Vamana Purana — Caturmasya Observances, Shloka 62
The Cāturmāsya Observances and the Sleeping–Awakening Cycle of the Gods (Hari–Hara Worship)
Devanagari script
एवं पुरा नारद भास्करेण पुरं सुकेशेर्भुवि सन्निपातितम् दिवाकरो भूमितले भवेन क्षिप्तस्तु दृष्ट्या न च संप्रदग्धः
Transliteration
evaṃ purā nārada bhāskareṇa puraṃ sukeśerbhuvi sannipātitam divākaro bhūmitale bhavena kṣiptastu dṛṣṭyā na ca saṃpradagdhaḥ
Translation
Kaya nga, O Nārada, noong unang panahon ang lungsod ni Sukeśa ay pinabagsak sa lupa ni Bhāskara (ang Araw). At ang Tagapaglikha ng Araw (ang Araw), bagaman ibinagsak sa lupa ni Bhava (Śiva) sa isang sulyap lamang, ay hindi nasunog ni napinsala.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्धः/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), manner-adverb (प्रकारवाचक क्रियाविशेषण)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (अधिकरणम्/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), time-adverb (कालवाचक)
नारदO Nārada
नारद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
भास्करेणby the Sun (Bhāskara)
भास्करेण:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
पुरम्the city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सुकेशेःof Sukeśin
सुकेशेः:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsukeśin (सुकेशिन्) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootbhuvi (भू) (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
सन्निपातितम्made to fall down / brought down
सन्निपातितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootsam-ni-√pat (पत्) + ita (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘पुरम्’ विशेषणम्
दिवाकरःthe Sun
दिवाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdivākara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
भूमितलेon the ground-surface
भूमितले:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootbhūmi-tala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: भूमेः तलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भवेनby Bhava (Śiva)
भवेन:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
क्षिप्तःthrown
क्षिप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√kṣip (क्षिप्) + ta (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दिवाकरः’ इत्यस्य विशेषणम्
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्धः/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, particle (निपात), contrast/emphasis
दृष्ट्याby (his) glance
दृष्ट्या:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootdṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्धः/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय, negation particle (निषेध)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, conjunction (समुच्चय)
संप्रदग्धःburnt up / completely scorched
संप्रदग्धः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-pra-√dah (दह्) + ta (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दिवाकरः’ इत्यस्य विशेषणम्
Speakers
Primary narrative frame likely Pulastya → Nārada (verse directly addresses Nārada); internal speaker not explicitly marked in this verse
Primary Deities
Shiva (Bhava)Surya (Bhāskara/Divākara)
Key ThemesShaivismDaitya–Deva conflictDivine hierarchy and powerCosmic weapons (glance as śakti)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }