Adhyaya 338

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देविकातटसंस्थितम् । जालेश्वरेति विख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa banal na pook na nasa pampang ng Devikā, tanyag bilang Jāleśvara, na sinasamba ng mga deva at asura.

Verse 2

मन्वन्तरे चाक्षुषे च सम्प्राप्ते द्वापरे युगे । नाम्ना जालेश्वरं लिंगं देविकातटसंस्थितम्

Sa Cākṣuṣa Manvantara, nang dumating ang yugto ng Dvāpara, may isang liṅga na tinatawag na Jāleśvara na naitatag sa pampang ng Devikā.

Verse 3

पूज्यते नागकन्याभिर्न तत्पश्यंति मानवाः । महा तेजोमणिमयं चंद्रबिंबसमप्रभम् । स्मरणात्तस्य देवस्य ब्रह्महत्या प्रणश्यति

Ito’y sinasamba ng mga anak na babae ng mga Nāga, ngunit hindi ito namamasdan ng mga tao. Ito’y yari sa maningning na hiyas, kumikislap na tulad ng bilog ng buwan. Sa pag-alaala lamang sa Diyos na iyon, napapawi ang kasalanang brahmahatyā.

Verse 4

देव्युवाच । कथं जालेश्वरं नाम कस्मिन्काले बभूव तत्

Wika ng Diyosa: Paano ito tinawag na Jāleśvara, at sa anong panahon ito lumitaw?

Verse 5

साधुभिः सह संवासात्के गुणाः परिकीर्त्तिताः । के लोकाः कानि पुण्यानि तत्सर्वं शंस मे प्रभो

O Panginoon, anong mga kabutihan ang sinasabing nagmumula sa paninirahan kasama ng mga banal? Anong mga daigdig ang nararating, at anong mga gantimpalang banal ang nakukuha roon? Isalaysay mo sa akin ang lahat nito.

Verse 6

ईश्वर उवाच । अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । नाभागस्य च संवादमापस्तंबतपोनिधेः

Wika ni Īśvara: Dito rin ay babanggitin ko ang isang sinaunang banal na salaysay—ang pag-uusap nina Nābhāga at Āpastamba, ang kayamanang sisidlan ng pag-aayuno at tapas.

Verse 7

महर्षिरात्मवान्पूर्वमापस्तंबो द्विजाग्रणीः । उपावसन्सदा रम्भो बभूव भगवांस्तदा

Noong una, ang dakilang rishi na si Āpastamba—may pagpipigil-sa-sarili at pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang—ay laging nagsasagawa ng pag-aayuno; sa panahong iyon, naging maningning at kagalang-galang siya dahil sa kanyang disiplina.

Verse 8

नित्यं क्रोधं च लोभं च मोहं द्रोहं विसृज्य सः । देविकासरितो मध्ये विवेश सलिलाशये

Araw-araw niyang itinakwil ang poot, kasakiman, pagkalito, at masamang-loob; at pumasok siya sa tahanang nababalot ng tubig sa gitna ng Ilog Devikā.

Verse 9

क्षेत्रे प्राभासिके रम्ये सम्यग्ज्ञात्वा शिवप्रिये । तत्रास्य वसतः कालः समतीतो महांस्तदा

Nang maunawaan niyang wasto ang marikit na banal na pook ng Prābhāsa, na minamahal ni Śiva, siya’y nanahan doon hanggang sa lumipas ang napakahabang panahon.

Verse 10

परेण ध्यानयोगेन स्थाणुभूतस्य तिष्ठतः । ततः कदाचिदागत्य तं देशं मत्स्यजीविनः

Habang siya’y nakatindig na lubos na lumulubog sa pinakadakilang pagninilay-yoga, di gumagalaw na parang haligi, dumating minsan ang mga mangingisda sa pook na iyon.

