Adhyaya 1: Praise of Varāha and Pṛthivī’s Foundational Questions

Verse 1

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृद्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः॥ १.२ ॥

Nawa’y ang Sinaunang Panginoon—si Varāha—ang magtaboy ng aking mga kaaway: siya na sa walang-hanggang anyo, minsang napakalawak at maringal, ay itinaas ang marikit na Daigdig na napaliligiran ng karagatan, kasama ang mga bundok at mga ilog, sa dulo ng kanyang pangil na parang tipak ng lupa; siya rin ang Kṛṣṇa, Viṣṇu, Panginoon ng mga diyos, kaaway ng asurang Kaṁsa, at pumatay kina Mura, Naraka, at sa may sampung ulo (Rāvaṇa), ang saligan ng lahat ng pag-iral.

Verse 2

यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत्कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो न पापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ॥ १.३ ॥

Nawa’y walang kasamaan: siya na tulad ng bangka sa karagatan ng saṁsāra—nakapanghihilakbot sa mga buwaya ng kamatayan, pagtanda, at karamdaman, at sa mababangis na alon—ay nag-aalis ng takot ng mga deboto; siya na sa anyong Baboy-Ramo ay nagwawakas kina Mura, Naraka, at sa may sampung mukha; ang Viṣṇu na ito, Panginoon ng lahat, na naaabot ng mga may malinaw na pag-iisip dito sa pamamagitan ng kanyang lila, at nagiging malayang espiritu—nawa’y maging mapalad ang Tagapamahala ng daigdig na nagtaboy sa hukbo ng kaaway.

Verse 3

सूत उवाच । यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा । उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ १.४ ॥

Sinabi ni Sūta: Noong panahong yaon, nang ang Daigdig (Kṣiti) ay itinaas ni Viṣṇu sa anyong Varāha (Baboy-Ramo), siya—sa pamamagitan ng debosyon—ay nagtanong sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 4

धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव॥ १.५ ॥

Sinabi ni Dharanī (Daigdig): “Sa bawat kalpa, ikaw lamang, O Makapangyarihan, ang muling nag-aangat sa akin. Ngunit hindi ko nalalaman ang iyong anyo, O Keśava, ni ang unang paglikha.”

Verse 5

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि॥ १.६ ॥

Nang mawala ang mga Veda, ikaw ay naging Isda, pumasok sa Rasātala, kinuha silang muli, at ibinalik sa Brahmā.

Verse 6

अन्यत्सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने । धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ॥ १.७ ॥

At sa isa pang pagkakataon, sa pag-ikot sa Karagatan na kinasangkutan ng mga deva at asura, O Madhusūdana, iyong inalalayan ang Bundok Mandara sa anyong Kūrma, ang Pagong.

Verse 7

पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात् ॥ १.८ ॥

Pagkaraan, muli kang nag-anyong Varāha, ang Baboy-Damo; at ang Mapalad na Panginoon ay itinaas ako—nang ako’y lumulubog patungong Rasātala—sa pamamagitan ng iisang pangil, mula sa dakilang karagatang kosmiko.

Verse 8

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः । अबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ॥ १.९ ॥

At higit pa: si Hiraṇyakaśipu, palalo dahil sa biyayang kaloob, ay umapi sa Daigdig; siya’y ibinagsak mo. At si Bali, O Mapalad, ay iyong iginapos sa anyong Vāmana.

Verse 9

पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ॥ १.१० ॥

O Diyos, noong una’y ginawa mo ring muli na mawalan ng mga kṣatriya ang daigdig, O Panginoon—sapagkat paulit-ulit kang nagkatawang-tao bilang Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma).

Verse 10

पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ॥ १.११ ॥

At muli, si Rāvaṇa—ang rākṣasa—ay napuksa dahil sa ningning ng maharlikang kagitingan. Ngunit, O Panginoon, ni katiting ay hindi ko maunawaan ang Iyong layon at ang Iyong pambihirang paraan ng pagkilos.

Verse 11

उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पालयते चापि केन च॥ १.१२ ॥

Pagkatapos Mo akong iahon, paano Mo nililikha ang sangnilikha? At ano nga ba ang paglikhang iyon na binuo Mo? Matapos itong malikha, sa pamamagitan ng ano ito napapanatili kahit minsan, at sino rin ang nag-iingat at nagtatanggol dito?

Verse 12

केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ॥ १.१३ ॥

Sa anong paraan, O Diyos, O Laganap-sa-lahat, Ikaw ay nagiging madaling lapitan nang paulit-ulit? At paano sumisibol ang pasimula ng paglikha, at paano nagaganap ang pagwawakas nito?

Verse 13

कथं युगस्य गणना संख्या अस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वा अवस्थ महेश्वर ॥ १.१४ ॥

Paano binibilang ang isang yuga—ang sukat nitong bilang, at paano ito sumusunod sa pagkakasunod ng apat na yuga? At anu-ano ang mga natatanging katangian ng mga yuga na iyon sa loob ng siklong ito? At ano pa ang kanilang kalagayan, O Maheśvara?

Verse 14

यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ॥ १.१५ ॥

Sino-sino ang mga nagsasagawa ng yajña, sino-sino ang mga hari, at sino-sino ang nakaabot sa kataas-taasang siddhi? Isalaysay Mo sa akin ang lahat ng ito nang maikli; mahabag Ka sa akin.

