Adhyaya 98
Ang kabanatang ito ay isang diyalogo: humihingi si Devī ng paliwanag kung bakit ang isang liṅga ay tinawag na Pṛthvīśvara at kalaunan ay nakilala bilang Candreśvara. Sumagot si Īśvara sa pamamagitan ng isang salaysay na nagpapadalisay at pumupuksa ng kasalanan, na nagsasabing ang liṅga ay bantog na mula pa sa mga sinaunang yuga at manvantara at matatagpuan sa rehiyong Prabhāsa na may mga palatandaan ng direksiyon at layo. Isinasalaysay ang krisis nang ang Daigdig, pinahihirapan ng bigat ng mga daitya, ay nag-anyong baka at gumala hanggang marating ang Prabhāsa-kṣetra. Doon siya nagpasiyang magtatag ng liṅga at nagsagawa ng mahigpit na tapas sa loob ng isang daang taon. Nalugod si Rudra, nagkaloob ng katiyakan na aalisin ni Viṣṇu ang mga daitya, at ipinahayag na ang liṅga ay magiging tanyag bilang Dharitrī/Pṛthvīśvara. Sa phalaśruti, ang pagsamba sa Bhādrapada kṛṣṇa tṛtīyā ay itinuturing na katumbas ng napakalaking gantimpala ng mga dakilang yajña; ang paligid ay itinakdang pook ng paglaya, at kahit ang di-sinasadyang kamatayan sa loob nito ay humahantong sa “pinakamataas na kalagayan.” Sa ikalawang salaysay sa Varāha-kalpa, dahil sa sumpa ni Dakṣa, nagkasakit ang Buwan, bumagsak sa lupa, dumating sa Prabhāsa malapit sa dagat, at sumamba kay Pṛthvīśvara sa loob ng isang libong taon. Muling nagningning at nalinis ang Buwan, at ang liṅga ay tinawag na Candreśvara. Sa wakas, ang pakikinig sa māhātmya na ito ay nag-aalis ng karumihan at tumutulong sa kalusugan.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चंडेश्वरमिति श्रुतम् । सोमेशाद्वायवे भागे धनुषां षष्टिभिः स्थितम्
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, dapat kang tumungo sa dambanang kilala bilang Caṇḍeśvara. Ito’y nasa layong animnapung dhanuṣ mula kay Someśvara, sa panig ng Vāyu (hangin).
Verse 2
दिव्यं लिंगं महादेवि सर्वपातकनाशनम् । तत्पूर्वे तु युगे ख्यातं मनोः स्वायंभुवांतरे
O Dakilang Diyosa, ito ay isang banal na liṅga, tagapagwasak ng lahat ng kasalanan. Noong unang kapanahunan, ito’y tanyag—sa Manvantara ni Svāyambhuva Manu.
Verse 3
त्रेतायुगमुखे देवि पृथिव्या संप्रतिष्ठितम् । पूर्वमन्वंतरे चास्मिंल्लिङ्गं पृथ्वीश्वरं प्रिये
Sa bukang-liwayway ng Tretā-yuga, O Diyosa, ito’y itinatag ng Daigdig. At sa naunang Manvantara na ito, minamahal, ang liṅga ay nakilala bilang Pṛthvīśvara.
Verse 4
पुनश्चंद्रेण तत्प्राप्तं लिंगं चंद्रेश्वरं प्रिये । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम्
Muli, minamahal, ang liṅga ay natamo ng Buwan at nakilala bilang Candreśvara. Winawasak nito ang mga kasalanan, kabilang ang brahmahatyā, at pinadadami ang kabutihang-loob at gantimpala.
Verse 5
तं दृष्ट्वा मानवो देवि सप्तजन्मसमुद्भवैः । मुच्यते कल्मषैः सर्वैः कृतकृत्यस्तु जायते
O Diyosa, sa pagtanaw lamang dito, ang tao’y napapalaya sa lahat ng dungis na naipon sa pitong kapanganakan, at nagiging yaong nakatupad na sa layon ng buhay.
Verse 6
देव्युवाच । कथं पृथ्वीश्वरं ख्यातं तल्लिंगं पाप नाशनम् । कथं पुनः समाख्यातं चन्द्रेश्वरमिति प्रभो । एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुकामाहमादरात्
Wika ng Diyosa: Paano naging tanyag bilang Pṛthvīśvara ang liṅgang tagapuksa ng kasalanan? At paano naman ito muling tinawag na Candreśvara, O Panginoon? Ipaliwanag mo ito nang masinsinan; nais kong makinig nang may paggalang.
