Adhyaya 37
Ang kabanatang ito ay isang pag-uusap ng Diyosa at ni Īśvara tungkol sa dahilan at bisa ng ritwal na “kankana”—ang paghahagis ng pulseras sa dagat sa Prabhāsa kaugnay ni Someshvara. Hinihingi ng Diyosa ang mga detalye: mga mantra, vidhi o wastong paraan, tamang panahon, at ang kuwentong pinagmulan. Sumagot si Īśvara sa pamamagitan ng isang halimbawa sa estilong Purāṇa: sina Haring Bṛhadratha at ang mabuting reyna na si Indumatī ay tumanggap sa pantas na si Kaṇva. Pagkaraan ng aral sa dharma, isiniwalat ni Kaṇva ang nakaraang buhay ni Indumatī: dati siyang isang dukhang babaeng Ābhīrī na may limang asawa at nagpunta sa Someshvara; habang naliligo sa dagat, tinangay siya ng mga alon at nawala ang kanyang gintong pulseras, at pagkaraan ay namatay at muling isinilang sa pagiging maharlika. Ipinaliwanag ni Kaṇva na ang kasalukuyang kapalaran niya ay hindi bunga ng malaking vrata, tapas, o dāna, kundi nakaugnay sa pangyayaring iyon ng pulseras at sa natatanging bunga ng banal na pook. Kaya’t natutuhan ang “bunga” ng ritwal at ito’y ginagawa taun-taon matapos maligo sa maalat na tubig sa Someshvara, na inilarawang nakapapawi ng kasalanan (pāpa-nāśana) at nagbibigay ng lahat ng ninanais (sarva-kāma-prada).
Shlokas
Verse 1
देव्युवाच । किमर्थं कंकणं देव क्षिप्यते लवणांभसि । तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं यथावद्वक्तुमर्हसि
Wika ng Diyosa: “Bakit, O Panginoon, inihahagis sa maalat na dagat ang pulseras (kankaṇa)? Ang bisa at gantimpala nito’y hindi pa naipaliwanag noon—ipahayag mo sana nang wasto, ayon sa tunay na kalagayan.”
Verse 2
के मंत्राः किं विधानं तत्कस्मिन्काले महत्फलम् । किं पुराभूच्च तद्वृत्तं भगवन्कंकणाश्रितम्
“Aling mga mantra ang binibigkas, ano ang wastong pamamaraan, at sa anong panahon ito nagbubunga ng dakilang gantimpala? At anong sinaunang salaysay ang kaugnay ng kankaṇa na iyon, O Mapalad na Panginoon?”
Verse 3
ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया
Sinabi ni Īśvara: “Noong unang panahon ay may isang haring kilala sa pangalang Bṛhadratha. Ang kanyang minamahal na asawa ay isang babaeng banal at marangal, na ang pangalan ay Indumatī.”
Verse 4
न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी । तादृग्रूपा महादेवि यादृशी सा सुमध्यमा
“Hindi siya isang diyosa, ni isang dalagang Gandharva, ni isang Asurī, ni isang Kinnarī. Gayunman, O Mahādevī, ang babaeng may payat na baywang na iyon ay nagtataglay ng kagandahang tulad nila.”
Verse 5
शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती
“Taglay ang mabuting asal, kagandahan, at mga birtud, siya’y laging tapat sa asawa. Nasa kanya ang lahat ng kagalingan ng isang babae—gaya ng malinis na si Arundhatī.”
Verse 6
प्रधान हस्रस्य सौभाग्यमदगर्विता । न विना स तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः
“Dahil sa pagkalasing sa dangal ng kanyang magandang kapalaran, siya ang nanguna sa mga babae. Ang hari’y hindi man lamang nalugod kahit isang sandali kung wala siya.”
Verse 7
एकदा तस्यराजर्षेरर्द्धासनगता सती । यावत्तिष्ठति राजेंद्रमृषिस्तावदुपागतः । कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः
Minsan, habang ang marangal na reyna ng haring-ṛṣi ay nakaupo sa kalahati ng trono, dumating sa bulwagan ng hari ang isang rishi. Siya ang makapangyarihang si Kaṇva—isang mapag-asetang tapasvin at ganap na bihasa sa mga Veda.
Verse 8
तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । पूजां कृत्वा यथान्यायं दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम्
Pagkakita sa kanyang pagdating, agad na tumindig ang hari. Ayon sa wastong tuntunin, nagsagawa siya ng pagsamba at naghandog ng napakahusay na arghya—ang tubig na alay ng paggalang.
Verse 9
सुखासीनं ततो मत्वा विश्रांतं मुनिपुंगवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत्
Nang makita ng hari ang dakilang muni—ang ‘toro’ sa hanay ng mga pantas—na nakaupo nang maginhawa at nakapagpahinga, tinanong niya ang kalagayan nito. At ang rishi ay magiliw na sumagot at tumugon sa lahat ng itinatanong.
Verse 10
ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ
Pagkaraan, ang rishi ay naglahad ng katha tungkol sa Dharma sa harap ng hari.
Verse 11
ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । अब्रवीदमृतं वाक्यं कृतांजलिपुटा सती
Nang matapos ang pagtalakay, ang asawa ng hari—isang banal na babae na nakapagdaupang-palad sa paggalang—ay nagsalita ng mga salitang tila amṛta, parang nektar.
Verse 12
इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि
Wika ni Indumatī: “O Mapalad na Panginoon, O Maharlikang Diyos, nalalaman Mo ang lahat—ang nakaraan at ang darating. Nagtatanong ako dahil sa matinding pag-uusisa; kaya’t pakiusap, pagtiisan at patawarin Mo ako.”