Verse 11

प्रसार्य सुमहज्जालं सर्वे चाकर्षयन्बलात् । अथ तं च महामत्स्यं निषादा बलदर्पिताः

Iniladlad nila ang napakalaking lambat at sabay-sabay itong hinila nang buong lakas; at ang mga Niṣāda, palalo sa kanilang lakas, ay nahila rin ang isang dambuhalang isda.

Verse 12

तस्मादुत्तारयामासुः सलिलाद्ब्रह्मनंदनम् । तं दृष्ट्वा तपसा दीप्तं कैवर्त्ता भयविह्वलाः । शिरोभिः प्रणिपत्योच्चैरिदं वचनमब्रुवन्

Mula sa tubig na iyon ay hinila nila paitaas ang “anak ni Brahman,” ang pantas na brāhmaṇa. Pagkakita nilang nagliliwanag siya sa tindi ng tapas, ang mga mangingisda’y nanginig sa takot, yumukod na may pagpupugay, at nagsalita nang malakas ng ganito:

Verse 13

निषादा ऊचुः । अज्ञानात्कृतपापानामस्माकं क्षन्तुमर्हसि । किं वा कार्यं प्रियं तेऽद्य तदाज्ञापय सुव्रत

Wika ng mga Niṣāda: Patawarin mo kami na nagkasala dahil sa kamangmangan. Anong paglilingkod ang kalugud-lugod sa iyo ang aming gagawin ngayon? Ipag-utos mo sa amin, O may marangal na panata.

Verse 14

स मुनिस्तन्महद्दृष्ट्वा मत्स्यानां कदनं कृतम् । कृपया परयाविष्टो दाशान्प्रोवाच दुःखितः

Ang pantas na iyon, nang makita ang malaking pagpatay sa mga isda na nagawa, ay napuspos ng malalim na habag; at sa pagdadalamhati, nagsalita siya sa mga mangingisda.

Verse 15

केन मे स्यादुपायो हि सर्वे स्वार्थे बत स्थिताः । ज्ञानिनामपि यच्चेतः केवलात्महिते रतम्

“Anong paraan ang mayroon ako? Ay, lahat ay nakatindig sa sariling kapakinabangan; maging ang isip ng marurunong ay nalulugod lamang sa sariling ikabubuti.”

Verse 16

ज्ञानिनोपि यदा स्वार्थमाश्रित्य ध्यानमास्थिताः । दुःखार्त्तानीह सत्त्वानि क्व यास्यंति सुखं ततः

“Kapag maging ang marurunong ay nagmumuni habang nakakapit sa sariling interes, saan pa hahanap ng ligaya ang mga nilalang na nagdurusa sa mundong ito?”

Verse 17

योऽभिवांछति भोक्तुं वै दुःखान्येकांततो जनः । पापात्पापतरं तं हि प्रवदंति मुमुक्षवः

“Ang taong tunay na nagnanais na ‘magpakasasa’ sa pawang pagdurusa—siya, ayon sa mga naghahangad ng kalayaan, ay higit pang makasalanan kaysa sa mismong kasalanan.”

Verse 18

को नु मे स्यादुपायो हि येनाहं दुःखितात्मवान् । अंतः प्रविष्टः सत्त्वानां भवेयं सर्वदुःखभुक्

“Anong paraan ang maaari para sa akin—na may pusong nababalot ng dalamhati—upang makapasok sa lahat ng nilalang at makibahagi sa bawat pagdurusa?”

Verse 19

यन्ममास्ति शुभं किचित्तदेनानुपगच्छतु । यत्कृतं दुष्कृतं तैश्च तदशेषमुपेतु माम्

“Anumang munting kabutihang nasa akin, nawa’y mapasa-kanila. At anumang masamang nagawa nila, nawa’y lahat iyon, walang matira, ay mapasakin.”

Verse 20

दृष्ट्वांधान्कृपणान्व्यंगाननाथान्रोगिणस्तथा । दया न जायते यस्य स रक्ष इति मे मतिः

“Pagkakita sa bulag, sa dukha, sa may kapansanan, sa ulila at walang masandalan, at sa maysakit—ang hindi man lamang magbangon ng habag, sa aking palagay, ay isang rākṣasa.”

