Adhyaya 278

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शूलस्थानमिति श्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये भास्करं वारितस्करम्

Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa pook na tinatawag na Śūlasthāna. Sa marikit na pampang ng ilog Devikā naroon si Bhāskara, ang “Tagapigil sa mga magnanakaw.”

Verse 2

यत्रातपत्तपो घोरं वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः । वाल्मीकिनामा विप्रर्षिर्यत्र सिद्धो महामुनिः

Doon, ang pinakadakilang pantas na si Vālmīki ay nagsagawa ng mabagsik na pag-aayuno at pagninilay. Doon din, ang dakilang muni—si Vālmīki, ang brāhmaṇa-ṛṣi—ay nagkamit ng siddhi, ang ganap na kaganapan.

Verse 3

यत्र सप्तर्षयो मुष्टास्तेनैव मुनिना प्रिये । तस्यैव पश्चिमे भागे मरीचिप्रमुखा द्विजाः

Doon, O minamahal, ang Pitong Ṛṣi ay “napigilan at nahawakan” ng mismong muning iyon (Vālmīki). At sa kanlurang bahagi ng pook na iyon nananahan ang mga brāhmaṇa na pinangungunahan ni Marīci.

Verse 4

देव्युवाच । कथं तु सिद्धो वाल्मीकिः कथं चौर्येऽकरोन्मनः । कथं सप्तर्षयो मुष्टा एतन्मे वद शंकर

Sinabi ng Diyosa: Paano nagkamit ng siddhi si Vālmīki? Paano niya itinakda ang isip sa pagnanakaw? Paano nahuli ang Pitong Ṛṣi? Ipagpaliwanag mo ito sa akin, O Śaṅkara.

Verse 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

Wika ni Īśvara: O Diyosa, noong unang panahon ay may isang brāhmaṇa na bantog sa pangalang Śamīmukha. Habang namumuhay siya bilang maybahay, isinilang sa kanya ang isang anak na lalaki—pinangalanang Vaiśākha—na lumaki na may hilig sa mababangis na gawain.

Verse 6

मुक्त्वैकां गुरुशुश्रूषां नान्यत्किंचिदसौ द्विजः । अकरोच्छोभनं कर्म दिवाप्रभृति नित्यशः

Maliban sa iisang paglilingkod sa kanyang guro, wala nang ibang karapat-dapat na ginawa ang brāhmaṇa. Mula pagsikat ng araw, araw-araw siyang nakasanayang gumawa ng mga di-wastong gawain.

Verse 7

अथ कालेन महता पितरौ तस्य तौ प्रिये । वार्द्धक्यभावमापन्नौ भर्तव्यौ तस्य विह्वलौ

Paglipas ng mahabang panahon, ang kanyang minamahal na mga magulang ay tumanda at nanghina sa katandaan. Sa dalamhati at kawalang-kaya, sila’y naging umaasa sa kanya upang buhayin.

Verse 8

स नित्यं पदवीं गत्वा मुष्ट्वा लोकान्स्वशक्तितः । द्रव्यमादाय पितरौ भार्यां चापि पुपोष च

Araw-araw siyang lumalabas sa lansangan at, ayon sa kanyang lakas, ninanakawan at sinasalakay ang mga tao. Sa nakuhang yaman, binubuhay niya ang kanyang mga magulang at pati ang kanyang asawa.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गच्छतः । सप्तर्षींश्च तदापश्यत्तीर्थयात्रापरायणान्

At nang maglaon, sa isang pagkakataon, habang siya’y naglalakbay sa daang iyon, nakita niya ang Pitong Ṛṣi, na lubos na nakatuon sa paglalakbay-dambana sa mga banal na tīrtha.

Verse 10

तान्दृष्ट्वा यष्टिमुद्यम्य भर्त्सयन्प रुषाक्षरैः । वाक्यैरुवाच तान्सर्वांस्तिष्ठध्वमिति भूरिशः

Nang makita sila, itinaas niya ang tungkod at, sa mararahas na salita, pinagalitan sila at iniutos sa lahat: “Manatili kayong nakatayo!”—isang taong lubhang mapagmataas.

