Adhyaya 58
Inilalarawan ni Īśvara ang ikalawang anyo ng Śakti na tinatawag na kriyātmikā, ang mabisang banal na kapangyarihang kumikilos, na itinatag sa Prabhāsa at kinalulugdan ng mga diyos. May isang pīṭha na sinasamba ng mga yoginī sa bahaging nasa pagitan ng Somēśa at Vāyu, malapit sa isang pātāla-vivara (bitak sa ilalim ng lupa), kung saan binabanggit ang mga nakatagong yaman—nidhi, banal na gamot, at rasāyana—na nagiging bukás sa mga debotong sumasamba. Ang diyosa ay kinikilalang si Bhairavī. Sa Tretā-yuga, ang Haring Ajāpāla na dinapuan ng karamdaman ay sumamba kay Bhairavī sa loob ng limang daang taon. Nang malugod ang Devī, ipinagkaloob niya ang pag-alis ng lahat ng sakit sa katawan; ang mga karamdaman ay lumabas mula sa hari na anyong mga kambing. Inutusan siyang pangalagaan ang mga ito, kaya’t nagkaroon siya ng bansag na Ajāpāla at ang diyosa ay tinawag na Ajāpāleśvarī sa loob ng apat na yuga. Kasunod ang mga tuntunin ng ritwal at pagtalima sa araw: ang pagsamba sa aṣṭamī at caturdaśī ay nagdudulot ng masidhing kasaganaan. Sa Ashvayuk-śukla-aṣṭamī, magsagawa ng tatlong pradakṣiṇā na si Somēśvara ang sentro, saka maligo at sambahin nang hiwalay ang diyosa; ipinangakong mawawala ang takot at dalamhati sa loob ng tatlong taon. Para sa mga babaeng baog, may sakit, o dinadalaw ng kamalasan, iniuutos ang pagtalima sa navamī sa harap ng diyosa. Sa huli, si Ajāpāla (kaugnay ng mga lahing Sūrya) ay naging makapangyarihang hari. Sa salaysay tungkol kay Rāvaṇa na nagpapasuko sa mga diyos, ipinadala ni Ajāpāla ang “Jvara” (lagnat na isinakatao) upang pahirapan si Rāvaṇa hanggang siya’y umurong. Pinagtitibay ng kabanata ang kapangyarihan ni Ajāpāleśvarī na magpatahimik ng mga sakit at magwasak ng mga hadlang, at inirerekomenda ang pagsamba na may handog na gandha, dhūpa, alahas at kasuotan, bilang ganap na lunas sa pagdurusa at kasalanan.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्
Wika ni Īśvara: “Ngayon, O Diyosa, sasabihin Ko sa iyo ang ikalawang Śakti—ang kapangyarihang nahahayag bilang banal na pagkilos. Siya ang Dakilang Diyosa na nananahan sa Prabhāsa, ang nagbibigay-galak sa mga diyos.”
Verse 2
सोमेशाद्वायवे भागे षष्टिधन्वतरे स्थिता । तत्र पीठं महादेवि योगिनीगणवन्दितम्
Siya’y naroroon sa panig na Vāyavya mula sa Someśvara, sa layong animnapung dhanus. Doon, O Mahādevī, naroon ang Kanyang banal na luklukan (pīṭha), na iginagalang ng mga pangkat ng Yoginī.
Verse 3
तस्मिन्स्थाने स्थितं देवि पातालविवरं महत् । तस्मिन्महाप्रभे स्थाने रक्षारूपेण संस्थिताम्
Sa pook na iyon, O Diyosa, may isang malaking bunganga na patungo sa Pātāla. Sa lugar na lubhang maningning, Siya’y nananahan bilang anyo ng tagapangalaga (rakṣā-rūpa).
Verse 4
पातालनिधि निक्षेपदिव्यौषधिरसायनम् । क्षेत्रमध्ये स्थितं सर्वं तदर्चनरतो लभेत्
Ang mga kayamanan ng Pātāla, at ang mga banal na gamot at rasāyana na parang amṛta—lahat ay naroroon sa loob ng banal na kṣetra. Ang taong masigasig sa pagsamba roon ay tatamo ang mga biyaya at bunga nito.
Verse 5
भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह
Noon, ang Diyosa ay pinupuri sa pangalang “Bhairavī.” Ngayon, sa Manvantara na ito—sa ika-28 na ikot ng apat na yuga—sa pasimula ng Tretā-yuga, lumitaw ang isang haring nagngangalang Ajāpāla.