Verse 21

प्राणसंशयमापन्नान्प्राणिनो भयविह्वलान् । यो न रक्षति शक्तोपि स तत्पापं समश्नुते

“Ang mga nilalang na nalalagay sa panganib ng buhay at nanginginig sa takot—sinumang may kakayahan ngunit hindi nagtatanggol, siya ang nagkakamit ng kasalanang iyon.”

Verse 22

आहुर्जनानामार्त्तानां सुखं यदुपजायते । तस्य स्वर्गोऽपवर्गो वा कलां नार्हति षोडशीम्

“Sinasabi nila: ang ligayang sumisibol sa taong nasa dalamhati kapag siya’y natulungan—kahit ang langit o paglaya ay hindi man lamang katumbas ng ikalabing-anim na bahagi nito.”

Verse 23

तस्मान्नैतानहं दीनांस्त्यक्त्वा मीनान्सुदुःखितान् । पदमात्रं तु यास्यामि किं पुनस्त्रिदशालयम्

Kaya nga, hindi ko pababayaan ang mga kawawang isdang labis na nagdurusa. Hindi ako hihakbang kahit isang hakbang—lalo pa kaya patungo sa tahanan ng mga diyos.

Verse 24

ईश्वर उवाच । निशम्यैतदृषेर्वाक्यं दाशास्ते जातसंभ्रमाः । यथावृत्तं तु तत्सर्वं नाभागाय न्यवेदयन्

Wika ni Īśvara: Nang marinig ang mga salita ng pantas, ang mga mangingisda ay nabagabag at nayanig, at isinalaysay kay Nābhāga ang buong pangyayari ayon sa tunay na naganap.

Verse 25

नाभागोऽपि ततः श्रुत्वा तं द्रष्टुं ब्रह्मनन्दनम् । त्वरितः प्रययौ तत्र सामात्यः सपुरोहितः

Nang marinig ito, si Nābhāga ay nagmadaling makita ang anak ni Brahmā. Agad siyang nagtungo roon, kasama ang mga ministro at ang punong saserdote ng kaharian.

Verse 26

स सम्यक्पूजयित्वा तं देवकल्पमुनिं नृपः । प्रोवाच भगवन्ब्रूहि किं करोमि तवाज्ञया

Matapos parangalan nang wasto ng hari ang pantas na nagniningning na tila diyos, sinabi niya: “O Mapalad na Panginoon, sabihin mo—ano ang dapat kong gawin ayon sa iyong utos?”

Verse 27

आपस्तंब उवाच । श्रमेण महताविष्टाः कैवर्त्ता दुःखजीविनः । मम मूल्यं प्रयच्छेति यद्योग्यं मन्यसे नृप

Sinabi ni Āpastamba: “Ang mga mangingisdang iyon, nabibigatan ng matinding pagod at nabubuhay sa hirap, ay nagsasabing, ‘Ibayad mo ang aking halaga.’ Kung minamarapat mo, O hari, ipagkaloob mo ang kabayarang iyon.”

Verse 28

नाभाग उवाच । सहस्राणां शतं मूल्यं निषादेभ्यो ददाम्यहम् । निग्रहाख्यस्य भगवन्यथाह ब्रह्मनंदनः

Wika ni Nabhāga: “O Pinagpala, ibibigay ko sa mga Niṣāda ang kabayarang isang daang libo, ayon sa itinuro ng anak ni Brahmā hinggil sa tinatawag na Nigraha.”

Verse 29

आपस्तंब उवाच । नाहं शतसहस्रैश्च नियम्यः पार्थिव त्वया । सदृशं दीयतां मूल्यममात्यैः सह चिंतय

Sinabi ni Āpastamba: “O hari, hindi ako maaaring ‘bilhin’ kahit sa isang daang libo. Ipagkaloob ang angkop na kabayaran—pag-isipan ito kasama ng iyong mga ministro.”

