Adhyaya 256
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 256

Adhyaya 256

Ang adhyāya na ito ay isang banal na paliwanag (si Īśvara ang nagsasalita kay Devī) na nagpapatibay sa pagtatatag ng dambanang solar sa Prabhāsa-kṣetra. Nagsisimula ito sa tagubilin na lumapit at sumamba kay Nandāditya, anyo ng Araw na itinindig ni Haring Nanda. Inilarawan si Nanda bilang huwarang pinuno na may kaayusan at kaginhawahan sa lipunan; ngunit dahil sa pag-ikot ng karma, bigla siyang tinamaan ng matinding ketong. Sa paghahanap ng sanhi, ibinabalik ang salaysay sa naunang pangyayari: naglakbay si Nanda sakay ng banal na vimāna na kaloob ni Viṣṇu, nakarating sa makalangit na Mānasarovar, at nakita ang bihirang “lotus na isinilang mula kay Brahmā,” na may nagniningning na Puruṣa na kasinlaki ng hinlalaki sa loob. Dahil sa pagnanais ng dangal at pagpapakitang-tao, iniutos niyang samsamin ang lotus; pagdampi pa lamang ay umalingawngaw ang nakapanghihilakbot na tunog at agad siyang nagkasakit. Ipinaliwanag ni Ṛṣi Vasiṣṭha na ang lotus ay lubhang sagrado; ang hangaring ipakita ito sa madla ay isang pagkukulang sa dharma, at ang diyos sa loob nito ay ang prinsipyong solar (Pradyotana/Sūrya). Ipinayo ni Vasiṣṭha ang pagpapalubag-loob kay Bhāskara sa Prabhāsa. Itinayo at sinamba ni Nanda si Nandāditya sa pamamagitan ng mga handog; pinagaling siya ni Sūrya kaagad at nangakong mananatili roon, at sinabi na ang sinumang makakita sa diyos sa Saptamī na tumapat sa Linggo ay makakamit ang pinakamataas na kalagayan. Sa wakas, binibigkas ang mga bunga: ang banal na pagligo, śrāddha, at pagkakaloob—lalo na ng kapilā na baka o “baka ng ghee”—sa tīrtha na ito ay nagdudulot ng di-mabilang na kabutihang-loob at nagsisilbing tulong tungo sa paglaya.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नंदादित्यं समाहितः । नंदेन स्थापितं पूर्वं तत्रैवामितबुद्धिना

Sinabi ni Īśvara: “Pagkaraan nito, O Mahādevī, na may nakatuong isip ay magtungo sa Nandāditya, na noon pa’y itinatag doon mismo ni Haring Nanda na may walang-hanggang karunungan.”

Verse 2

नंदो राजा पुरा ह्यासीत्सर्वलोकसुखप्रदः । न दुर्भिक्षं न च व्याधि नाकाले मरणं नृणाम्

“Noong unang panahon, si Haring Nanda ay namuno, tagapagkaloob ng ligaya sa lahat ng tao. Walang taggutom, walang karamdaman, at walang kamatayang wala sa panahon sa mga tao.”

Verse 3

तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे न चावृष्टिकृतं भयम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य पूर्वकर्मानुसारतः

Habang namumuno ang haring batid ang dharma, walang pangambang dulot ng tagtuyot. Ngunit sa isang takdang panahon—ayon sa paghinog ng dating karma—may pagbabagong sumibol.

Verse 4

कुष्ठेन महता व्याप्तो वैराग्यपरमं गतः । तेन रोगाभिभूतेन देवदेवो दिवाकरः । प्रतिष्ठितो नदीतीरे स च रोगाद्विमोचितः

Nabalot ng matinding ketong, narating niya ang sukdulan ng vairāgya, ang ganap na paglayo sa pagkapit. Dinadaganan ng sakit, itinatag niya sa pampang ng ilog ang Diyos ng mga diyos, si Divākara (ang Araw); at siya’y napalaya mula sa karamdaman.

Verse 5

देव्युवाच । किमसौ रोगवान्राजा सार्वभौमो महीपतिः । तस्य धर्मरतस्यापि कस्माद्रोग समुद्भवः

Wika ng Diyosa: “Bakit ang haring iyon—ang pangkalahatang pinuno at panginoon ng lupa—ay may karamdaman? Kahit siya’y nakatuon sa dharma, sa anong sanhi nagmula ang sakit na ito?”

Verse 6

ईश्वर उवाच । एष धर्मसदाचारो नंदो राजा प्रतापवान् । व्यचरत्सर्वलोकान्स विमानवरमास्थितः

Wika ni Īśvara: “Ito si Nanda, ang makapangyarihan at maringal na hari, na may matuwid na asal ayon sa dharma. Nakalulan sa isang napakahusay na vimāna, nilibot niya ang lahat ng daigdig.”

