Adhyaya 87
Inilalahad ng Kabanata 87 ang isang masusing balangkas ng ritwal para sa yātrā sa Prabhāsa, kung saan ang deboto ay sasamba sa labing-isang Rudra ayon sa itinakdang pagkakasunod. Ipinapaliwanag ni Īśvara na ang pilgrim na nakatapos ng yātrā nang may śraddhā ay dapat magpatuloy sa pagsamba sa labing-isang Rudra sa mga sagradong panahon gaya ng saṅkrānti, mga paglipat ng ayana, mga eklipse, at iba pang mapalad na tithi. Binabanggit ang dalawang magkaugnay na hanay ng pangalan: ang mas naunang katawagan at ang katawagang para sa Kali-yuga (Bhūteśa, Nīlarudra, Kapālī, Vṛṣavāhana, Tryambaka, Ghora, Mahākāla, Bhairava, Mṛtyuñjaya, Kāmeśa, Yogeśa). Humihiling si Devī ng mas pinalawak na paliwanag tungkol sa pagkakasunod ng labing-isang liṅga, mga mantra, tamang oras, at mga pagkakaibang nakabatay sa lugar. Ipinakikilala ni Īśvara ang isang pagbasa: ang sampung Rudra ay tumutugma sa sampung vāyu (prāṇa, apāna, samāna, udāna, vyāna, nāga, kūrma, kṛkala, devadatta, dhanañjaya), at ang ika-labing-isa ay ang ātman—kaya’t ang maraming anyo ng ritwal sa labas ay iniuugnay sa panloob na modelo ng katawan at metapisika. Nagsisimula ang praktikal na ruta sa Somanātha, at ang unang himpilan ay Bhūteśvara (Somēśvara bilang ādi-deva). Itinatakda ang pag-aalay na parang panghari (rājopacāra), ang pañcāmṛta na abhiṣeka, at ang pagsamba sa pormulang Sadyōjāta, kasunod ang pradakṣiṇā at pagpapatirapa. May maikling paliwanag na ang “Bhūteśvara” ay pagka-Panginoon sa bhūta-jāla ayon sa balangkas ng 25-tattva; ang pagkakabatid sa mga tattva ay kaugnay ng kalayaan, at ang pagsamba kay Bhūteśarudra ay sinasabing nagdudulot ng di-nasisirang pagkalaya.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । एवं कृत्वा नरो यात्रां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । ततो गच्छेन्महादेवि रुद्रानेकादश क्रमात्
Wika ni Īśvara: “Matapos maisagawa nang wasto ang paglalakbay-dambana na may ganap na pananampalataya, O Mahādevī, nararapat na magpatuloy ang tao, ayon sa pagkakasunod, tungo sa Labing-isang Rudra.”
Verse 2
प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् । यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्
Sa puso ng Prabhāsa Kṣetra ay naroon ang mga tagapuksa ng mabibigat na kasalanan; sapagkat ang kasalanang naipon ng mga tao ay wari’y nahahati sa labing-isang uri, upang maalis doon.
Verse 3
तदेकादशरुद्राणां पूजनात्क्षयमेष्यति । संक्रांतावयने वापि चंद्रसूर्यग्रहेऽथवा
Ang naipong kasalanan ay mapapawi sa pagsamba sa Labing-isang Rudra—maging sa saṅkrānti, sa ayana (panahon ng solstis), o sa oras ng eklipse ng buwan o araw.
Verse 4
अन्यासु पुण्यतिथिषु सम्यग्भावेन भावितः । पूजयेदानुपूर्व्येण रुद्रैकादशकं क्रमात्
Sa iba pang mga banal na araw din, na may pusong napuspos ng wastong loob, dapat sambahin ang pangkat ng Labing-isang Rudra ayon sa nararapat na pagkakasunod, hakbang-hakbang.