Verse 30

नाभाग उवाच । कोटिः प्रदीयतां मूल्यं निषादेभ्यो द्विजोत्तम । यद्येतदपि ते मूल्यं ततो भूयः प्रदीयते

Wika ni Nabhāga: “O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ipagkaloob sa mga Niṣāda ang kabayarang isang koṭi. At kung hindi pa rin ito ang nararapat, magdaragdag pa ako.”

Verse 31

आपस्तंब उवाच । नार्हं मूल्यं च मे कोटिरधिकं वापि पार्थिव । सदृशं दीयतां मूल्यं ब्राह्मणैः सह चिंतय

Sinabi ni Āpastamba: “O hari, ni isang koṭi ni higit pa ay hindi karapat-dapat na ‘halaga’ para sa akin. Ipagkaloob ang angkop na kabayaran—pag-usapan ito kasama ng mga brāhmaṇa.”

Verse 32

नाभाग उवाच । अर्द्धराज्यं समस्तं वा निषादेभ्यः प्रदीयताम् । एतन्मूल्यमहं मन्ये किं वाऽन्यन्मन्यसे द्विज

Wika ni Nabhāga: “Ibigay sa mga Niṣāda ang kalahati ng aking kaharian, o maging ang buong nasasakupan. Ito ang itinuturing kong angkop na kabayaran. O brāhmaṇa, may iba ka pa bang nakikitang mas nararapat?”

Verse 33

आपस्तंब उवाच । अर्धराज्यसमस्तं वा नाहमर्हामि पार्थिव । सदृशं दीयतां मूल्यमृषिभिः सह चिंतय

Wika ni Āpastamba: “O hari, hindi ako karapat-dapat tumanggap ng kalahati man ng kaharian o ng kabuuan nito. Maghandog ng angkop na kabayaran—pagpasyahan ninyo ito kasama ng mga ṛṣi.”

Verse 34

महर्षेस्तद्वचः श्रुत्वा नाभागः स विषादवान् । चिन्तयामास दुःखार्तः सामात्यः सपुरोहितः

Nang marinig ang mga salita ng dakilang ṛṣi, nalugmok si Nabhāga. Sa bigat ng dalamhati, nagsimula siyang magmuni-muni—kasama ang mga ministro at ang punong saserdote ng palasyo.

Verse 35

ततः कश्चिदृषिस्तत्र लोमशस्तु महातपाः । नाभागमब्रवीन्मा भैस्तोषयिष्यामि तं मुनिम्

Pagkaraan, lumitaw doon ang dakilang ascetic na ṛṣi na si Lomaśa. Sinabi niya kay Nabhāga, “Huwag kang matakot; aking palulugdan ang muning iyon.”

Verse 36

नाभाग उवाच । ब्रूहि मूल्यं महाभाग मुनेरस्य महात्मनः । परित्रायस्व मामस्मात्सज्ञातिकुलबांधवम्

Sinabi ni Nabhāga: “O mapalad, sabihin mo sa akin ang ‘halaga’—ang nararapat na handog—para sa dakilang-makaluluwang na muni. Iligtas mo ako sa panganib na ito, kasama ang aking mga kamag-anak, angkan, at mga kaanak.”

Verse 37

निर्दहेद्भगवान्रुद्रस्त्रैलोक्यं सचराचरम् । किं पुनर्मानुषं हीनमत्यंतवि षयात्मकम्

Kayang sunugin ni Bhagavān Rudra ang tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw; lalo pa kaya ang marupok na tao, hamak at lubos na nakagapos sa mga bagay ng pandama.

Verse 39

लोमश उवाच । त्वमीड्यो हि महाराज जगत्पूज्यो द्विजोत्तमः । गावश्च दिव्यास्तस्माद्गौर्मूल्यमम्यै प्रदीयताम्

Sinabi ni Lomaśa: “O dakilang hari, ikaw ay tunay na karapat-dapat purihin, ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang at pinararangalan ng sanlibutan. At ang mga baka ay banal; kaya’t maghandog ng isang baka sa kanya bilang nararapat na alay.”