Verse 13
अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्त्तय । ईदृशं मम सौभाग्यं पतिर्देवसुतोपमः
“Ihayag mo sa akin ang lahat ng aking mga gawa (karma) na nagmula sa dating katawan. Paano ako nagkaroon ng ganitong kapalaran—na ang aking asawa’y tulad ng anak ng mga diyos?”
Verse 14
सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम् । किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा
“Ang kapalarang ito, ang paggalang sa asawa bilang diyos, at ang asal na bantog sa tatlong daigdig—ano ang pinagmulan nito? Lakas ba ito ng isang panata, o bunga ng pag-aayuno?”
Verse 15
दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम् । वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा
“O dahil ba sa pagkakaloob ng limos, O pinakadakila sa mga pantas, kaya taglay ko ang sukdulang kapalaran—na ang haring makapangyarihan ay laging nasa aking impluwensiya at palaging sumusunod sa aking mga salita?”
Verse 16
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे
“Isalaysay mo sa akin ang lahat ng ito; sapagkat tunay na napakalaki ng aking pag-uusisa.”
Verse 17
सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, nagmuni-muni nang matagal ang pantas; saka si Kaṇva—pinakamataas sa mga nakaaalam ng Veda—ay nagsalita nang may ngiti.
Verse 18
कण्व उवाच । शृणु राज्ञि प्रवक्ष्यामि अन्यदेहोद्भवं तव । न रोषश्च त्वया कार्यो लज्जा वापि सुमध्यमे
Sinabi ni Kaṇva: “Makinig, O reyna; isasalaysay ko ang nagmula sa iyong dating katawan. Huwag kang magalit, ni huwag ding mahiya, O may payat na baywang.”
Verse 19
त्वमासीदन्यदेहे तु आभीरी पंचभर्तृका । सौराष्ट्रविषये हीना देवं सोमेश्वरं गता
Sa ibang katawan noon, ikaw ay isang babaeng Ābhīrī na may limang asawa. Bagama’t salat sa lupain ng Saurāṣṭra, nagtungo ka sa Panginoong Someśvara (Somnātha).
Verse 20
ततः स्नातुं प्रविष्टा च सागरे लवणांभसि । हता कल्लोलमालाभिर्विह्वलत्वमुपागता
Pagkaraan, upang maligo, pumasok siya sa dagat na maalat. Sa sunod-sunod na hampas ng mga alon, siya’y nabalisa at nanghina.
Verse 21
तव हस्ताच्च्युतं तत्र हैमं कंकणमेव च । नष्टं समुद्रसलिले पश्चात्तापस्तु ते स्थितः
Doon, isang gintong pulseras ang dumulas mula sa iyong kamay at nawala sa tubig-dagat; pagkaraan, sinaklot ka ng pagsisisi.
Verse 22
अथ कालेन महता पंचत्वं त्वमुपागता । दशार्णाधिपतेर्गेहे ततो जातासि सुन्दरि
Pagkaraan ng mahabang panahon, sinalubong mo ang kamatayan; at pagkatapos, O marikit, isinilang ka sa tahanan ng panginoon ng Daśārṇa.
Verse 23
बृहद्रथेन चोढासि कंकणस्य प्रभा वतः । न व्रतं न तपो दानं त्वया चीर्णं पुरा शुभे
Ikinasal ka kay Bṛhadratha—nakapagtataka, sa bisa ng pulseras na iyon. Noong una, O mapalad na ginang, wala kang tinupad na panata, ni nagsagawa ng pagtitika, ni nagbigay ng kawanggawa.
Verse 24
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्
“Lahat ng ito’y naipahayag ko na sa iyo, ayon sa iyong itinatanong.” Nang marinig iyon, ang babaeng malalaking-mata ay napahiya at yumuko ang mukha; at ang reyna, matapos marinig ang gayong mga salita, ay nanahimik.
Verse 25
एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्
Matapos ipabatid nang gayon sa asawa ng hari, ang may magandang mukha, ang pantas ay umalis patungo sa sarili niyang tahanan, matapos magpaalam sa panginoon ng lupain (ang hari).
Verse 26
ज्ञात्वा फलं कंकणस्य मुनेस्तस्य प्रभावतः । गत्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा च लवणांभसि
Nang malaman ang bunga ng pulseras sa bisa ng mga salita ng pantas na iyon, siya’y nagtungo kay Panginoong Someśvara at naligo sa maalat na tubig.
Verse 27
प्राक्षिपत्कंकणं तत्र प्रतिवर्षं महाप्रभे । ततो देवत्वमापन्ना प्रभावात्तस्य भामिनि
Doon niya inihagis ang pulseras na iyon taun-taon sa lugar na yaon, O lubhang maningning; at sa bisa nito, O marikit na ginang, nakamit niya ang kalagayang pagka-diyos.
Verse 28
ईश्वर उवाच । एष प्रभावः सुमहान्कंकणस्य प्रकीर्तितः । सर्वकामप्रदो देवि सर्वपापप्रणाशनः
Wika ni Īśvara: “Ganito ipinahayag ang napakadakilang bisa ng pulseras na ito, O Diyosa; nagbibigay ito ng lahat ng ninanais at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.”
Verse 37
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-37 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Kaṅkaṇa,” sa Someśvara Māhātmya sa loob ng Prabhāsakṣetra Māhātmya, sa unang bahagi ng Prabhāsa Khaṇḍa ng maluwalhating Skanda Mahāpurāṇa (na may walumpu’t isang libong taludtod).