Adhyaya 282
Isinasalaysay ng kabanatang ito ang isang tunggalian sa ritwal at teolohiya sa āśrama ni ṛṣi Cyavana ng angkang Bhārgava. Si Haring Śaryāti, nang marinig ang pagbabalik-lakas at kasaganaan ni Cyavana, ay dumating kasama ang kaniyang mga kasama at tinanggap nang may malaking paggalang. Iminungkahi ni Cyavana na siya ang mangasiwa sa isang yajña para sa hari, at inihanda ang isang huwarang pook ng paghahandog. Sa pamamahagi ng soma, kumuha si Cyavana ng isang soma-graha para sa mga Aśvin (Nāsatya). Tumutol si Indra, na nagsasabing ang Aśvin ay mga manggagamot at tagapaglingkod na nakikisalamuha sa mga mortal kaya hindi dapat tumanggap ng soma tulad ng ibang mga deva. Pinagalitan ni Cyavana si Indra, pinagtibay ang pagka-diyos at kabutihang dulot ng Aśvin, at ipinagpatuloy ang alay sa kabila ng babala. Tinangka ni Indra na hampasin si Cyavana gamit ang vajra, ngunit sa kapangyarihan ng tapas ay napigil ni Cyavana at naparalisa ang bisig ni Indra. Upang lalo pang paigtingin ang pangyayari, nagsagawa si Cyavana ng oblation na may mantra upang lumikha ng kṛtyā; mula sa kaniyang tapas ay sumilang ang nakapanghihilakbot na nilalang na si Mada, inilarawang may sukat na tila sumasaklaw sa kosmos, umuungal na bumabalot sa daigdig, at sumugod kay Indra na may hangaring lamunin siya. Ipinapakita ng salaysay ang karapatan sa ritwal, ang awtoridad ng punong tagapaghandog, at ang hangganang etikal ng pamimilit ng mga diyos sa loob ng sagradong yajña.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः श्रुत्वा च शर्यातिर्वलभीस्थान संस्थितः । वयस्थं च्यवनं श्रुत्वा आनन्दोद्गतमानसः
Wika ni Īśvara: Nang marinig iyon, si Haring Śaryāti na nananatili sa Valabhī, nang mabalitaan na si Cyavana ay muling naging kabataan, ay napuno ng galak ang kanyang puso.
Verse 2
प्रहृष्टः सेनया सार्द्धं स प्रायाद्भार्गवाश्रमम् । च्यवनं च सुकन्यां च हृष्टां देव सुतामिव
Sa labis na tuwa, umalis siya kasama ang kanyang hukbo patungo sa ashram ng Bhārgava; at doon ay nasilayan niya si Cyavana at si Sukanyā—siya’y nagniningning at masaya na parang anak na dalaga ng mga diyos.
Verse 3
गतो महीपः शर्यातिः कृत्स्नानंदमहोदधिः । ऋषिणा सत्कृतस्तेन सभार्यः पृथिवीपतिः । तत्रोपविष्टः कल्याणीः कथाश्चक्रे महामनाः
Dumating doon si Haring Śaryāti—parang karagatang puspos ng ganap na galak. Pinarangalan siya ng rishi; at ang panginoon ng lupa ay umupo kasama ang kanyang reyna. Doon, habang nakaupo, ang dakilang-hiningang hari ay nagsalita ng mga salitang mapalad at nakapag-aangat ng diwa.
Verse 4
अथैनं भार्गवो देवि ह्युवाच परिसांत्वयन् । याजयिष्यामि राजंस्त्वां संभारानुपकल्पय
Pagkaraan, ang rishing Bhārgava, O Devī, ay nagsalita nang mapagpahinuhod: “O Hari, ako ang magsasagawa ng iyong yajña—ihanda mo ang lahat ng kinakailangang handog at kagamitan.”
Verse 5
ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः । च्यवनस्य महादेवि तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत्
Kaya naman si Haring Śaryāti, panginoon ng lupa, O Mahādevī, ay lubhang nagalak at magalang na tinanggap at pinarangalan ang mga salita ni Cyavana.
Verse 6
प्रशस्तेऽहनि याज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् । कारयामास शर्यातिर्यज्ञायतनमुत्तमम्
Sa isang mapalad na araw na angkop sa paghahandog, ipinagawa ni Śaryāti ang isang dakilang pook ng yajña—puspos ng lahat ng kasaganaan at katuparan ng mga layon.