Verse 6
तेन चागत्य क्षेत्रेस्मिन्पंचवर्षशतानि च । भैरवी पूजिता देवी व्याधिग्रस्तेन भामिनि
Pagdating niya sa banal na kṣetra na ito, sa loob ng limang daang taon, ang taong pinahihirapan ng karamdaman—O marikit na ginang—ay sumamba rito sa Diyosang Bhairavī.
Verse 7
ततः प्रोवाच तं देवी संतुष्टा राजसत्तमम् । अलं क्लेशेन राजर्षे तुष्टाहं तव भक्तितः
Pagkaraan, ang Diyosa, nalugod, ay nagsalita sa pinakamainam sa mga hari: “Sapat na ang pagdurusa, O rājārṣi; ako’y nasiyahan sa iyong debosyon.”
Verse 8
इत्युक्तः स तदा राजा कृताञ्जलिपुटः सुधीः । प्रणम्योवाच तां देवीमानंदास्राविलेक्षणः
Nang masabihan nang gayon, ang marunong na hari ay nag-anjali, yumukod, at nagsalita sa Diyosa, ang mga mata’y umaagos sa luha ng kagalakan.
Verse 9
यदि तुष्टासि मे देवि वरार्हो यदि वाप्यहम् । सर्वे रोगाः शरीरान्मे नाशं यांतु बहिः कृताः
O Diyosa, kung ikaw ay nalulugod sa akin at kung ako’y karapat-dapat tumanggap ng biyaya, nawa’y lumisan sa aking katawan ang lahat ng karamdaman—itaboy palabas—at mapawi sa ganap na pagkapuksa.
Verse 10
एवमुक्ता तु सा देवी पुनः प्रोवाच तं नृपम् । सर्वमेव महाराज यथोक्तं ते भविष्यति
Nang masambit iyon, muling nagsalita ang Diyosa sa hari: “O dakilang hari, ang lahat ay mangyayari ayon sa iyong sinabi.”
Verse 11
इत्युक्ते तु तदा देव्या तस्य राज्ञः कलेवरात् । निर्गता व्याधयस्तत्र अजारूपेण वै पृथक्
Nang magsalita nang gayon ang Diyosa, mula sa katawan ng hari ay lumabas doon ang mga karamdaman, bawat isa’y hiwa-hiwalay, na nag-anyong mga kambing.
Verse 12
सहस्राणां तु पञ्चैव नियतं सार्द्धमेव च । इति वृत्ते महादेव्या पुनः प्रोक्तो नराधिपः
Ang bilang nila’y tiyak na limang libo at limang daan. Nang maganap ito, muling nagsalita ang Dakilang Diyosa sa panginoon ng mga tao, ang hari.
Verse 13
राजन्नेतानजारूपान्व्याधीन्पालय कृत्स्नशः । किंकुर्वाणा भविष्यंति तवैवादेशकारिणः
“O hari, pangalagaan at alagaan mo ang mga karamdamang ito na nag-anyong kambing—lahat sila. Sila’y magiging iyong mga lingkod, kikilos lamang ayon sa iyong utos.”
Verse 14
अजापालेति ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । तव नाम्ना मम नाम अजापालेश्वरीति च । भविष्यति धरापृष्ठे तच्च यावच्चतुर्युगम्
Ang iyong pangalan ay magiging bantog sa daigdig bilang Ajāpāla (Tagapag-alaga ng mga kambing). At dahil sa iyong pangalan, ang aking pangalan din ay tatawaging Ajāpāleśvarī. Sa ibabaw ng lupa, mananatili ang papuring ito hanggang sa matapos ang apat na yuga.
Verse 15
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां पूजयिष्यति । तस्याष्टगुणमैश्वर्यं दास्ये तुष्टा न संशयः
Sinumang sumamba sa akin dito sa ikawalong araw at sa ika-labing-apat na araw ng buwan, sa kanya—sa aking kagalakan—ipagkakaloob ko ang walong ulit na kasaganaan at kapangyarihan; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 16
अश्वयुक्छुक्लाष्टम्यां च त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम् । सोमेशं मध्यतः कृत्वा संस्नाप्याभ्यर्च्य मां पृथक् । तस्य वर्षत्रयं राजन्न भीः शोको भविष्यति
Sa maliwanag na ikawalong araw ng Āśvayuja, matapos umikot nang tatlong beses (pradakṣiṇā) na si Someśvara ang nasa gitna, at saka paliguan ang banal na anyo, sambahin at handugan, at sumamba rin sa akin nang hiwalay—O Hari—sa loob ng tatlong taon pagkatapos nito ay walang takot at dalamhati para sa kanya.