Verse 7

विमानं तस्य तुष्टेन दत्तं वै विष्णुना स्वयम् । कामगं वरवर्णेन बर्हिणेन विनादितम्

Ang vimāna niya ay ipinagkaloob mismo ni Viṣṇu, palibhasa’y nalugod sa kanya. Ito’y nakapaglalakbay saanman naisin, at umaalingawngaw sa matamis na huni ng maringal na paboreal na may maningning na kulay.

Verse 8

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो विचरंस्तत्र संस्थितः । गतवान्मानसं दिव्यं सरो देवगणान्वितम्

Minsan, ang pinakadakilang hari, habang naglalakbay at humihinto roon, ay nakarating sa banal na lawa na Mānasasaras, na sinasamahan ng mga pangkat ng mga diyos.

Verse 9

तत्रापश्यद्बृहत्पद्मं सरोमध्यगतं सितम् । तत्र चांगुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम्

Doon ay nakita niya ang isang malaking puting lotus na nakatindig sa gitna ng lawa; at sa ibabaw nito ay naroon ang Kataas-taasang Persona, kasinglaki lamang ng hinlalaki ang anyo.

Verse 10

रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् । तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत्समाहर

Nakabalot sa pulang kasuotan, may dalawang bisig, at nagliliwanag sa matalim na ningning—pagkakita niya roon, sinabi ng hari sa kanyang kutsero: “Dalhin mo rito ang lotus na iyon.”

Verse 11

इदं तु शिरसा बिभ्रत्सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर मा चिरम्

“Kung dadalhin ko ito sa aking ulo sa harap ng lahat ng daigdig, ako’y magiging karapat-dapat purihin. Kaya dalhin mo—huwag magtagal.”

Verse 12

एवमुक्तस्ततस्तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तत्पद्मं वरवर्णिनि । स्पृष्टमात्रे तदा पद्मे हुंकारः समपद्यत

Sa gayong utos, pumasok ang kutsero sa lawa at sinimulang sunggaban ang lotus na iyon, O marikit. Ngunit sa sandaling mahawakan ang lotus, umalingawngaw ang nakapanghihilakbot na “huṃ.”

Verse 13

राजा च तत्क्षणात्तेन शब्देन समजायत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः

At sa sandaling iyon, dahil sa tunog na iyon, ang hari ay dinapuan ng ketong, nasira ang kanyang kutis, at nawalan ng lakas at sigla.

Verse 14

तथागतमथात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिंतयन्

Nang makita ang kanyang sarili sa ganoong kalagayan, ang dakilang lalaking iyon ay tumayo roon, lipos ng hapis, at nag-iisip: "Ano itong nangyari?"

Verse 15

तस्य चिंतयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रस्तु स तं पप्रच्छ पार्थिवः

Habang ang matalinong hari ay nakaupo at malalim ang iniisip, ang dakilang asetiko na si Vasiṣṭha—anak ni Brahma—ay lumapit sa kanya. Pagkakita sa kanya, tinanong ng pinuno ang pantas.

Verse 16

एष मे भगवञ्जातो देहस्यास्य विपर्ययः । कुष्ठरोगाभिभूतात्मा नाहं जीवितुमुत्सहे

"O Pinagpala, ang aking katawan ay nahulog sa isang kakila-kilabot na kalagayan. Dahil sa ketong, ang aking diwa ay durog; wala na akong pagnanais na mabuhay."

Verse 17

उपायं ब्रूहि मे ब्रह्मन्व्याधितस्य चिकित्सितम् । उताहो व्रतमन्यद्वा दानं यज्ञमथापि वा

"O Brahmin, sabihin mo sa akin ang paraan—ang tamang lunas para sa isang may karamdaman. Ito ba ay isang panata, o iba pang pagtalima, o kawanggawa, o kahit isang sakripisyo?"

Verse 18

वसिष्ठ उवाच । एतद्ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्व देवताः

Wika ni Vasiṣṭha: “Ito ang lotus na tinatawag na ‘Brahmodbhava’, bantog sa tatlong daigdig. Sa pagtanaw lamang dito, itinuturing na natunghayan na ang lahat ng mga diyos.”

Verse 19

एतद्धि दृश्यते धन्यैः पद्मं कैः क्वापि पार्थिव । एतस्मिन्दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः

“Tunay, O Hari, ang lotus na ito’y nakikita lamang ng mga pinagpala—bihira, ng sinuman, saanman. At ang taong, matapos masilayan lamang ito, ay pumasok sa tubig…”

Verse 20

सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं निर्वाण माप्नुयात् । एष दृष्ट्वा तु ते सूतो हर्तुं तोये प्रविष्टवान्

“…ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at makakamit ang kalagayan ng nirvāṇa. At ang iyong kutsero—pagkakita nito—ay lumusong sa tubig, na ibig kunin ang lotus.”