Verse 7
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथा पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते जंतुस्त्रिविधैः कर्मबन्धनैः
Wika ni Īśvara: Makinig ka, O Diyosa; isasalaysay ko ang kuwentong pumupuksa sa kasalanan. Sa pagdinig nito, ang nilalang ay napapalaya sa tatlong bigkis ng karma.
Verse 8
आसीत्पूर्वं महादेवि दैत्यभारार्द्दिता मही साऽधो व्रजंती सहसा गोरूपा संबभूव ह
Noong unang panahon, O Mahādevī, ang Daigdig ay dinurog sa bigat ng mga daitya. Nang siya’y lumulubog pababa, bigla siyang nag-anyong baka.
Verse 9
इतस्ततो धावमाना न लेभे निर्वृतिं क्वचित् । ततो वर्षशते पूर्णे भ्रममाणा क्वचित्क्वचित्
Tumatakbo siya rito at roon, ngunit wala siyang natagpuang kapayapaan saanman. Pagkaraan, nang lumipas ang ganap na sandaang taon, patuloy siyang naglalagalag sa iba’t ibang dako.
Verse 10
आससाद महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम् । देवदानवगंधर्वैः सेवितं पापनाशनम्
Narating niya ang dakilang banal na pook na tanyag bilang Prabhāsa—pinaglilingkuran at pinararangalan ng mga deva, dānava, at gandharva—na tagapuksa ng kasalanan.
Verse 11
तत्र स्थित्वा महाक्षेत्रे कृत्वा मनसि निश्चयम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास भक्त्या परमया युता
Nanatili siya sa dakilang banal na pook, at pinagtibay ang pasya sa kanyang puso. Taglay ang sukdulang debosyon, itinatag niya roon ang isang liṅga.
Verse 12
वर्षाणां च शतं साग्रं कृते तपसि दुश्चरे । तुतोष भगवान्रुद्रो धरित्रीं वाक्यमब्रवीत्
Matapos ang mahigit sandaang taon ng mabigat na pag-aayuno at pagninilay (tapas), nalugod ang Panginoong Rudra at nagsalita ng mga salita kay Dharitrī (Inang Daigdig).
Verse 13
देवि विश्वंभरे सर्वं तपः सुचरितं त्वया । मा शोकं कुरु कल्याणि भविष्यति तवेप्सितम्
“O Diyosa, tagapagdala ng sansinukob, ang lahat ng tapas na ito ay naisagawa mo nang wasto. Huwag kang magdalamhati, mapalad na isa—matutupad ang iyong ninanais.”
Verse 14
दैत्या नाशं गमिष्यंति विष्णुना निहता भुवि । भवित्री त्वं महादेवि दैत्यभारविवर्जिता
“Ang mga Daitya ay mapapahamak, papatayin ni Viṣṇu dito sa lupa. At ikaw, O Mahādevī, ay magiging malaya sa pasaning dulot ng mga Daitya.”
Verse 15
इदं त्वया स्थापितं यल्लिंगं परमशोभनम् । धरित्रीनाम्ना विख्यातं लोके ख्यातिं गमिष्यति
“Ang lubhang maningning na liṅga na iyong itinatag ay sasikat sa daigdig at kikilalanin sa pangalang ‘Dharitrī’.”
Verse 16
अत्राहं संस्थितो नित्यं लिंगरूपी महाप्रभुः । स्थास्यामि कल्पेकल्पे वै नृणां पापापहारकः
“Dito Ako ay walang hanggang nananatili, ang Dakilang Panginoon sa anyo ng liṅga. Sa bawat panahon, sa bawat kalpa, mananatili Ako—nag-aalis ng mga kasalanan ng tao.”
Verse 17
मूर्त्यष्टकसमायुक्तो लिंगे ऽस्मिन्संस्थितः सदा । नृणां नाशयिता पापं पूर्वजन्मशतार्जितम्
“Kaisa-isa sa walong banal na pagpapakita, ako’y laging nananahan sa liṅga na ito, winawasak para sa mga tao ang mga kasalanang naipon sa daan-daang naunang kapanganakan.”
Verse 18
भाद्रे कृष्णतृतीयायां यश्चैतं पूजयिष्यति । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्स्यत्यसंशयम्
“Sinumang sumamba sa (liṅga) na ito sa ikatlong araw ng madilim na kalahati ng buwan sa Bhādrapada ay walang alinlangang magkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng sanlibong Aśvamedha.”
Verse 19
सर्वतीर्थाभिषेकस्य सर्वेषां दानकर्मणाम् । भविष्यति फलं तस्य लिंगस्यैवास्य पूजनात्
Sa pagsamba sa mismong Liṅga na ito, matatamo ang bungang-kasinghalaga ng banal na pagligo sa lahat ng tīrtha at ng bawat uri ng pagkakaloob ng limos.
Verse 20
धनुषां षोडशं यावत्समंतात्परिमंडलम् । क्षेत्रमस्य समाख्यातं प्राणिनां मुक्तिदायकम्
Ang banal na pook na ito ay ipinahayag na umaabot nang pabilog sa lahat ng panig hanggang labing-anim na dhanu, at nagkakaloob ng kalayaan (mokṣa) sa mga nilalang.
Verse 21
तस्मिन्मृताः प्राणिनो ये कामतो वाप्यकामतः । कृमि कीटसमा वापि ते यांति परमां गतिम्
Anumang nilalang na mamatay doon—sinasadya man o hindi—kahit tulad lamang ng uod o insekto, ay makararating sa pinakadakilang kalagayan.
Verse 22
यो दद्यात्काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां वाऽपि वसुन्धराम् । यः पूजयति पृथ्वीशं स तयोरधिकः स्मृतः
Kahit may maghandog ng gintong Bundok Meru o maging ang buong daigdig, ang sumasamba kay Pṛthivīśa ay inaalaalang higit na dakila kaysa sa dalawang iyon.
Verse 23
ईश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । पृथिवीश्वरनामाभूत्तत्प्रभृत्येव शंकरः
Wika ni Īśvara: “Pagkaloob ko ng mga biyaya, ang Diyos ay naglaho roon din. Mula noon, si Śaṅkara ay nakilala sa pangalang Pṛthivīśvara.”
Verse 24
पुनरस्मिन्महाकल्पे वाराह इति विश्रुते । कदाचिद्दक्षशापेन क्षीणश्चन्द्रो बभूव ह
Muli, sa dakilang kapanahunang kilala bilang Vārāha Kalpa, minsang dahil sa sumpa ni Dakṣa, ang Buwan ay nanghina at lumiit.
Verse 25
पपात भूतले देवि यक्ष्मणा पीडितः शशी । क्षेत्रं प्रभासमासाद्य तन्महोदधिसंनिधौ
O Diyosa, ang Buwan na pinahihirapan ng yakṣmā ay bumagsak sa lupa; nang marating ang banal na pook ng Prabhāsa, nanatili siya sa tabi ng dakilang karagatan.
Verse 26
दृष्ट्वा पृथ्वीश्वरं लिंगं सप्रभावं महाप्रभम् । तत्पूजानिरतो भूत्वा वर्षाणां तु सहस्रकम्
Nang makita ang Liṅga ni Pṛthivīśvara—makapangyarihan at maningning—siya’y naging masigasig sa pagsamba rito sa loob ng ganap na isang libong taon.
Verse 27
अतपत्स तपो रौद्रं शीर्णपर्णांबुभक्षकः । यतः समभवद्दीप्त्या सर्वाह्लादकरः शशी
Isinagawa niya ang mabagsik na pag-aayuno at pagninilay, namumuhay sa nalaglag na dahon at tubig; dahil dito, muling nagningning ang Buwan at nagdulot ng ligaya sa lahat.
Verse 28
तल्लिंगस्यैव माहात्म्यात्ततश्चंद्रेश्वरोऽभवत् । तस्य लिंगस्य माहात्म्याच्चंद्रमा गतकल्मषः
Dahil sa kadakilaan ng mismong Liṅga na iyon, siya’y nakilala bilang Candreśvara; at dahil din sa kadakilaang iyon, ang Buwan ay napawi sa karumihan.
Verse 29
अवाप सिद्धिमत्युग्रां स्पर्शलिंगप्रकाशिनीम् । सोमनाथेति यां प्राहुः प्रसिद्धां लिंगरूपिणीम्
Nakamtan niya ang isang makapangyarihan at pambihirang siddhi—yaong naghahayag ng kaluwalhatian ng Liṅgang isinilang sa paghipo; at siya’y bantog sa anyong Liṅga, na tinatawag na “Somanātha.”
Verse 30
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चन्द्रदैवतम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति
Sa ganitong paraan, sa maikling sabi, ipinahayag ang kadakilaan ng diyos na Buwan. Kapag ito’y napakinggan, winawasak nito ang mga kasalanan at nagkakaloob din ng kalusugan, na walang karamdaman.
Verse 98
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां पृथ्वीश्वर माहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवतितमोध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ikasiyamnapu’t walong kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Pṛthvīśvara,” sa Prabhāsa Khaṇḍa—sa unang Prabhāsakṣetra Māhātmya, sa bahagi ng Madhya-yātrā, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.