Verse 40

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भगवन्क्रीत एव न संशयः । एतद्योग्यतमं मूल्यं भवतो मुनिसत्तम

“Bumangon, bumangon, O kagalang-galang—walang pag-aalinlangan, ikaw ay tunay nang ‘nabibili,’ ibig sabihi’y lubos na napasiyahan. Ito ang pinakanaaangkop na handog para sa iyo, O pinakadakila sa mga pantas.”

Verse 41

आपस्तंब उवाच । उत्तिष्ठाम्येष सुप्रीतः सम्यक्क्रीतोऽस्मि पार्थिव । गोभ्यो मूल्यं न पश्यामि पवित्रं परमं भुवि

Sinabi ni Āpastamba: “Ako’y babangon—lubos na nalulugod, O hari. Ako’y tunay na napasiyahan nang wasto. Wala akong nakikitang ‘halaga’ na hihigit sa mga baka, ang pinakadakilang tagapagpadalisay sa lupa.”

Verse 42

गावः प्रदक्षिणीकार्याः पूजनीयाश्च नित्यशः । मंगलायतनं देव्यः सृष्टा ह्येताः स्वयंभुवा

Ang mga baka ay dapat ikutin nang pradakṣiṇā at sambahin araw-araw. Ang mga banal na ito ay tahanan ng pagpapala, sapagkat sila’y nilikha ng Swayambhū (Brahmā), ang Kusang-Isinilang.

Verse 43

अग्न्यगाराणि विप्राणां देवतायतनानि च । यद्गोमयेन शुद्ध्यंति किंभूतमधिकं ततः

Kung ang mga bahay-apoy (agnyāgāra) ng mga brāhmaṇa at maging ang mga dambana ng mga diyos ay nalilinis sa pamamagitan ng dumi ng baka, ano pa ang hihigit na dakila roon?

Verse 44

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिस्तथैव च । गवां पंच पवित्राणि पुनंति सकलं जगत्

Ihi ng baka, dumi ng baka, gatas, yogurt/curd, at ghee—ang limang banal na panlinis ng baka ay nagpapadalisay sa buong daigdig.

Verse 45

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावो मे ह्रदये चैव गवां मध्ये वसाम्यहम

Ang mga baka ay laging nasa aking harapan, at ang mga baka rin ay nasa aking likuran. Ang mga baka ay nasa aking puso, at ako’y nananahan sa gitna ng mga baka.

Verse 46

एवं जपन्नरो मंत्रं त्रिसंध्यं नियतः शुचिः । मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं च गच्छति

Kaya nito, ang taong may disiplina at dalisay, na bumibigkas ng mantrang ito sa tatlong sandhya (bukang-liwayway, tanghali, at dapithapon), ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at napaparoon sa daigdig ng langit.

Verse 47

तृणाहारपरा गावः कर्त्तव्या भक्तितोऽन्वहम् । अकृत्वा स्वयमाहारं कुर्वन्प्राप्नोति दुर्गतिम्

Ang mga baka—na damo lamang ang pagkain—ay dapat alagaan araw-araw nang may debosyon. Ngunit ang sinumang nagpapakain sa sarili habang hindi nagbibigay ng arawang pakain sa mga baka ay mahuhulog sa kapahamakan.

Verse 48

तेनाग्नयो हुताः सम्यक्पितरश्चापि तर्पिताः । देवाश्च पूजितास्तेन यो ददाति गवाह्निकम्

Sa gawaing iyon, ang mga banal na apoy ay naihahandog nang wasto, ang mga ninuno ay nabibigyang-lugod, at ang mga diyos ay nasasamba—kapag ang tao’y nagbibigay ng arawang bahagi ng baka (arawang pagkain at paglilingkod).