Verse 7
तत्रैव च्यवनो देवि याजयामास भार्गवम् । अद्भुतानि च तत्रासन्यानि तानि महेश्वरि
Doon din, O Devī, si Cyavana na Bhārgava ang nagsagawa ng yajña; at maraming kababalaghan ang naganap doon, O Maheśvarī.
Verse 8
अगृह्णाच्च्यवनः सोममश्विनोर्देवयोस्तदा । तमिन्द्रो वारयामास मा गृहाण तयोर्ग्रहम्
Pagkaraan, kinuha ni Cyavana ang Soma para sa dalawang banal na Aśvin. Ngunit pinigil siya ni Indra, na nagsabi, “Huwag mong kunin ang bahagi ng handog na para sa kanila.”
Verse 9
इन्द्र उवाच । उभावेतौ न सोमार्हौ नासत्याविति मे मतिः । भिषजौ देवतानां हि कर्मणा तेन गर्हितौ
Sinabi ni Indra: “Sa aking palagay, ang dalawang ito—ang Nā́satyas—ay hindi karapat-dapat sa Soma. Sapagkat sila ang mga manggagamot ng mga diyos, at dahil sa gawang iyon ay itinuturing silang kapintasan.”
Verse 10
च्यवन उवाच । माऽवमंस्था महात्मानौ रूपद्रविणवर्चसौ । यौ चक्रतुश्च मामद्य वृंदारकमिवाजरम्
Sinabi ni Cyavana: “Huwag mong hamakin ang dalawang dakilang kaluluwa; sila’y nagniningning sa kagandahan, kayamanan, at karangalan. Sila ang nagbigay sa akin ngayon ng kabataan at di-pagkupas—gaya ng isang diyos.”
Verse 11
समत्वेनान्यदेवानां कथं वै नेक्षते भवान् । अश्विनावपि देवेन्द्र देवौ विद्धि परंतप
“Bakit hindi mo sila ituring na kapantay ng ibang mga diyos? O Panginoon ng mga deva, alamin mong ang kambal na Aśvin ay mga diyos din, O manlulupig ng kaaway.”
Verse 12
इन्द्र उवाच । चिकित्सकौ कर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ । लोके चरंतौ मर्त्यानां कथं सोममिहार्हतः
Sinabi ni Indra: “Sila’y mga manggagamot, mga tagapaglingkod lamang sa gawain, may kakayahang mag-anyong nais, at gumagala sa daigdig kasama ng mga mortal—paano sila magiging karapat-dapat sa Soma rito?”
Verse 13
ईश्वर उवाच । एतदेव यदा वाक्यमाम्रेडयति वासवः । अनादृत्य ततः शक्रं ग्रहं जग्राह भार्गवः
Sinabi ni Īśvara: Nang paulit-ulit na binibigkas ni Vāsava (Indra) ang gayong mga salita, si Bhārgava (Cavana), na hindi iginalang si Śakra, ay sinunggaban ang handog na Soma (ang saro/bahagi ng ritwal).
Verse 14
ग्रहीष्यंतं ततः सोममश्विनोः सत्तमं तदा । समीक्ष्य बलभिद्देव इदं वचनमब्रवीत्
Nang makita niyang kukunin na ang Soma na nakalaan sa kambal na Aśvin, si Balabhid (Indra), ang diyos, ay nagsalita ng ganito.
Verse 15
आभ्यामर्थाय सोमं त्वं ग्रहीष्यसि यदि स्वयम् । वज्रं ते प्रहरिष्यामि घोररूपमनुत्तमम्
“Kung ikaw mismo ang kukuha ng Soma para sa kapakanan ng dalawang iyon (Aśvin), hahampasin kita ng aking vajra—kakila-kilabot ang anyo at walang kapantay.”
Verse 16
एवमुक्तः स्वयमिन्द्रमभिवीक्ष्य स भार्गवः । जग्राह विधिवत्सोममश्विभ्यामुत्तमं ग्रहम्
Nang masabihan nang gayon, si Bhārgava (Cyavana) ay tumitig kay Indra at ayon sa wastong ritwal ay kinuha ang Soma—ang pinakadakilang graha—para sa kambal na Aśvin.
Verse 17
ततोऽस्मै प्राहरत्कोपाद्वज्रमिंद्रः शचीपतिः । तस्य प्रहरतो बाहुं स्तंभयामास भार्गवः
Pagkaraan, si Indra—panginoon ni Śacī—ay sa galit ay humampas sa kanya ng vajra; ngunit pinatigil ni Bhārgava at pinamanhid ang bisig na humahampas.
