Verse 5
Garbha
शरीरमिति कस्मात् साक्षादग्नयो ह्यत्र श्रियन्ते—ज्ञानाग्निर्दर्शनाग्निः कोष्ठाग्निरिति ।
तत्र कोष्ठाग्निर्नामाशितपीतलेह्यचोष्यं पचतीति ।
दर्शनाग्निः रूपादीनां दर्शनं करोति ।
ज्ञानाग्निः शुभाशुभं च कर्म विन्दति ।
तत्र त्रीणि स्थानानि भवन्ति—हृदये दक्षिणाग्निरुदरे गार्हपत्यं मुखमाहवनीयम् ।
आत्मा यजमानो बुद्धिं पत्नीं निधाय मनो ब्रह्मा लोभादयः पशवो धृतिर्दीक्षा सन्तोषश्च बुद्धीन्द्रियाणि यज्ञपात्राणि कर्मेन्द्रियाणि हवींषि शिरः कपालं केशा दर्भा मुखमन्तर्वेदिः ।
चतुष्कपालं शिरः षोडश पार्श्वदन्तोष्ठपटलानि सप्तोत्तरं मर्मशतं साशीतिकं सन्धिशतं सनवकं स्नायुशतं सप्त शिरासतानि पञ्च मज्जाशतानि अस्थीनि च ह वै त्रीणि शतानि षष्टिश्चार्धचतस्रो रोमाणि कोट्यः ।
हृदयं पलान्यष्टौ द्वादश पलानि जिह्वा पित्तप्रस्थं कफस्याढकं शुक्लं कुडवं मेदः प्रस्थौ द्वावनियतं मूत्रपुरीषमाहारपरिमाणात् ।
पैप्पलादं मोक्षशास्त्रं परिसमाप्तम् । पैप्पलादं मोक्षशास्त्रं परिसमाप्तमिति ॥५॥
शरीरम् । इति । कस्मात् । साक्षात् । अग्नयः । हि । अत्र । श्रियन्ते । ज्ञान-अग्निः । दर्शन-अग्निः । कोष्ठ-अग्निः । इति ।
तत्र । कोष्ठ-अग्निः । नाम । अशित-पीत-लेह्य-चोष्यम् । पचति । इति ।
दर्शन-अग्निः । रूप-आदीनाम् । दर्शनम् । करोति ।
ज्ञान-अग्निः । शुभ-अशुभम् । च । कर्म । विन्दति ।
तत्र । त्रीणि । स्थानानि । भवन्ति । हृदये । दक्षिण-अग्निः । उदरे । गार्हपत्यम् । मुखम् । आहवनीयम् ।
आत्मा । यजमानः । बुद्धिम् । पत्नीम् । निधाय । मनः । ब्रह्मा । लोभ-आदयः । पशवः । धृतिः । दीक्षा । सन्तोषः । च । बुद्धि-इन्द्रियाणि । यज्ञ-पात्राणि । कर्म-इन्द्रियाणि । हवींषि । शिरः । कपालम् । केशाः । दर्भाः । मुखम् । अन्तर्-वेदीः ।
चतुः-कपालम् । शिरः । षोडश । पार्श्व-दन्त-ओष्ठ-पटलानि । सप्त-उत्तरम् । मर्म-शतम् । स-अशीतिकम् । सन्धि-शतम् । स-नवकम् । स्नायु-शतम् । सप्त । शिरा-शतानि । पञ्च । मज्जा-शतानि । अस्थीनि । च । ह । वै । त्रीणि । शतानि । षष्टिः । च । अर्ध-चतस्रः । रोमाणि । कोट्यः ।
हृदयम् । पलानि । अष्टौ । द्वादश । पलानि । जिह्वा । पित्त-प्रस्थम् । कफस्य । आढकम् । शुक्लम् । कुडवम् । मेदः । प्रस्थौ । द्वौ । अनियतम् । मूत्र-पुरीषम् । आहार-परिमाणात् ।
पैप्पलादम् । मोक्ष-शास्त्रम् । परिसमाप्तम् । पैप्पलादम् । मोक्ष-शास्त्रम् । परिसमाप्तम् । इति ॥
śarīram iti kasmāt sākṣād agnayo hy atra śriyante—jñānāgnir darśanāgniḥ koṣṭhāgnir iti |
tatra koṣṭhāgnir nāmāśitapītalehyacoṣyaṃ pacatīti |
darśanāgniḥ rūpādīnāṃ darśanaṃ karoti |
jñānāgniḥ śubhāśubhaṃ ca karma vindati |
tatra trīṇi sthānāni bhavanti—hṛdaye dakṣiṇāgnir udare gārhapatyaṃ mukham āhavanīyam |
ātmā yajamāno buddhiṃ patnīṃ nidhāya mano brahmā lobhādayaḥ paśavo dhṛtir dīkṣā santoṣaś ca buddhīndriyāṇi yajñapātrāṇi karmendriyāṇi havīṃṣi śiraḥ kapālaṃ keśā darbḥā mukham antarvediḥ |
catuṣkapālaṃ śiraḥ ṣoḍaśa pārśvadantoṣṭhapaṭalāni saptottaraṃ marmaśataṃ sāśītikaṃ sandhiśataṃ sanavakaṃ snāyuśataṃ sapta śirāsatāni pañca majjāśatāni asthīni ca ha vai trīṇi śatāni ṣaṣṭiś cārdhacatasro romāṇi koṭyaḥ |
hṛdayaṃ palāny aṣṭau dvādaśa palāni jihvā pittaprasthaṃ kaphasyāḍhakaṃ śuklaṃ kuḍavaṃ medaḥ prasthau dvāv aniyataṃ mūtrapurīṣam āhāraparimāṇāt |
paippalādaṃ mokṣaśāstraṃ parisamāptam | paippalādaṃ mokṣaśāstraṃ parisamāptam iti ||5||