Verse 49

मन्त्रः । सौरभेयी जगत्पूज्या देवी विष्णुपदे स्थिता । सर्वमेव मया दत्तं प्रतीच्छतु सुतोषिता

Mantra: “O Saurabheyī, Diyosa na iginagalang ng buong daigdig, nananahan sa kaharian ni Viṣṇu—nawa’y tanggapin mo, sa ganap na kagalakan, ang lahat ng aking inihandog.”

Verse 50

रक्षणाद्बालपुत्राणां गवां कण्डूयनात्तथा । क्षीणार्तरक्षणाच्चैव नरः स्वर्गे महीयते

Sa pag-iingat sa mga guya, sa pagkakamot at pag-aaruga sa mga baka, at sa pagprotekta sa mahihina at nagdurusa, ang tao’y pinararangalan sa langit.

Verse 51

आदिर्गावो हि मर्त्यस्य मध्ये चांते प्रकीर्तिताः । रक्षंति तास्तु देवानां क्षीराज्यममृतं सदा

Ipinahahayag na ang mga baka ay nasa simula, sa gitna, at sa wakas ng buhay ng tao. Patuloy nilang tinutustusan ang mga deva ng gatas at ghee—katas na tila amṛta.

Verse 52

तस्माद्गावः प्रदातव्याः पूजनीयाश्च नित्यशः । स्वर्गस्य संगमा ह्येताः सोपानमिव निर्मिताः

Kaya’t ang mga baka ay dapat ipagkaloob bilang kawanggawa at sambahin araw-araw. Sapagkat sila ang tunay na tagpuan ng langit—tila hagdang nilikha upang makaakyat paitaas.

Verse 53

एतच्छ्रुत्वा निषादास्ते गवां माहात्म्यमुत्त मम् । प्रणिपत्य महात्मानमापस्तंबमथाब्रुवन्

Nang marinig ang kataas-taasang kadakilaan ng mga baka, ang mga Niṣāda ay yumukod at nagpatirapa sa dakilang-loob na si Āpastamba, at saka nagsalita.

Verse 54

निषादा ऊचुः । संभाषो दर्शनं स्पर्शः कीर्तनं स्मरणं तथा । पावनानि किलैतानि साधूनामिति च श्रुतम्

Wika ng mga Niṣāda: “Ang pakikipag-usap, ang pagtanaw, ang paghipo, ang pagpupuri (kīrtana), at ang pag-alaala—ang mga ito, ayon sa aming narinig, ay nakapagdalisay kapag ukol sa mga banal.”

Verse 55

संभाषो दर्शनं चैव सहास्माभिः कृतं त्वया । कुरुष्वानुग्रहं तस्माद्गौरेषा प्रतिगृह्यताम्

“Ipinagkaloob mo sa amin ang pakikipag-usap at ang pagtanaw sa iyo. Kaya’t maawa ka—nawa’y tanggapin mo ang bakang ito mula sa amin.”

Verse 56

आपस्तंब उवाच । एता वः प्रतिगृह्णामि गां यूयं मुक्तकिल्विषाः । निषादा गच्छत स्वर्गं सह मत्स्यैर्जलोद्धृतैः

Sinabi ni Āpastaṃba: “Tinatanggap ko ang bakang ito mula sa inyo. Malaya na kayo ngayon sa kasalanan. O mga Niṣāda, pumaroon kayo sa langit—kasama ang mga isdang iniahon mula sa tubig.”

Verse 57

प्राणिनां प्रीतिमुत्पाद्य निन्दिते नापि कर्मणा । नरकं यदि पश्यामि वत्स्यामि स्वर्ग एव तत्

“Sa paglikha ng kagalakan sa mga nilalang—kahit sa gawaing itinuturing na kapintasan—kung masilayan ko man ang impiyerno, maninirahan pa rin ako roon na wari’y langit.”

Verse 58

यन्मया सुकृतं किञ्चिन्मनोवाक्कायकर्मभिः । कृतं स्यात्तेन दुःखार्ताः सर्वे यांतु शुभां गतिम्

“Anumang munting kabutihang nagawa ko sa isip, salita, at katawan—sa bisa ng kabutihang iyon, nawa’y ang lahat ng pinahihirapan ng dusa ay makarating sa mapalad na hantungan.”

Verse 59

ततस्तस्य प्रसादेन महर्षेर्भावितात्मनः । निषादास्तेन वाक्येन सह मत्स्यैर्दिवं गताः

Pagkaraan, sa biyaya ng dakilang rishi na may dalisay na kaluluwa, ang mga Niṣāda—sa mismong mga salitang iyon—ay nagtungo sa langit kasama ang mga isda.

Verse 60

तान्दृष्ट्वा व्रजतः स्वर्गं समत्स्यान्मत्स्यजीविनः । सामात्यभृत्यो नृपतिर्विस्मयादिदमब्रवीत्

Nang makita ng hari, kasama ang mga ministro at mga lingkod, ang mga mangingisdang iyon na kasama ang mga isda na patungong langit, siya’y nagsalita nang may pagkamangha:

Verse 61

सेव्याः श्रेयोऽर्थिभिः सन्तः पुण्यतीर्थे जलोपमाः । क्षणो पासनमप्यत्र न येषां निष्फलं भवेत्

“Ang naghahangad ng pinakamataas na kabutihan ay dapat maglingkod sa mga banal. Sa banal na tīrtha na ito, sila’y tulad ng tubig na nagbibigay-buhay; kahit isang saglit na pagdalo at paglilingkod dito ay hindi kailanman nauuwi sa wala.”

Verse 62

सद्भिः सह सदासीत सद्भिः कुर्वीत सत्कथाम् । सतां व्रतेन वर्तेत नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्

“Dapat laging manahan sa piling ng mabubuti; kasama nila’y makipag-usap sa marangal na dharma. Mamuhay ayon sa panata at disiplina ng mga banal, at huwag gumawa ng anuman sa piling ng masasama.”

Verse 63

सतां समागमादेते समत्स्या मत्स्यजीविनः । त्रिविष्टपमनुप्राप्ता नराः पुण्यकृतो यथा

“Sa pakikisama sa mga banal, ang mga mangingisdang ito—kasama ang mga isda—ay nakaabot sa Triviṣṭapa (langit), tulad ng mga taong nagsagawa ng kabutihang may gantimpala.”

Verse 64

आपस्तंबो मुनिस्तत्र लोमशश्च महामनाः । वरैस्तं विविधैरिष्टैश्छंदयामासतुर्नृपम्

Doon, ang pantas na muni na si Āpastaṃba at ang dakilang-loob na si Lomasha ay nagpasaya sa hari sa pamamagitan ng pag-aalay ng sari-saring biyaya na mahal sa kanyang puso.

Verse 65

ततः स वरयामास धर्मबुद्धिं सुदुर्लभाम् । तथेति चोक्त्वा तौ प्रीत्या तं नृपं वै शशंसतुः

Pagkaraan, pinili ng hari ang napakabihirang biyaya: ang isip na nakahilig sa dharma. “Gayon nga,” wika ng dalawang pantas, at sa galak ay pinuri nila ang hari.

Verse 66

अहो धन्योऽसि राजेन्द्र यत्ते धर्मपरा मतिः । धर्मः सुदुर्लभः पुंसां विशेषेण महीक्षिताम्

O pinakamainam sa mga hari, tunay kang pinagpala sapagkat ang iyong isip ay nakatuon sa dharma. Sapagkat ang dharma ay napakahirap makamtan ng tao, lalo na ng mga namumuno sa daigdig.

Verse 67

यदि राजा मदाविष्टः स्वधर्मं न परि त्यजेत् । ततो जगति कस्तस्मात्पुमानभ्यधिको भवेत्

Kung ang isang hari, kahit nalalasing sa kapangyarihan, ay hindi tatalikuran ang sariling matuwid na tungkulin, sino sa mundong ito ang hihigit pa sa kanya?