Verse 18
स्तंभयित्वाथ च्यवनो जुहुवे मन्त्रतोऽनलम् । कृत्यार्थी सुमहातेजा देवं हिंसितुमुद्यतः
Matapos mapigil, si Cyavana ay naghandog sa banal na apoy sa pamamagitan ng mga mantra; naghahangad ng isang kṛtyā, nag-alab ang kanyang dakilang tejas at nagpasiyang saktan ang diyos.
Verse 19
तत्र कृत्योद्भवो यज्ञे मुनेस्तस्य तपोबलात् । मदोनाम महावीर्यो महाकायो महासुरः
Doon sa yajña, mula sa lakas ng tapas ng muning iyon, sumibol ang isang nilalang na isinilang sa kṛtyā: si Mada, isang dakilang asura, makapangyarihan at dambuhala ang katawan.
Verse 20
शरीरं यस्य निर्देष्टुमशक्यं च सुरासुरैः । तस्य प्रमाणं वपुषा न तुल्यमिह विद्यते
Ang kanyang katawan ay gayong hindi masukat maging ng mga deva at asura; sa laki ng anyo, wala rito ang maihahambing sa kanya.
Verse 21
तस्यास्यं चाभवेद्घोरं दंष्ट्रा दुर्दर्शनं महत् । हनुरेकः स्थितस्तस्य भूमावेको दिवं गतः
Ang bibig nito’y kakila-kilabot, may napakalalaki at nakapanghihilakbot na mga pangil na mahirap titigan; sa dalawang panga, ang isa’y nakapatong sa lupa at ang isa nama’y umaabot hanggang sa langit.
Verse 22
चतस्रश्चापि ता दंष्ट्रा योजनानां शतंशतम् । इतरे त्वस्य दशना बभूबुर्दशयोजनाः
Ang apat na pangil na iyon, bawat isa’y umaabot sa sandaang-sandaang yojana; at ang iba pa nitong mga ngipin, bawat isa’y may habang sampung yojana.
Verse 23
प्राकारसदृशाकारा मूलाग्रसमदर्शनाः । नाम्ना पर्वतसंकाशाश्चायुतायुतयोजनाः
Ang anyo nito’y tulad ng mga muog, magkakapareho ang anyo mula ugat hanggang dulo; at sa pangalan ay tinatawag na “Kawangis ng Bundok,” na umaabot sa sampu-sampung libo ng yojana nang paulit-ulit.
Verse 24
नेत्रे रविशशिप्रख्ये भ्रुवावंतकसन्निभे । लेलिहज्जिह्वया वक्त्रं विद्युच्चलितलोलया । व्यात्ताननो घोरदृष्टिर्ग्रसन्निव जगद्बलात्
Naglalagablab ang mga mata nito na parang araw at buwan; ang mga kilay ay tulad ng tuktok ng bundok. Ang bibig nito, na may dila na dumidila at kumikislap-kislot na parang kidlat, ay nakanganga nang maluwang—ang nakapangingilabot na titig ay wari’y lalamunin ang daigdig sa lakas lamang.
Verse 25
स भक्षयिष्यन्संक्रुद्धः शतक्रतुमुपाद्रवत् । महता घोरनादेन लोकाञ्छब्देन छादयन्
Sa galit at hangaring lamunin siya, sumugod ito kay Śatakratu (Indra), at sa napakalakas at nakapanghihilakbot na ungol ay tinakpan ang mga daigdig ng alingawngaw nito.
Verse 282
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्ये च्यवनेन नासत्ययज्ञभागप्रतिरोधकवज्र मोचनोद्यतशक्रनाशाय कृत्योद्भवमदनामकमहाऽसुरोत्पादनवृत्तान्तवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagwakas, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa loob ng Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—ang ika-282 kabanata sa ikapitong Prabhāsa Khaṇḍa, sa Prabhāsakṣetra Māhātmya, sa Cyavaneśvara Māhātmya, na pinamagatang: “Ang salaysay ng paglikha sa Kṛtyā at paglitaw ng dakilang asura na si Mada, na iniluwal ni Cyavana upang lipulin si Śakra (Indra) na tumindig upang pakawalan ang vajra na humahadlang sa bahagi ng Aśvin sa handog.”