Verse 17
या तु वंध्या भवेन्नारी रोगिणी दुर्भगा तथा । तयोक्ता नवमी कार्या ममाग्रे तुष्टिवर्द्धिनी
Ang babaeng baog, o may karamdaman, o kapus-palad, ay dapat magsagawa ng ritwal na Navamī ayon sa itinuro, sa aking harapan (ng Diyosa); ito’y nagpapalago ng aking kinalulugdan at biyaya.
Verse 18
ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तु तदा देवी तत्रैवांतर्हिताऽभवत् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थः स राजातुलविक्रमः
Wika ni Īśvara: Pagkasabi niya nang gayon, ang Diyosa ay naglaho roon din. At ang haring may di-mapapantayang kagitingan ay nanatili sa gitna mismo ng Prabhāsakṣetra.
Verse 19
पालयामास धर्मात्मा तानजान्व्याधिरूपिणः । औषधीर्विविधाकारास्तेषां याः पुष्टिहेतवः
Inalagaan ng haring matuwid ang mga kambing na nag-anyong karamdaman, at pinatibay sila sa sari-saring halamang-gamot—yaong mga sanhi ng kanilang paglago at lakas.
Verse 20
तत्र वर्षशतं साग्रं पुष्टिं नीता अजाः पृथक् । महानिधानसंस्थानमजापालेन निर्मिंतम्
Doon, sa loob ng isang daang taon at higit pa, ang mga kambing ay pinalago nang hiwa-hiwalay hanggang sa sumagana. At ang tagapag-alaga ng kambing ay nagtayo ng isang dakilang himpilan ng kayamanan, na wari’y isang malaking kabang-yaman.
Verse 21
अथ तस्याः प्रसादेन स राजा पृथुविक्रमः । सप्तद्वीपाधिपो जातः सूर्यवंशविभूषणः
Pagkaraan, sa biyaya ng Kaniya, ang haring yaon—malawak ang tapang—ay naging panginoon ng pitong kontinente, at naging hiyas ng angkan ng Araw (Suryavamsa).
Verse 22
देव्युवाच । अत्याश्चर्यमिदं देव अजा देव्याः समुद्भवम् । पुनश्च श्रोतुमिच्छामि तस्य राज्ञोद्भुतं महत्
Wika ng Diyosa: “Lubhang kamangha-mangha ito, O Panginoon—ang mga kambing na ito’y nagmula sa Diyosa. At muli kong nais marinig ang dakilang kababalaghan tungkol sa haring iyon.”
Verse 23
कथं राजा स देवेश सप्तद्वीपां वसुन्धराम् । शशास एक एवासौ कथं ते व्याधयः कृताः
Paano naghari ang haring iyon, O Panginoon ng mga diyos, sa daigdig na may pitong kontinente—siya lamang mag-isa? At paano nalikha ang mga karamdamang iyon?
Verse 24
ईश्वर उवाच । पुरा बभूव राजर्षिर्दिलीप इति विश्रुतः । दीर्घो नाम सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
Wika ni Īśvara: Noong unang panahon ay may isang maharlikang rishi na bantog sa pangalang Dilīpa. Ang kanyang anak ay tinawag na Dīrgha, at mula sa kanya ay isinilang si Raghu.
Verse 25
अजःपुत्रो रघोश्चापि तस्माद्यश्चातिवीर्यवान् । स भैरवीं समाराध्य कृत्वा व्याधीनजागणान्
Si Aja man ay anak din ni Raghu; at mula sa kanya ay lumitaw ang isang may pambihirang lakas. Sinamba niya si Bhairavī, at sa bisa nito ay ginawa niyang parang kawan-kawang kambing ang mga karamdaman.
Verse 26
पालयामास संहृष्टो ह्यजापालस्ततोऽभवत् । तस्मिन्काले बभूवाथ रावणो राक्षसेश्वरः
Sa galak, namahala siya sa kaharian at sa gayon ay naitatag bilang Ajāpāla, ang tagapagtanggol ng lupain. Sa panahong iyon din, sumikat si Rāvaṇa bilang panginoon ng mga Rākṣasa.