Verse 68

ध्रुवं जन्म सदा राज्ञां मोहश्चापि सदा ध्रुवः । मोहाद्ध्रुवश्च नरको राज्यं निन्दन्त्यतो बुधाः

Sa mga hari, tiyak ang pagsilang sa paghahari, at tiyak ding laging kasama ang pagkalito (moha). Mula sa pagkalito, nagiging tiyak ang pagkapahamak sa impiyerno; kaya’t sinisisi ng marurunong ang pagkahari (kapag ito’y nagbubusabos).

Verse 69

राज्यं हि बहु मन्यंते नरा विषयलोलुपाः । मनीषिणस्तु पश्यन्ति तदेव नरकोपमम्

Ang mga taong sakim sa mga bagay ng pandama ay labis na pinahahalagahan ang paghahari; ngunit ang mga marurunong ay nakikitang ang mismong paghahari ay tulad ng impiyerno.

Verse 70

तस्माल्लोकद्वयध्वंसी न कर्त्तव्यो मदस्त्वया । यदीच्छसि महाराज शाश्वतीं गतिमात्मनः

Kaya nga, huwag kang magpakalunod sa pagmamataas, sapagkat winawasak nito ang dalawang daigdig. Kung nais mo ang walang hanggang hantungan para sa sarili, O dakilang hari, talikdan ang kayabangan.

Verse 71

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तौ महात्मानौ जग्मतुः स्वं स्वमाश्रमम् । नाभागोऽपि वरं लब्ध्वा प्रहृष्टः प्राविशत्पुरम्

Wika ni Īśvara: Pagkasabi nito, ang dalawang dakilang kaluluwa ay bumalik, bawat isa sa sariling āśrama. Si Nābhāga naman, nang matamo ang biyaya, ay masayang pumasok sa lungsod.

Verse 72

एतत्ते कथितं देवि प्रभावं देविकोद्भवम् । ऋषिणा स्थापितश्चापि भवो जाले श्वरस्तदा

O Diyosa, ito ang naisalaysay sa iyo—ang kababalaghang kapangyarihang sumibol mula kay Devikā. At doon din, si Bhava (Śiva) ay itinatag ng ṛṣi bilang Jāleśvara.

Verse 73

जाले निपतितो यस्माद्दाशानामृषिसत्तमः । जालेश्वरेति नामासौ विख्यातः पृथिवीतले

Sapagkat ang pinakadakilang ṛṣi ay nahulog sa lambat ng mga mangingisda, kaya siya’y nakilala sa daigdig sa pangalang “Jāleśvara”.

Verse 74

तत्र स्नात्वा महादेवि जालेश्वरसमर्चनात् । आपस्तंबश्च नाभागो निषादा मत्स्यजीविनः

Doon, O Dakilang Diyosa, sa pamamagitan ng banal na pagligo at wastong pagsamba kay Jāleśvara, sina Āpastamba at Nābhāga—gayundin ang mga Niṣāda na nabubuhay sa pangingisda—ay nagkamit ng mapalad na bunga.

Verse 75

मत्स्यैः सह गताः स्वर्गं देविकायाः प्रभावतः । चैत्रस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदशीम्

Sa banal na kapangyarihan ni Devikā, sila’y nagtungo sa langit kasama ng mga isda. Ang gantimpalang ito’y kaugnay ng ikalabintatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Caitra.

Verse 76

दद्यात्पिण्डं पितृभ्यो यस्तस्यांतो नैव विद्यते । गोदानं तत्र देयं तु ब्राह्मणे वेदपारगे । श्रोतव्यं चैव माहात्म्यं द्रष्टव्यो जालकेश्वरः

Sinumang maghandog ng piṇḍa para sa mga ninuno roon ay magkakamit ng kabutihang walang hanggan. Doon din dapat ialay ang kaloob na baka (go-dāna) sa isang brāhmaṇa na bihasa sa Veda. Dapat pakinggan ang kabanalang-dakila ng pook at dapat magkaroon ng darśana kay Jālakeśvara.