulogy and Procedure of the ‘Rasadhenu’ (Sugarcane-Juice Cow) Donation

Rasadhenu-dāna-māhātmya

Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Phalaśruti)

Sa karaniwang tagpo ng pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī, inilalahad sa adhyāya ang bahaging parang manwal ng ritwal: isang hotṛ ang nagtuturo sa isang hari tungkol sa pagbuo at pag-aalay ng rasadhenu—isang anyong “baka” na binubuo mula sa mga sangkap ng ritwal, na ang sentro ay palayok ng katas ng tubo (ikṣu-rasa) at may katimbang na guya. Itinatakda ang mga materyales at sagisag na palamuti: sungay na ginto, mga suso na puno ng ghee, bibig at dila na gawa sa asukal, ngiping tulad-prutas, likod na tanso, at matang tila perlas, pati ang paglalagay ng mga ilawan at apat na sisidlang may linga (sesame) ayon sa mga direksiyon. Ipinag-uutos na ipagkaloob ang natapos na rasadhenu sa karapat-dapat na brāhmaṇa na may sambahayan (śrotriya, kuṭumbin), na may pag-aayuno para sa nagkakaloob at tumatanggap. Nagtatapos ito sa phalaśruti: paglilinis sa pāpa at pag-abot sa mataas na kalagayan pagkamatay, na iniuugnay ang maayos na ritwal sa pagpapanatili ng dharma sa daigdig.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

rasadhenu (ritual ‘cow’ made of rasa/ikṣu)dāna-vidhi (gift procedure)śrotriya-kuṭumbin (qualified recipient)phalaśruti (merit/benefit claims)dik-vinyāsa (four-direction ritual placement)upavāsa (ekakāla / fasting observance)pāpa-śodhana (purificatory framing of donation)pṛthivī-dhāraṇa (implicit terrestrial order via dharma)

Shlokas in Adhyaya 101

Verse 1

अथ रसधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ रसधेनुविधानं ते कथयामि समासतः ॥ अनु्लिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशास्तरे

Ngayon ay (sinisimulan) ang salaysay ng kadakilaan ng pag-aalay ng rasadhenu. Wika ng Hotṛ: “Isasalaysay ko sa iyo nang maikli ang paraan ng rasadhenu—sa lupang pinahiran at inihanda, na may latag na balat ng itim na usa at damong kuśa.”

Verse 2

रसस्य तु घटं राजन् सम्पूर्णं त्वैक्षवस्य तु ॥ तद्वत्ससङ्कल्पयेत्प्राज्ञश्चतुर्थांशेन वत्सकम् ॥

O hari, maghanda ng isang sisidlang lubos na puno ng katas ng tubo; at ang marunong ay humubog din ng isang guya na katumbas nito, ayon sa sukat na ikaapat na bahagi.

Verse 3

तुरीयांशेन वत्सं तु तत्पार्श्वे स्थापयेत्सुधीः ॥ इक्षुदण्डमयाः पादा रजतस्य खुरैर्युताः ॥

Sa sukat na ikaapat na bahagi, ilagay ng pantas ang guya sa tabi nito. Ang mga paa nito’y yari sa mga tangkay ng tubo, na may mga kuko na pilak.

Verse 4

एवं कार्या रसैर्धेनुरिक्षुपादसमन्विता ।

Sa ganitong paraan, gawin ang ‘bakang-katas’, na may mga paa na mula sa tubo.

Verse 5

सुवर्णशृङ्गाभरणा वस्त्रपुच्छा घृतस्तनी ॥ पुष्पकम्बलसंयुक्ता शर्करामुखजिह्वका ॥

Palamutian ito ng mga sungay na ginto; ang buntot ay tela; ang mga suso ay ghee. Bigyan ng kumot na bulaklak, at ang bibig at dila ay asukal.

Verse 6

दन्ताः फलमयास्तस्याः पृष्ठं ताम्रमयं शुभम् ॥ पुष्परोमां तु राजेन्द्र मुक्ताफलकृतेक्षणाम् ॥

Ang mga ngipin nito’y yari sa mga bunga, at ang likod ay mapalad na tanso. O panginoon ng mga hari, ang ‘balahibo’ nito’y mga bulaklak, at ang mga mata’y hinubog mula sa mga perlas.

Verse 7

सप्तव्रीहिसमायुक्तां चतुर्दिक्षु च दीपिताम् ॥ सर्वोपस्करसयुक्तां सर्वगन्धादिवासिताम् ॥

Dapat itong samahan ng pitong uri ng bigas/butil, pailawan sa apat na panig, lagyan ng lahat ng kailangang kasangkapan, at pabanguhan ng sari-saring halimuyak at iba pa.

Verse 8

चत्वारि तिलपात्राणि चतुर्दिक्षु निवेशयेत् ॥ सर्वलक्षणयुक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने ॥

Dapat maglagay ng apat na sisidlang may linga (sesame) sa apat na panig, at saka ihandog sa isang śrotriya na maybahay na taglay ang lahat ng wastong katangian.

Verse 9

रसधेनुः प्रदातव्या स्वर्गकामेन नित्यदा ॥ दाता स्वर्गमवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥

Ang rasadhenu ay dapat laging ipagkaloob ng naghahangad ng langit; ang nagbibigay ay nakakamit ang langit, na malaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 10

दीयमानां तु पश्यन्ति ते च यान्ति परां गतिम् ॥ धेनुं च पूजयित्वाग्रे गन्धधूपस्रगादिभिः ॥

Yaong mga nakasasaksi habang ito’y ipinagkakaloob ay nakakamit din ang pinakamataas na kalagayan. At matapos munang sambahin ang baka sa unahan sa pamamagitan ng pabango, insenso, mga kuwintas ng bulaklak, at iba pa,

Verse 11

पूर्वोक्तैरेव मन्त्रैस्तु ततस्तां प्रार्थयेत्सुधीः ॥ प्रार्थनापूर्वकं भक्त्या द्विजाग्र्याय निवेदयेत् ॥

Pagkatapos, sa mismong mga mantrang naunang binanggit, dapat lapitan ng marunong ang handog na may pakiusap; at sa debosyong pinangungunahan ng pagsusumamo, ialay ito sa isang dakilang dvija (Brahmin).

Verse 12

दशपूर्वान्परांश्चैव आत्मानं चैकविंशकम् ॥ प्रापयेत्परमं स्थानं स्वर्गान्नावर्त्तते पुनः ॥

Ia’y maghahatid sa sampung ninuno at sa mga susunod na salinlahi, kasama ang sarili bilang ika-dalawampu’t isa, sa pinakamataas na tahanan; pagdating sa langit, hindi na siya muling babalik.

Verse 13

एषा ते कथिता राजन् रसधेनुरनुत्तमा ॥ ददस्व च महाराज परं स्थानमवाप्नुहि ॥

Ito, O hari, ay naipaliwanag sa iyo—ang walang kapantay na ‘rasadhenu’. Ihandog mo ito, O dakilang hari, at makamtan mo ang pinakamataas na tahanan.

Verse 14

य इदं पठते नित्यं शृणुयादथ भक्तितः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥

Sinumang laging bumibigkas nito, o nakikinig nang may debosyon, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 15

दाता च ग्राहकश्चैव एककालमभोजनः ॥ सोमपानफलं तस्य सर्वत्र तु फलं भवेत् ॥

Kapwa ang nagbibigay at ang tumatanggap, na nag-aayuno sa isang takdang kainan (hindi kumakain sa isang oras ng pagkain), ay nagkakamit ng bunga na tulad ng pag-inom ng Soma; at ang gantimpala’y sinasabing lumalaganap sa lahat ng kalagayan.

Frequently Asked Questions

The passage frames disciplined giving (dāna) to a qualified recipient as a mechanism for moral self-regulation and social order: the text instructs constructing a ritually specified gift (rasadhenu) and offering it with reverence, presenting donation as a purificatory act (pāpa-vivarjana) that reinforces dharmic conduct.

No tithi, lunar month, nakṣatra, or seasonal marker is specified in the excerpt. The only timing-related observance stated is ekakāla-amabhojana (single-time eating/fasting) for both donor and recipient.

While it does not explicitly discuss ecology, the adhyāya implicitly links terrestrial stability (Pṛthivī’s well-being in the broader Varāha–Pṛthivī frame) to dharmic resource circulation: agricultural products (ikṣu-rasa, ghṛta, tila, phala, puṣpa, gandha) are ritualized and redistributed through regulated gifting, portraying orderly consumption and offering as a form of maintaining social-terrestrial equilibrium.

No genealogies or named historical lineages appear here. The only culturally specific roles invoked are the hotṛ (Vedic ritual priest) as narrator and a rājan (king) as addressee, with the intended recipient defined as a śrotriya kuṭumbin (learned brāhmaṇa householder).