Verse 11

अथ ते मुनयः शांताः समलोष्टाश्मकांचनाः । समाः शत्रौ च मित्रे च रोषरागविवर्जिताः

Pagkaraan, ang mga pantas na iyon ay payapa; itinuring na magkakapantay ang putik, bato, at ginto; at sa kaaway man o kaibigan ay iisa ang pagtingin, malaya sa poot at pagkapit ng pagnanasa.

Verse 12

अस्माकं दर्शनं चास्य संभाष्यमृषिभिः सह । संजातं निष्फलं मा स्यादित्युवाचांगिरा वचः

Wika ni Aṅgirā: “Huwag nawang maging walang bunga ang aming pagkikita sa kanya at ang pag-uusap na ito kasama ng mga rishi.”

Verse 13

अंगिरा उवाच । भोभोस्तस्कर मे वाक्यं शृणुष्वावहितः क्षणात् । आत्मनस्तु हितार्थाय सत्यं चैव वदाम्यहम् । तव कः पोष्यवर्गोऽस्ति तच्च सर्वं वदस्व मे

Sinabi ni Aṅgirā: “O magnanakaw, pakinggan mo ang aking mga salita at mag-ingat sa isang saglit. Para sa iyong kapakanan, katotohanan ang aking sinasabi. Sabihin mo sa akin: sinu-sino ang umaasa sa iyo para sa ikabubuhay? Ihayag mo silang lahat.”

Verse 14

तस्कर उवाच । स्यातां मे पितरौ वृद्धौ भार्यैकाऽपत्यवर्ज्जिता । एका दासी ह्यहं षष्ठो नान्यदस्त्यधिकं मुने

Sumagot ang magnanakaw: “Mayroon akong dalawang magulang na matatanda at isang asawa na walang anak. May isang aliping babae; at ako ang ika-anim. Wala nang iba pa, O pantas.”

Verse 15

अंगिरा उवाच । गत्वा पृच्छस्व तान्सर्वान्पुष्टान्पापार्जितैर्धनैः । अहं करोमि पापानि सर्वे यूयं तु भक्षकाः

Wika ni Aṅgirā: “Humayo ka at tanungin ang lahat ng pinakakain ng yaman na natamo sa kasalanan: ‘Ako ang gumagawa ng mga kasalanan—ngunit kayong lahat ang kumakain ng (napala).’”

Verse 16

तत्पापं भविता कस्य कथयंत्विति मे लघु । तथैव गत्वा पप्रच्छ पितरौ तावथोचतुः

“Sabihin ninyo agad sa akin—kanino mapupunta ang kasalanang iyon?” Pagkasabi nito, siya’y humayo at nagtanong sa kanyang mga magulang; at silang dalawa’y sumagot.

Verse 17

मातापितरावूचतुः । एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महा जनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

Sinabi ng mga magulang: “Ang isa ang gumagawa ng kasalanan, ngunit ang iba—isang ‘dakilang tao’—ang nagtatamasa ng bunga. Ang mga kumakain lamang ng pakinabang ay maaaring makaligtas, ngunit ang gumawa ay nadudungisan ng sala.”

Verse 18

यः करोत्यशुभं कर्म कुटुंबार्थं तु मंदधीः । आत्मा न वल्लभस्तस्य नूनं पुंसः सुपापिनः

“Ang taong mapurol ang isip na gumagawa ng di-mabuting gawa alang-alang sa pamilya—tunay na para sa gayong malaking makasalanan, maging ang sarili niya’y hindi niya tunay na minamahal.”

Verse 19

ईश्वर उवाच । तयोः स वचनं श्रुत्वा पुनर्भीतमनास्तदा । तयोस्तु संनतिं कृत्वा पितरौ पुनरब्रवीत्

Sinabi ni Īśvara: “Nang marinig niya ang kanilang mga salita, muli siyang kinabahan sa puso. Pagkatapos yumukod nang may paggalang, nagsalita siyang muli sa kanyang mga magulang.”

Verse 20

युवाभ्यां हितमेवाहं यत्करोम्यशुभं क्वचित् । तस्यांशं भुज्यते किंचिद्युवाभ्यां वा न वोच्यताम्

“Anumang kamalian na minsan kong nagagawa, ginagawa ko iyon para lamang sa kapakanan ninyong dalawa. Kaya’t hayaang may bahagi kayong malasap doon—o kahit man lamang, huwag ninyo akong pagbawalan.”

Verse 21

पितरावूचतुः । पूर्वे वयसि पुत्र त्वमावाभ्यां पाल्य एव हि । उत्तरे तु वयं पाल्याः सम्यक्पुत्र त्वया पुनः

Sinabi ng mga magulang: “Noong ikaw ay bata pa, anak, ikaw ay tunay na inaalagaan namin. Ngunit sa aming katandaan, kami naman ang dapat mong alagaan nang wasto bilang ganti.”

Verse 22

इतरेतरधर्मोऽयं निर्दिष्टः पद्मयोनिना । आवाभ्यां यत्कृतं कर्म युष्मदर्थं शुभाशुभम् । भोक्ष्यामो वयमेवेह तत्सर्वं नात्र संशयः

“Ang tungkuling ito na saling pagtugon ay itinuro ni Padmayoni (Brahmā). Anumang gawa—mabuti man o masama—na ginawa namin para sa inyo, kami rin ang siyang tatanggap ng lahat ng bunga nito rito; walang pag-aalinlangan.”

Verse 23

अथ त्वमपि यद्वत्स प्रकरोषि शुभाशुभम् । भोक्ष्यसे सकलं तद्वत्स्वयं नान्यः परत्र च

“At ikaw din, mahal na anak—anumang mabuti o masamang gawin mo, ikaw mismo ang lubos na makakaranas nito; sa kabilang buhay, walang ibang magdadala niyan para sa iyo.”

Verse 24

अवश्यं स्वयमश्नाति कृतं कर्म शुभाशुभम् । तस्मान्नरेण कर्तव्यं शुभं कर्म विपश्चिता

“Ang tao ay tiyak na ‘kakain’ (makakaranas) ng karmang nagawa niya, mabuti man o masama. Kaya ang marunong ay dapat gumawa lamang ng mga gawaing mapalad at mabuti.”

Verse 25

चौर्यं वाथ कृषिं वाथ कुसीदं वाथ पुत्रक । वाणिज्यमथवा प्रेष्यं कृत्वाऽस्माकं च भोजनम् । अहर्निशं त्वया देयं न दोषोऽस्मासु पुत्रक

“Maging sa pagnanakaw, o sa pagsasaka, o sa pagpapautang na may tubo, anak ko—maging sa pangangalakal o sa paglilingkod—anumang gawin mo, ikaw ang magtustos ng aming pagkain araw at gabi. Walang kasalanan sa amin, anak.”

Verse 26

ताभ्यां तद्वचनं श्रुत्वा ततो भार्यामभाषत । तदेव वाक्यं साऽवोचद्यत्प्रोक्तं गुरुभिः पुरा । ततो वैराग्यमापन्नो वैशाखो मुनिसत्तमः

Pagkarinig niya ng mga salitang iyon mula sa kanila, saka niya kinausap ang kanyang asawa. Inulit ng babae ang mismong pahayag na itinuro noon ng mga nakatatandang guro. Noon ay nakamtan ni Vaiśākha, ang pinakadakila sa mga muni, ang vairāgya—paglayo ng loob sa pagnanasa.

Verse 27

गर्हयन्नेवमात्मानं भूयोभूयः सुदुःखितः । धिङ्मां दुष्कृतकर्माणं पापकर्मरतं सदा

Sa matinding dalamhati, paulit-ulit niyang sinisi ang sarili: “Sumpa sa akin—lagi akong nahuhumaling sa kasalanan, gumagawa ng masasamang gawa!”

Verse 28

विवेकेन परित्यक्तं सत्संगेन विवर्जितम् । यः करोति नरः पापं न सेवयति पंडितान् । न चात्मा वल्लभस्तस्य एतन्मे वर्तते हृदि

“Ang taong gumagawa ng kasalanan—iniwan ng viveka (pagkilatis) at napagkaitan ng satsaṅga (pakikisama sa mga banal)—na hindi naglilingkod sa mga pantas, ay hindi man lamang mahal ng sarili niyang loob. Ito ang nananahan sa aking puso.”

Verse 29

एवं विकल्पहृदयो गत्वा स ऋषिसन्निधौ । उवाच श्लक्ष्णया वाचा गम्यतामिति सादरम्

Taglay ang pusong ginugulo ng pag-aalinlangan at pagninilay, lumapit siya sa mga rishi at, sa marahang pananalita, magalang na nagsabi: “Nawa’y pahintulutan ninyo akong lumisan, ayon sa inyong utos.”

Verse 30

वृसी प्रगृह्यतामेषा तथैव च कमण्डलुः । वल्कलानि च चीराणि मृगचर्माण्यशेषतः

Pakikuha ang vṛsī na ito (upuan/banig na damo), at gayundin ang kamandalu (banga ng tubig); kunin din ang mga kasuotang balat-kahoy, ang mga pirasong basahan, at ang lahat ng balat ng usa.

Verse 31

क्षम्यतामपराधो मे दीनस्य कृपणस्य च । सत्संगेन वियुक्तस्य मूर्खस्य मुनिसत्तमाः

O mga pinakadakilang muni, patawarin ninyo ang aking pagkakasala—ako’y abang-aba at maramot, isang mangmang na napahiwalay sa banal na pakikisama ng mga santo.

Verse 32

अद्यप्रभृति निवृत्तः कर्मणोऽस्याहमेव च । रौद्रस्य सुनृशंसस्य साधुभिर्गर्हितस्य च । तस्मात्कथयतास्माकं निवृत्तिं चास्य कर्मणः

Mula sa araw na ito, ako mismo’y tatalikod sa gawang ito—malupit, marahas at di-makatao, na hinahatulan ng mga sādhū. Kaya’t ipahayag ninyo sa akin kung paano tuluyang tumigil sa gayong gawa.

Verse 33

येन युष्मत्प्रसादेन पापान्मोक्षमहं व्रजे । उपवासोऽथ मन्त्रो वा नियमो वाथ संयमः

Sa pamamagitan ng inyong biyaya, sa anong paraan ako makararating sa paglaya mula sa kasalanan? Sa pag-aayuno ba, o sa mantra, o sa banal na panata (vrata), o sa pagpipigil sa sarili (saṃyama)?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । साधु पृष्टं त्वया वत्स तत्त्वमेकमनाः शृणु । संगृह्य कीर्तयिष्यामस्त्वयाऽख्येयं न कस्यचित्

Sinabi ng mga rishi: “Anak, mabuti ang iyong pagtatanong. Makinig ka nang may iisang-tutok na isip sa iisang mahalagang katotohanan. Ipapahayag namin ito nang maikli—isang bagay na hindi dapat ibunyag sa kung sino-sino.”

Verse 35

तेन जप्तेन पापत्मन्मोक्षं प्राप्स्यसि निश्चितम् । झाटघोटस्त्वया कीर्त्त्यो मन्त्रोऽयं चतुरक्षरः

Sa pag-uulit-dasal (japa) ng mantrang iyon, O makasalanan, tiyak mong makakamtan ang mokṣa, ang kalayaan. ‘Jhāṭaghoṭa’ ang dapat mong bigkasin—ito ang mantrang may apat na pantig.

Verse 36

सर्वपापहरो नृणां स्वर्गमोक्षफलप्रदः । स तदैवं हि तैः प्रोक्तो वैशाखो मुनिपुंगवैः । तस्थौ जाप्यपरो नित्यं गतास्ते मुनिपुंगवाः

Inaalis nito ang lahat ng kasalanan ng tao at ipinagkakaloob ang bunga ng langit (svarga) at mokṣa, ang paglaya. Kaya nga ito’y itinuro kay Vaiśākha ng mga pinakadakilang muni. Siya’y nanatiling laging nakatuon sa japa, at ang mga dakilang muni ay lumisan.

Verse 37

तस्यैवं जपतो देवि देविकायास्तटे शुभे । अनिशं गुरु भक्तस्य समाधिः समपद्यत

O Diyosa, habang siya’y patuloy na nagja-japa sa mapalad na pampang ng Devikā, ang debotong laging mapagmatyag sa Guru ay likás na umabot sa matatag na samādhi, tuluy-tuloy at di napuputol.

Verse 38

क्षुत्पिपासा तदा नष्टा शुद्धिमायात्कलेवरम्

Noon, naglaho ang gutom at uhaw, at ang kanyang katawan ay naging dalisay.

Verse 39

मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भाव ना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

Sa mantra, sa tīrtha (banal na pook), sa brāhmaṇa, sa diyos, sa nakakabatid ng mga palatandaan, sa manggagamot, at sa Guru—kung ano ang uri ng bhāvanā (loob na pagdama) ng tao, gayon din ang magiging siddhi (kaganapan) na matatamo.

Verse 40

निर्मलोऽयं स्वभावेन परमात्मा यथा हितः । उपाधिसंगमासाद्य विकारं स्फटिको यथा

Ang Kataas-taasang Sarili ay likás na dalisay at mapagkalinga; datapwat kapag nakasalamuha ang mga upādhi (mga panlimita), waring nagbabago—gaya ng kristal na tila nag-iiba ayon sa bagay na nasa tabi nito.

Verse 41

यथा च भ्रमरी वंध्या लब्ध्वा जीवमणुं क्वचित् । स्वस्थाने स्थाप्य तं ध्यायेद्भ्रमरी ध्यानसंयुता

At gaya ng isang baog na bhramarī (babaeng bubuyog) na kung saan man ay makasumpong ng munting uod na may buhay, ilagay iyon sa sariling pugad at pagnilayan ito, na lubos na nakalubog sa dhyāna—

Verse 42

स तु तद्ध्यानसंवृद्धो जीवो भवति तादृशः । अन्ययोन्युद्भवो वापि तथा निदर्शनं सताम्

Ang nilalang na iyon, na pinalalago ng mismong pagninilay na yaon, ay nagiging kagaya ng kanyang pinagninilayan; at maging ang paglitaw ng isang anyo mula sa ibang anyo ay itinuturing ng mga pantas na halimbawa ng prinsipyong ito.

Verse 43

आदिष्टो गुरुणा यश्च विकल्पं यदि गच्छति । नासौ सिद्धिमवाप्नोति मंदभाग्यो यथा निधिम्

Ngunit ang taong naturuan na ng Guru, kapag nahulog pa sa pag-aalinlangan at pag-uurong-sulong, ay hindi makakamtan ang tagumpay—gaya ng taong malas na hindi nasusumpungan ang nakatagong kayamanan.

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि भूरिशः । तस्य जाप्यपरस्यैव अमृतत्वं गतस्य च

Sa gayon, maraming libu-libong taon ang lumipas nang paulit-ulit; at para sa kanya—na lubos na nakatuon sa japa—dumating din ang kalagayang walang-kamatayan.

Verse 45

ततः कालक्रमेणैव वल्मीकेन स वेष्टितः । येनासौ सर्वतो व्याप्तो न च तं स बुबोध वै

Pagkaraan, sa paglipas ng panahon, siya’y napalibutan ng punso ng anay; kumalat ito sa paligid niya sa lahat ng dako, at hindi man lamang niya namalayan.

Verse 46

कस्यचित्त्वथकालस्य मुनयस्ते समागताः । तं प्रदेशं तु संप्रेक्ष्य सहाय्यमितरेतरम् । ऊचुः परस्परं सर्वे दत्त्वा चैव करैः करम्

Pagkaraan, sa isang takdang panahon, dumating ang mga pantas na iyon. Nang makita ang pook na yaon, sila’y nagdamayan; at silang lahat ay nag-usap-usap, magkakahawak-kamay.

Verse 47

ऋषय ऊचुः । अत्रासौ तस्करः प्राप्तो वैशाखो दारुणाकृतिः । येन सर्वे वयं मुष्टा अस्मि न्स्थाने समागताः

Wika ng mga rishi: “Narito na dumating ang magnanakaw na si Vaiśākha, kakila-kilabot ang anyo—dahil sa kanya, tayong lahat ay ninakawan, kaya ngayo’y nagtipon sa mismong pook na ito.”

Verse 48

एवं संजल्पमानास्ते शुश्रुवुः शब्दमुत्तमम् । वल्मीकमध्यतो व्यक्तं ततस्ते कौतुकान्विताः

Habang sila’y nag-uusap nang gayon, nakarinig sila ng isang napakainam na tinig, malinaw na nagmumula sa loob ng punso; kaya sila’y napuno ng pagkamangha at pananabik na malaman.

Verse 49

अखनंस्तत्र वल्मीकं कुशीभिः पर्वतोपमम्

Doon nila hinukay ang punso—kasinglaki ng bundok—gamit ang kuśa (mga kasangkapang yari sa damong kuśa).

Verse 50

अथ ते ददृशुस्तत्र विशाखं मुनिसत्तमाः । जपंतमसकृन्मत्रं तमेव चतुरक्षरम्

Pagkaraan, nakita ng mga pinakadakilang muni si Viśākha roon, na walang tigil na nagja-japa ng yaong mantrang may apat na pantig.

Verse 51

तं समाधिगतं ज्ञात्वा भेषजैर्योगसंमतैः । ममर्दुः सर्वतो विप्रास्तत्र सुप्ततनौ भृशम्

Nang malaman nilang siya’y pumasok na sa samādhi, masiglang kinuskos ng mga brāhmaṇa ang kanyang katawang nakahimlay sa lahat ng panig, gamit ang mga halamang-gamot na kinikilala sa pagsasanay ng yoga.

Verse 52

ततोऽब्रवीदृष्रीन्सर्वान्स्वमर्थं गृह्यतां द्विजाः । युष्मदीयं गृहीतं यत्पा पेनाकृतबुद्धिना

Pagkatapos ay nagsalita siya sa lahat ng mga rishi: “O mga dwija, kunin ninyo ang sarili ninyong pag-aari—yaong sa inyo na nakuha ko nang ang isip ko’y itinulak ng kasalanan at kamangmangan.”

Verse 53

गम्यतां तीर्थयात्रायां सर्वे मुक्ता मया द्विजाः । वाच्यौ मे पितरौ गत्वा तथा भार्या द्विजोत्तमाः

“Magpatuloy kayo sa paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha; O mga brāhmaṇa, pinalaya ko na kayong lahat. At pag-alis ninyo, iparating ninyo ang aking mensahe sa aking mga magulang, gayundin sa aking asawa, O pinakamainam sa mga dwija.”

Verse 54

सर्व संगपरित्यक्तो विशाखः समपद्यत । दर्शनं कांक्षते नैव भवद्भिस्तु यथा पुरा

Si Viśākha, matapos talikdan ang lahat ng pagkakapit, ay pumasok sa isang bagong kalagayan ng buhay; hindi na niya ninanais na makipagkita o makaugnay sa inyo muli gaya ng dati.

Verse 55

ऋषय ऊचुः । बहुवर्षाण्यतीतानि तवात्र वसतो मुने । सर्वे ते निधनं प्राप्ता ये चान्ये ते कुटुंबिनः

Wika ng mga rishi: “Maraming taon na ang lumipas habang naninirahan ka rito, O pantas. Lahat ng iyong mga kamag‑anak—at ang iba pa sa iyong sambahayan—ay pumanaw na.”

Verse 56

वयं चिरात्समायाताः स्थानेऽस्मिन्मुनिसत्तमाः । स त्वं सिद्धिमनुप्राप्तो मंत्रादस्मादसंशयम्

“Matagal na panahon bago kami nakarating dito, O pinakadakila sa mga pantas. At tunay na natamo mo ang ganap na tagumpay—walang alinlangan—sa pamamagitan ng mismong mantrang ito.”

Verse 57

यस्मात्त्वं मंत्रमेकाग्रो ध्यायन्वल्मीकमाश्रितः । तस्माद्वाल्मीकिनामा त्वं भविष्यसि महीतले

Sapagkat nagmuni-muni ka sa mantra nang may iisang tuon habang sumisilong sa valmīka (bunton ng langgam), kaya sa ibabaw ng daigdig ay makikilala ka sa pangalang “Vālmīki.”

Verse 58

स्वच्छंदा भारती देवी जिह्वाग्रे ते भविष्यति । कृत्वा रामायणं काव्यं ततो मोक्षं गमिष्यसि

Ang diyosang si Bhāratī (Sarasvatī), na malayang kumikilos ayon sa kalooban, ay mananahan sa dulo ng iyong dila. Pagkatapos mong likhain ang makatang epikong “Rāmāyaṇa,” saka mo mararating ang mokṣa, ang paglaya.

Verse 59

विशाख उवाच । गृह्यतां द्विजशार्दूलाः प्रसन्ना गुरुदक्षिणाम् । येनाहमनृणो भूत्वा करोमि सुमहत्तपः

Sinabi ni Viśākha: “O mga dvija na tulad ng tigre, pakiusap na tanggapin ninyo, nang may kagalakan, ang handog na guru-dakṣiṇā na ito, upang ako’y maging walang pagkakautang at saka magsagawa ng dakilang tapasya.”

Verse 60

ऋषय ऊचुः । एषा नो दक्षिणा विप्र यस्त्वं सिद्धिमुपागतः । सर्वकामसमृद्धात्मा कृतकृत्या वयं मुने

Wika ng mga rishi: O brāhmaṇa, ito ang aming dakṣiṇā (handog na bayad sa guro)—na ikaw ay nakaabot sa tagumpay. Ang iyong diwa ay ganap sa lahat ng mabubuting ninanais; O muni, kami rin ay nasiyahan sapagkat natupad na ang aming layon.

Verse 61

वरं वरय भूयस्त्वं यस्ते मनसि वर्तते

Pumili pa ng isa pang biyaya—anumang nananatili sa iyong isipan.

Verse 62

वाल्मीकिरुवाच । भवंतो यदि तुष्टा मे यदि देयो वरो मम । कथ्यतां तर्हि मे शीघ्रं को देवो ह्यत्र संस्थितः । देविकायास्तटे रम्ये सर्वकामफलप्रदः

Sinabi ni Vālmīki: Kung kayo’y nalulugod sa akin, at kung may biyayang igagawad sa akin, sabihin ninyo agad—sinong diyos ang nananahan dito, sa marikit na pampang ng Devikā, ang tagapagkaloob ng bunga ng lahat ng ninanais?

Verse 63

ऋषय ऊचुः । शृणुष्वैकमना विप्र यो देवश्चात्र संस्थितः । पश्य निंबमिमं विप्र बहुशाखाप्रविस्तरम्

Wika ng mga rishi: Makinig nang may iisang diwa, O brāhmaṇa, kung aling diyos ang nananahan dito. Masdan ang punong nimba na ito, O brāhmaṇa, na malawak ang pagkalat at maraming sanga.

Verse 64

अस्य मूले स्थितः सूर्य्यः कल्पादौ ब्रह्मणोंऽशजः । तमाराधय यत्तेसावस्य स्थानस्य देवता

Sa ugat ng punong ito ay naroroon si Sūrya, na sa pasimula ng kalpa ay lumitaw bilang bahagi ni Brahmā. Sambahin mo Siya, sapagkat Siya nga ang namumunong diyos ng banal na pook na ito.

Verse 65

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

Ang pook na ito ay tanyag bilang Sūrya-kṣetra, na may sukat na isang gavyūti lamang. Kahit yaong naninirahan lamang sa dakong ito, tiyak na magkakamit ng langit.

Verse 66

अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र मूलस्थानमिति श्रुतम् । स्थानं सूर्यस्य विप्रेन्द्र कार्या चात्र त्वया स्थितिः

Mula sa araw na ito, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito’y makikilala bilang “Mūla-sthāna” (Ugat na Santuwaryo). Ito ang luklukan ni Sūrya; kaya, O viprendra, nararapat kang manahan dito.

Verse 67

अद्यप्रभृति विप्रेंद्र तीर्थमेतन्महीतले । गमिष्यति परां ख्यातिं देविकातटमाश्रितम्

Mula sa araw na ito, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang banal na tīrtha sa lupa—na nasa pampang ng Devikā—ay magkakamit ng sukdulang katanyagan.

Verse 68

वयं मुष्टा यतो विप्र मूलस्थाने पुरा स्थिताः । मूलस्थानेति वै नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

O brāhmaṇa, sapagkat kami noon ay nanahan sa “Mūlasthāna” (Ugat na Pook), kaya kami tinawag na Muṣṭa; at tunay, ang pangalang “Mūlasthāna” ay sisikat sa daigdig.

Verse 69

अत्र ये मानवा भक्त्या स्नानं सूर्यस्य संगमे । उत्तरे तु करिष्यंति ते यास्यंति त्रिविष्टपम्

Yaong mga taong may debosyon na naliligo rito sa sangam ng Araw (Sūrya), at pagkatapos ay isinasagawa ang itinakdang huling ritwal (uttara), ay tutungo sa Triviṣṭapa, ang langit.