Verse 27
लंकास्थितः सुरगणान्नियुयोज स्वकर्मसु । अखंडमंडलं चन्द्रमातपत्रं चकार ह
Nananahan sa Laṅkā, inatasan niya ang mga pangkat ng mga deva sa kani-kanilang tungkulin. At ipinagawa niya ang buwan bilang isang buo at bilog na payong ng maharlikang karangalan.
Verse 28
इन्द्रं सेनापतिं चक्रे वायुं पांसुप्रमार्जकम् । वरुणं दूतकर्मस्थं धनदं धनरक्षकम्
Ginawa niyang si Indra ang punong kumander; si Vāyu ang tagawalis ng alikabok; si Varuṇa ang sugo; at si Dhanada (Kubera) ang tagapagbantay ng kayamanan.
Verse 29
यमं संयमनेऽरीणां युयुजे मन्त्रणे मनुम् । मेघाश्छर्दंति लिंपंति द्रुमाः पुष्पाणि चिक्षिपुः
Inatasan niya si Yama upang supilin ang mga kaaway, at si Manu upang magbigay ng payo. Ang mga ulap ay nagbuhos nang sagana, at ang mga punò ay nagkalat ng mga bulaklak.
Verse 31
प्रेक्षणीयेऽप्सरोवृंदं वाद्ये विद्याधरा वृताः । गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः
Para sa tanawin, naroon ang pangkat ng mga Apsara; para sa tugtugin, ang mga Vidyadhara ay nagtipon. Para sa inumin, naroon ang mga ilog na pinangungunahan ng Ganga; at para sa apoy ng tahanan, si Hutasana (Agni) mismo.
Verse 32
विश्वकर्मांगसंस्कारे तेन शिल्पी नियोजितः । तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरः सेवाविधायिनः
Para sa pag-aayos at pagpipinong pangkatawan, itinalaga niya ang dakilang panday na si Viśvakarman. At ang lahat ng mga haring makalupa ay tumindig sa harap niya, naglilingkod nang may paggalang.
Verse 33
दृश्यंते भास्वरै रत्नैः प्रस्खलंतो विभूषणैः । तान्दृष्ट्वा रावणः प्राह प्रहस्तं प्रतिहारकम्
Sila’y nakita na kumikislap sa maningning na hiyas, at ang kanilang mga palamuti’y dumudulas at nagkakalansing. Pagkakita nito, nagsalita si Rāvaṇa kay Prahasta, ang kanyang tagapamahala ng palasyo.
Verse 34
सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः
“Upang maglingkod sa aking bulwagan—sabihin mo, sinu-sino ang nagtipon dito?” gayon ang tanong ni Rāvaṇa. Pagkaraan, si Daṇḍapāṇi, ang gumagala sa gabi, ay yumukod sa harap at nagsalita.
Verse 35
एष काकुत्स्थो मांधाता धुन्धुमारो नलोऽर्जुनः । ययातिर्नहुषो भीमो राघवोऽयं विदूरथः
Narito sina Kakutstha, Māṃdhātṛ, Dhundhumāra, Nala, at Arjuna; sina Yayāti, Nahuṣa, at Bhīma; narito rin ang Rāghava na ito at si Vidūratha.
Verse 36
एते चान्ये च बहवो राजान इह चागताः । सेवाकरास्तव स्थाने नाजापाल इहो गतः
Ang mga haring ito, at marami pang iba, ay dumating dito—handa silang maglingkod sa iyong bulwagan. Ngunit si Ajāpāla ay hindi dumating dito.
Verse 37
रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः
Sa galit, sinabi ni Rāvaṇa, “Agad, ipadala ang sugo!” Pagkasabi nito, nagpadala siya ng isang sugo—isang rākṣasa na ang pangalan ay Dhūmrākṣa.
Verse 38
धूम्राक्ष गच्छ ब्रूहि त्वमजापालं ममा ज्ञया । सेवां कर्त्तुं ममागच्छ करं वा यच्छ पार्थिव
“Dhūmrākṣa, humayo ka at sabihin kay Ajāpāla sa aking utos: ‘Pumarito upang maglingkod sa akin; kung hindi, O hari, magbigay ka ng buwis na handog.’”
Verse 39
अथवा चन्द्रहासेन त्वां करिष्ये विकंधरम् । रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा
“Kung hindi, sa Candrahāsa ay gagawin kitang walang ulo!” Sa gayong banta ni Rāvaṇa, si Dhūmrākṣa ay sumugod palayo na tila si Garuḍa.