Verse 5
तेषां नामानि वक्ष्यामि यान्यतीतानि मे पुरा । आद्ये कृतयुगे तानि शृणु देवि यथार्थतः
Ipahahayag ko sa iyo ang kanilang mga pangalan gaya ng nasa sinaunang panahon. Makinig, O Diyosa, sa mga pangalang taglay nila sa unang kapanahunan, ang Kṛtayuga—tunay at wasto.
Verse 6
अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । वृषाकपिश्च शंभुश्च कपर्दी चापराजितः
Ajaikapād, Ahirbudhnya, Virūpākṣa, at Raivata; Hara at Bahurūpa; Tryambaka at Sureśvara; Vṛṣākapi, Śambhu; Kapardī at Aparājita—ito ang mga pangalan (ayon sa salaysay).
Verse 7
आदौ कृतयुगे देवि त्रेतायां द्वापरेऽपि च । कलौ युगे तु संप्राप्ते जातं नामांतरं पुनः
Sa pasimula—sa Kṛtayuga, at gayundin sa Tretā at Dvāpara—iyan ang mga pangalan. Ngunit nang dumating ang Kali-yuga, muling sumibol ang ibang pangkat ng mga pangalan.
Verse 8
एकादशधा रुद्राणां तानि ते वच्मि सांप्रतम् । भूतेशो नीलरुद्रश्च कपाली वृषवाहनः
Ngayon ay sasabihin ko sa iyo ang mga pangalan ng mga Rudra sa kanilang labing-isang anyo: Bhūteśa, Nīlarudra, Kapālī, at Vṛṣavāhana.
Verse 9
त्र्यंबको घोरनामा च महाकालोऽथ भैरवः । मृत्युंजयोऽथ कामेशो योगेश इति कीर्तितः । एकादशैते रुद्रास्ते कथिताः क्रमशः प्रिये
Si Tryambaka, Ghoranāman, Mahākāla at Bhairava; at saka Mṛtyuṃjaya, Kāmeśa at Yogeśa—ganyan sila ipinupuri. Ito ang iyong labing-isang Rudra, o minamahal, na inilahad ayon sa pagkakasunod.
Verse 10
अनादिनिधना देवि भेदभिन्नास्तु ते पृथक् । एकादशस्वरूपेण पृथङ्नामप्रभेदतः
O Diyosa, sila’y walang pasimula at walang wakas; gayunman, sila’y nabubukod ayon sa pagkakaiba—nahahayag sa labing-isang anyo at nakikilala sa magkakaibang pangalan.
Verse 11
देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि लिंगैकादशकक्रमम् । स्थानसीमाप्रभेदेन माहात्म्योत्पत्तिकारणैः
Wika ng Diyosa: O Panginoon, ipaliwanag nang masinsinan ang pagkakasunod ng labing-isang liṅga, kasama ang pagkakaiba ng kanilang mga pook at hangganan, at ang mga sanhi ng paglitaw ng kanilang kabanalan (māhātmya).
Verse 12
कथं पूज्यानि तानीश के मंत्राः को विधिः स्मृतः । कस्मिन्पर्वणि काले वा सर्वं विस्तरतो वद
O Panginoon, paano sila dapat sambahin? Aling mga mantra ang dapat bigkasin, at anong pamamaraan ang itinuro? Sa anong banal na pagdiriwang o sa anong panahon—sabihin mo ang lahat nang masinsinan.
Verse 13
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्
Wika ni Īśvara: Makinig ka, O Diyosa; ipaliliwanag ko ang isang lihim na pumupuksa sa kasalanan—mula kay Somanātha, at saka ang mga saligan na nagsisimula kay Siddhinātha.
Verse 14
यच्छ्रुत्वा मुच्यते जंतुः पातकैः पूर्वसंचितैः । ये चैकादश रुद्रा वै तव प्रोक्ता मया प्रिये
Sa pagdinig nito, ang nilalang ay napapalaya sa mga kasalanang naipon mula pa noon. At ang labing-isang Rudra, sinta ko, ay tunay na naipahayag ko na sa iyo.