Bakit tinatawag itong “katawan”? Sapagkat dito, hayag na naitatatag ang mga apoy: ang apoy ng kaalaman, ang apoy ng pagdama, at ang apoy ng pagtunaw. Sa mga ito, ang apoy ng pagtunaw ang nagluluto ng kinain, ininom, dinilaan, at sinipsip. Ang apoy ng pagdama ang nagpapakita ng anyo at iba pa. Ang apoy ng kaalaman ang kumikilala sa gawaing mabuti at masama. Dito ay may tatlong himpilan: sa puso ang apoy na Dakṣiṇa; sa tiyan ang Gārhapatya; ang bibig ang Āhavanīya. Ang Sarili (Ātman) ang tagapaghandog; inilalagay ang talino bilang asawa; ang isip ang Brahmā; ang kasakiman at iba pa ang mga hayop na handog; ang pagtitiyaga ang dīkṣā (pagpapabanal); gayundin ang kasiyahan; ang mga pandamang pangkaalaman ang mga sisidlang pangyajña; ang mga pandamang panggawa ang mga handog; ang ulo ang mangkok na bungo; ang buhok ang damong darbha; ang bibig ang panloob na altar. Ang ulo ay apat na bahagi ng bungo; may labing-anim na (hanay ng) ngiping gilid, labi at ngalangala; isang daan at pito na susing-diwa; isang daan at walumpung kasukasuan; isang daan at siyam na litid; pitong daang ugat; limang daang utak-buto; at tunay na tatlong daan at animnapung buto; at tatlo’t kalahating krore na buhok. Ang puso ay walong pala ang bigat; ang dila ay labindalawang pala; ang apdo ay isang prastha; ang plema ay isang āḍhaka; ang semilya ay isang kuḍava; ang taba ay dalawang prastha; ang ihi at dumi ay di-tiyak, ayon sa dami ng pagkain. Natapos ang Paippalāda na aral ng paglaya; natapos ang Paippalāda na aral ng paglaya.
Why is it called ‘body’? Because here, manifestly, fires are established: the fire of knowledge, the fire of perception, and the gastric fire. Of these, the gastric fire cooks what is eaten, drunk, licked, and sucked. The fire of perception effects the perception of forms and the like. The fire of knowledge discerns good and bad action. Here there are three stations: in the heart, the Dakṣiṇa fire; in the belly, the Gārhapatya; the mouth is the Āhavanīya. The Self is the sacrificer; having placed intellect as the wife, the mind is Brahmā; greed and the rest are the animals; fortitude is the consecration; contentment too; the organs of knowledge are the sacrificial vessels; the organs of action are the oblations; the head is the skull-bowl; the hairs are the darbha-grass; the mouth is the inner altar. The head is a fourfold skull; there are sixteen (sets of) side-teeth, lips, and palates; one hundred and seven vital spots; one hundred and eighty joints; one hundred and nine ligaments; seven hundred vessels; five hundred marrows; and indeed three hundred and sixty bones; and three and a half crores of hairs. The heart weighs eight palas; the tongue twelve palas; bile is one prastha; phlegm one āḍhaka; semen one kuḍava; fat two prasthas; urine and feces are indeterminate, according to the measure of food. The Paippalāda treatise on liberation is concluded; the Paippalāda treatise on liberation is concluded.