Verse 40
संप्राप्तस्तां पुरीं रम्यां तव राजकुलं गतः । ददर्शायांतमेकं स अजापालमजावृतम्
Pagdating niya sa marikit na lungsod at pagpasok sa looban ng palasyo, nakita niya si Ajāpāla na papalapit—nag-iisa, napalilibutan ng mga kambing.
Verse 41
मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्
Nakita siyang nakalugay ang buhok at maluwag ang kasuotan, may balabal na ginto; nakasandal sa tungkod, nababalutan ng alikabok, at napapaligiran ng mga karamdaman.
Verse 42
निघ्नंतमिव शार्दूलं सर्वोपद्रवनाशनम् । मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नंतं द्विषां गणम्
Gaya ng tigre na dumadagok sa kaaway, nagmistula siyang tagapagwasak ng lahat ng kapahamakan—sumusulat ng mga pangalan sa lupa at sa gayon ay dinudurog ang pulutong ng mga kaaway.
Verse 43
स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्
Nang makita siyang nakapaligo at nakakain, nakaupo sa sariling dako—ganap sa tungkulin na gaya ni Manu—si Dhūmrākṣa, na nagalak ang loob, ay nagsalita ng mensaheng iniutos ni Rāvaṇa.
Verse 44
अजापालोऽपि साक्षेपं प्रत्यु क्त्वा कारणोत्तरम् । प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे
Si Ajāpāla man ay sumagot nang mariin, na may mga dahilan bilang tugon; saka niya pinaalis si Dhūmrākṣa, at pagkaraan ay isinagawa ang ritwal na kṛtya.
Verse 45
ज्वरमाकारयित्वा तु प्रोवाचेदं महीपतिः । गच्छ लंकाधिपस्थानमाचर त्वं यथोदितम्
Pagkaraan, ipinatawag ng hari ang Espiritu ng Lagnat (Jvara) at sinabi: “Pumaroon ka sa tahanan ng panginoon ng Laṅkā at gawin mo nang ganap ayon sa iniutos.”
Verse 46
नियुक्तस्त्वजपालेन ज्वरो दिवि जगाम ह । गत्वा च कंपयामास रावणं राक्षसेश्वरम्
Inatasan ni Ajāpāla, lumakbay si Jvara sa himpapawid; pagdating, pinayanig niya si Rāvaṇa—ang panginoon ng mga rākṣasa—sa panginginig.
Verse 47
रावणस्तं विदित्वा तु ज्वरं परमदारुणम् । प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्
Ngunit si Rāvaṇa, nang makilala ang lagnat na lubhang nakapanghihilakbot, ay nagsabi: “Hayaan ang haring iyon na manatili; wala akong kailangan sa kanya.”
Verse 48
ततः स विज्वरो राजा बभूव धनदानुजः । एवं तस्य चरित्राणि संति चान्यानि कोटिशः
Pagkaraan, ang haring iyon—kapatid na nakababata ng Panginoon ng Kayamanan (Kubera)—ay napawi ang lagnat. Gayon din, may di-mabilang pang mga gawa at kababalaghan ng banal na kapangyarihang iyon.
Verse 49
अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी
O Mahabathalang Diyosa, ang marunong na si Ajāpāla—na ang korona’y kumikislap na tila araw—ay taimtim na sumamba sa Diyosang ito. Siya ang nagpapatahimik ng lahat ng karamdaman at pumupuksa sa bawat kapahamakan.
Verse 50
पूजयेत्तां विधानेन भोगेप्सुर्यदि मानवः । गंधैर्धूपैरलंकारैर्वस्त्रैरन्यैश्च भक्तितः
Kung ang tao ay naghahangad ng kasaganaan at mga kaluguran, sambahin niya ang Mahal na Ina ayon sa wastong ritwal, na may debosyon na nag-aalay ng pabango, insenso, mga palamuti, kasuotan, at iba pang handog.
Verse 51
इति ते कथितं सर्वमजादेव्याः समुद्भवम् । सर्वदुःखोपशमनं सर्वपातकनाशनम्
Kaya, naisalaysay ko sa iyo nang buo ang pinagmulan ni Ajā Devī—isang banal na salaysay na nagpapatahimik sa lahat ng dalamhati at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 58
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-58 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Ajāpāleśvarī,” sa Prabhāsa Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa loob ng Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa Prabhāsa-kṣetra-māhātmya.