Verse 15
दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्
Itinuro ang sampung vāyu (mga hiningang-buhay), at ang Ātman ay inaalala bilang ikalabing-isa. Ngayon ay babanggitin ko ang kanilang mga pangalan—makinig ka sa wastong pagkakasunod-sunod.
Verse 16
प्राणोऽपानः समानश्च ह्युदानो व्यान एव च । नागश्च कूर्मः कृकलो देवदत्तो धनंजयः
Sila ay: Prāṇa, Apāna, Samāna, Udāna, at Vyāna; at gayundin ang Nāga, Kūrma, Kṛkala, Devadatta, at Dhanaṃjaya.
Verse 17
आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै
At ang Ātman ay dapat makilala bilang kasunod sa pagkakasunod; gayundin, sa wastong ayos, ang mga namumunong panginoon sa anyo ng mga Rudra. Ilalarawan ko ang kanilang landas ng paglalakbay-pananampalataya nang sunod-sunod, para sa kapakanan ng lahat ng nilalang.
Verse 18
रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये । भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः
Minamahal, ang diyos na iyon ang sinaunang pangunahing Diyos sa mga Rudra—noon ay tinatawag na Someśvara. Dapat siyang sambahin ayon sa wastong ritwal sa pangalang “Bhūteśvara.”
Verse 19
राजोपचारयोगेन श्रद्धापूतेन चेतसा । पंचामृतेन संस्नाप्य सद्योजातेन पूजयेत्
Sa pamamagitan ng mga handog na marangal na gaya ng sa hari, at sa isip na nilinis ng pananampalataya, matapos paliguan (ang liṅga) ng pañcāmṛta, sambahin sa pamamagitan ng himnong/mantrang Sadyojāta.
Verse 20
पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च
Sa debosyon, maghandog ng mga kaaya-ayang bulaklak at magnilay sa Diyos na Sadāśiva; matapos umikot nang tatlong ulit, saka magpatirapa sa ganap na pagpupugay (aṣṭāṅga).
Verse 21
रुद्रैकादशयात्रार्थी निर्विघ्नार्थं व्रजेत्ततः । भूतेश्वरेति यन्नाम प्रोक्तं तत्ते ब्रवीम्यहम्
Ang nagnanais magsagawa ng paglalakbay-pananampalataya sa Labing-isang Rudra ay dapat magpatuloy upang maging malaya sa mga hadlang. At ang pangalang binigkas na “Bhūteśvara,” iyon ang ipaliliwanag ko sa iyo ngayon.
Verse 22
महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् । पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः
Ang kalipunan ng mga nilalang/prinsipyo na binanggit—mula sa Mahat hanggang sa mga tiyak na sangkap—ay binibilang na dalawampu’t lima. Yamang Siya ang inaalaala bilang Panginoon ng mga iyon, kaya (Siya’y tinatawag na) “Bhūteśvara.”
Verse 23
तेन भूतेश्वरेत्युक्तं नाम तस्य पुरा किल । पंचविंशतितत्त्वानि ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्
Kaya nga, noong unang panahon, ang Kanyang pangalan ay tunay na binigkas na “Bhūteśvara.” Kapag nakilala ang dalawampu’t limang tattva, maaaring makamtan ang mokṣa, ang paglaya.
Verse 24
भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् । कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्
Ang sinumang sumamba nang ganap kay Bhūteśa-Rudra ay tunay na makakamtan ang di-nasisirang mokṣa. Sa ganitong paraan, sa maikling sabi, naipahayag ang pagpupuri sa sinaunang Rudra. Ang papuring ito ay dapat bigkasin ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang); kapag binibigkas, dumarami ang kabanalan at gantimpala.
Verse 87
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये भूतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ikawalongpu’t pitong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Bhūteśvara,” sa Prabhāsa Khaṇḍa ng banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa loob ng Prabhāsa-kṣetra Māhātmya at ng pagpupuri sa Labing-isang Rudra.