Verse 11
Nirvana
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः । निष्केवलज्ञानम् ॥१-११॥
अथ । निर्वाण-उपनिषदम् । व्याख्यास्यामः । परमहंसः । सः । अहम् । परिव्राजकाः । पश्चिम-लिङ्गाः । मन्मथः । क्षेत्र-पालः । गगन-सिद्धान्तः । अमृत-कल्लोल-नदी । अक्षयम् । निरञ्जनम् । निःसंशयः । ऋषिः । निर्वाणः । देवता । निष्कुल-प्रवृत्तिः । निष्केवल-ज्ञानम् ॥
atha nirvāṇopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | paramahaṃsaḥ so’ham | parivrājakāḥ paścima-liṅgāḥ | manmathaḥ kṣetrapālaḥ | gagana-siddhāntaḥ amṛta-kallola-nadī | akṣayaṃ nirañjanam | niḥsaṃśaya ṛṣiḥ | nirvāṇo devatā | niṣkula-pravṛttiḥ | niṣkevala-jñānam ||1–11||
Ngayon ay ipaliliwanag namin ang Nirvāṇa Upaniṣad. “Ako ang Paramahaṃsa.” Ang mga naglalakbay na renunsiyante ang mga tandang ‘kanluranin’. Si Manmatha ang tagapagbantay ng banal na pook. Ang aral ay nakabatay sa ‘kalangitan’ (gagana); ang ilog ay agos ng amṛta na may munting alon. Ang layon ay ang di-nasisira, ang walang dungis. Ang rishi ay si Niḥsaṃśaya, yaong walang pag-aalinlangan. Ang diyos ay Nirvāṇa. Ang gawain nito’y lampas sa angkan (niṣkula). Ang kaalaman nito’y di-dalawa at dalisay (niṣkevala).
Now we shall expound the Nirvāṇa Upaniṣad. “I am the Paramahaṃsa.” The wandering renunciants are the ‘western’ insignia. Manmatha is the guardian of the sacred precinct. The doctrine is ‘sky’ (gagana)-based; the river is the nectar-stream with wavelets. (Its goal is) the imperishable, the stainless. The seer is Niḥsaṃśaya (“free from doubt”). The deity is Nirvāṇa. Its activity is beyond lineage (niṣkula). Its knowledge is non-dual, exclusive (niṣkevala).