Verse 15

इत्युक्तः क्रोधरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह ॥ रुद्रान् देवान् सवासवः सिद्धसङ्घान् महर्षिभिः ॥ १.१६ ॥

Nang siya’y masambit sa anyong galit, tumawa ang Kataas-taasang Panginoon. Sa kanyang pagtawa, nakita ni Jagaddhātrī (ang Daigdig na tagapagtaguyod ng sanlibutan) sa loob ng kanyang tiyan ang mga Rudra, ang mga diyos kasama si Indra, at ang mga pangkat ng Siddha kasama ang mga dakilang rishi.

Verse 16

सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोकानन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ॥ १.१७ ॥

Sa gayon, namasdan niya (ang Daigdig) ang kabuuan—ang pitong daigdig kasama ang Buwan, Araw, at mga katawang pangkalawakan—na nasa loob ng walang-hanggang kalawakan, bawat isa’y nananatili ayon sa tinanggap na kaayusang dharma; at patuloy niyang tinitingnan ito habang ang Daigdig ay nanginginig sa lahat ng bahagi.

Verse 17

उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ॥ १.१८ ॥

Nang ang dakilang nilalang na iyon ay nagmulat ng mga mata at nakita ng Daigdig—na ang buong katawan ay dalisay at walang dungis—nasaksihan niya ang Panginoon sa sariling anyo niyang may apat na bisig, na wari’y natutulog sa dakilang karagatan.

Verse 18

शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम् ॥ कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ॥ १.१९ ॥

Nang makita ang diyos na si Janārdana na natutulog sa higaan ni Śeṣa, at makita rin ang Apat-ang-Mukha (Brahmā) na nasa loob, nakaluklok sa lotos na mula sa kanyang pusod, ang Diyosa ay nag-anjali (magkasanib ang mga palad) at bumigkas ng himno ng papuri, O Dhātṛ, Tagapagtaguyod.

Verse 19

धरण्युवाच । नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे । नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ॥ १.२० ॥

Wika ni Dharaṇī: “Pagpupugay sa iyo, O may matang tulad ng talulot ng lotus; pagpupugay sa iyo na may dilaw na kasuotan. Pagpupugay sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman), sa pumupuksa sa mga kaaway ng mga diyos.”

Verse 20

शेषपर्यङ्कशयने धृतवक्षःस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ॥ १.२१ ॥

Pagpupugay sa Iyo na nagpapahinga sa higaan ni Śeṣa, taglay si Śrī sa Iyong dibdib; pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng lahat ng mga diyos; pagpupugay sa Iyo, Tagapagkaloob ng mokṣa, ang kalayaan.

Verse 21

नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्त्कमलासनजन्मने॥ १.२२ ॥

Pagpupugay sa Iyo, tagapagdala ng busog na Śārṅga, ng tabak at ng cakra, na malaya sa kapanganakan at kamatayan. Pagpupugay sa Iyo na mula sa Iyong pusod ay sumibol ang dakilang lotus, at doon isinilang si Brahmā na nakaluklok sa lotus.

Verse 22

नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नास्मि त्राहि नारीमनागसम् ॥ १.२३ ॥

Pagpupugay sa Iyo na ang mukha’y mapulang gaya ng koral at ang mga kamay ay marilag na parang murang usbong. Sa Iyo ako kumakanlong nang payapa ang loob; iligtas at ingatan ang babaeng ito na walang sala.

Verse 23

पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन । दृष्ट्वा भीतास्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम् । इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात् ॥ १.२४ ॥

O Janārdana, nang makita ko ang Iyong anyong Varāha na tila malalim na bughaw na koliryo, muli akong natakot, sapagkat ang daigdig ay tila pumasok sa saklaw ng Iyong katawan. Ngayon, O Panginoon, mahabag Ka sa akin at iligtas ako sa malaking pangamba.

Verse 24

केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ॥ १.२५ ॥

Nawa’y ingatan ni Keśava ang aking mga paa; nawa’y ingatan ni Nārāyaṇa ang aking mga binti. Nawa’y ingatan ni Mādhava ang aking baywang; at ingatan din ni Govinda ang aking maselang bahagi.

Verse 25

नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ॥ १.२६ ॥

Nawa’y ingatan ni Viṣṇu ang aking pusod; nawa’y ingatan ni Madhusūdana ang aking tiyan. Nawa’y ingatan ni Trivikrama ang aking mga hita; nawa’y ingatan ni Vāmana ang aking puso.

Verse 26

श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ॥ १.२७ ॥

Nawa’y ingatan ni Śrīdhara ang aking lalamunan; nawa’y ingatan ni Hṛṣīkeśa ang aking mukha. Nawa’y ingatan ni Padmanābha ang aking mga mata; nawa’y ingatan ni Dāmodara ang aking ulo.

Verse 27

एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ॥ १.२८ ॥

Sa gayon, matapos isagawa ang banal na nyāsa na ukol kay Hari, sinabi noon ng Jagatī (ang Daigdig): “Pagpupugay sa Iyo, O Mapalad na Panginoong Viṣṇu,” at pagkaraan ay tumahimik.