Verse 70

तर्पणं तिलमिश्रेण जलेन द्विजसत्तमाः । गयाश्राद्धसमा तुष्टिः पितॄणां च भविष्यति

O pinakamainam sa mga dwija, kapag dito inihandog ang tarpaṇa sa tubig na hinaluan ng linga, ang kasiyahan ng mga ninuno ay lilitaw—kapantay ng bantog na śrāddha sa Gayā.

Verse 71

अत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । शाकमूलफलैर्वापि सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

Dito, ang mabubuting tao na may debosyon na nag-aalay ng śrāddha—kahit gulay, ugat, at prutas lamang—na may tapat na pananampalataya at wastong layon, ay nagsasagawa ng ritwal nang wasto.

Verse 72

तेषां यास्यंति पितरो मोक्षं नैवात्र संशयः

Ang kanilang mga ninuno ay makakamit ang mokṣa (kalayaan); dito ay walang alinlangan.

Verse 73

अपि कीटपतंगा ये पक्षिणः पशवो मृगाः । तृषार्ता जलसंस्पर्शाद्यास्यंति परमां गतिम्

Kahit mga insekto at gamu-gamo, mga ibon, mga hayop na alaga at mababangis—kapag pinahihirapan ng uhaw—sa pagdampi lamang sa tubig na ito ay makakamit ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 74

वयमेव सदात्रस्थाः श्रावणे मासि सत्तम । पौर्णमास्यां भविष्यामस्तव स्नेहादसंशयम्

Kami mismo ay mananatili rito magpakailanman; at sa buwan ng Śrāvaṇa, O marangal, sa araw ng kabilugan ng buwan ay tiyak kaming magpapakita—dahil sa aming pag-ibig sa iyo, walang pag-aalinlangan.

Verse 75

तस्मिन्नहनि यस्तोयैः पितॄन्संतर्पयिष्यति । तस्याष्टादशकुष्ठानि क्षयं यास्यंति तत्क्षणात्

Sa araw na iyon, sinumang magbigay-kasiyahan sa mga ninuno (Pitṛ) sa pamamagitan ng tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig, ang labingwalong uri ng sakit na kuṣṭha (ketong/karamdaman sa balat) niya ay mapapawi sa mismong sandaling iyon.

Verse 76

कपालोदुम्बराख्येंद्रमण्डलाख्यविचर्चिकाः । ऋष्यचर्मैककिटिभसिध्मालसविपादिकाः

Kapāla, Udumbara, Indramaṇḍala at Vicarcikā; Ṛṣyacarama, Eka-kiṭibha, Sidhmā, Ālasa at Vipādikā—ito ang mga pangalang binanggit na mga karamdaman sa balat.

Verse 77

दद्रुसिता रुचिस्फोटं पुण्डरीकं सकाकणम् । पामा चर्मदलं चेति कुष्ठान्यष्टादशैव तु

“Gaya ng dadru, sitā, ruci-sphoṭa, puṇḍarīka, sakākaṇa, pāmā at carma-dala”—sa gayon nga, ito ang mga kuṣṭha na tunay na may labingwalong uri.

Verse 78

गमिष्यंति न संदेह इत्युक्त्वांतर्दधुश्च ते । ऋषिः सिषेवे च रविं चक्रे रामायणं ततः

Sa pagsasabing, “Sila’y lilisan—walang alinlangan,” sila’y naglaho sa paningin. Pagkaraan nito, ang ṛṣi ay sumamba kay Ravi (ang Diyos na Araw), at saka niya nilikha ang Rāmāyaṇa.

Verse 79

तस्मात्पश्येच्च तं देवं सर्वयज्ञफलप्रदम् । शृणुयाच्च कथां चैनां सर्वपातकनाशिनीम्

Kaya nga, nararapat masdan ang Deva na yaon, na nagbibigay ng bunga ng lahat ng yajña; at nararapat ding pakinggan ang salaysay na ito, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 278

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्यमूलस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong (taludtod)—sa ikapitong bahagi, ang Prabhāsa Khaṇḍa, sa unang seksiyon na «Prabhāsa-kṣetra-māhātmya», nagtatapos ang ika-278 kabanata na pinamagatang «Paglalarawan ng Māhātmya ni Devikā at ng Māhātmya ng Unang Banal na Pook (Mūlasthāna)».