Verse 21

तव वाक्येन राजेंद्र मृतोऽसौ रोगवान्भवेत् । ब्रह्मपुत्रोऽप्यहं तेन पश्यामि परमेश्वरम्

“Sa iyong utos, O pinakamainam sa mga hari, siya’y magiging tila patay—magkakasakit. Gayunman, sa kapangyarihang banal na iyon, maging ako—bagaman anak ni Brahmā—ay nakikita ang Kataas-taasang Panginoon.”

Verse 22

अहन्यहनि चागच्छंस्त्वं पुनर्दृष्टवानसि । वांछंति देवता नित्यममुं हृदि मनोरथम्

“Sa pagparito mo araw-araw, muli mong natamo ang pagtanaw nito. Ang mga diyos ay laging nag-aasam sa puso sa minimithing hangaring ito.”

Verse 23

मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा स्नात्वा कदा वयम् । प्राप्स्यामः परमं ब्रह्म यद्गत्वा न पुनर्भवेत्

Kailan namin mamamasdan ang lotus ni Brahmā sa Mānasa, maliligo roon, at mararating ang Kataas-taasang Brahman—na kapag narating, hindi na muling isisilang?

Verse 24

इदं च कारणं भूयो द्वितीयं शृणु पार्थिव । कुष्ठस्य यत्त्वया प्राप्तं हर्तुकामेन पंकजम्

At pakinggan pa, O Hari: may ikalawang dahilan din—dahil sa ketong kaya ka napadpad sa ganito; nang nais mong kunin ang lotus at lumapit ka rito.

Verse 25

प्रद्योतनस्तु गर्भेऽस्मिन्स्वयमेव व्यवस्थितः । तवैषा बुद्धिरभवद्दृष्ट्वेदं वरपंकजम्

Si Pradyotana mismo ay kusang nananahan sa sinapupunang ito. Nang makita mo ang dakilang lotus na ito, sumibol sa iyo ang ganitong pagkaunawa.

Verse 26

धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् । इदं चिन्तयतः पापमेवं देवेन दर्शितम्

Isusuot ko ito sa aking ulo bilang palamuti sa gitna ng daigdig. Sa gayon, ipinakita ng diyos ang kasalanang bumabagabag sa aking isip.

Verse 27

ततः सर्वप्रयत्नेन तमाराधय भास्करम् । प्रसादाद्देवदेवस्य मोक्ष्यसे नात्र संशयः

Kaya nga, sa buong pagsisikap ay sambahin mo si Bhāskara (ang Araw). Sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, ikaw ay mapapalaya—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 28

प्रभासं गच्छ राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तत्र सिद्धिर्भवेच्छीघ्रमार्त्तानां प्राणिनां भुवि

O panginoon ng mga hari, magtungo ka sa Prabhāsa—ang tīrtha na bantog sa tatlong daigdig. Doon, sa lupa, ang mga nilalang na nagdurusa ay mabilis na nakakamit ang katuparan at ginhawa.

Verse 29

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वसिष्ठस्य महात्मनः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य माहेश्वर्यास्तटे शुभे

Wika ni Īśvara: Nang marinig ang mga salitang iyon ng dakilang kaluluwa na si Vasiṣṭha, narating niya ang banal na pook ng Prabhāsa, sa mapalad na pampang ni Māheśvarī.

Verse 30

नंदादित्यं प्रतिष्ठाप्य गंधधूपानुलेपनैः । पूजयामास तं देवि पुष्पैरुच्चावचैस्तथा

Matapos itatag si Nandāditya, O Diyosa, sinamba niya Siya sa pamamagitan ng pabango, insenso, at mga pamahid—gayundin ng mga bulaklak na sari-sari ang uri.

Verse 31

तस्य तुष्टो दिवानाथो वरदोऽहमथाब्रवीत्

Nalugod sa kanya ang Panginoon ng Araw (ang Araw), at saka nagsalita: “Ako ang tagapagkaloob ng mga biyaya.”

Verse 32

नन्द उवाच । कुष्ठेन महता व्याप्तं पश्य मां सुरसत्तम । यथाऽयं नाशमायाति तथा कुरु दिवाकर

Sinabi ni Nanda: Masdan mo ako, O pinakamainam sa mga diyos—nilamon ako ng matinding ketong. O Divākara, gawin mo nawa upang mapuksa ang sakit na ito.

Verse 33

सान्निध्यं कुरु देवेश स्थानेऽस्मिन्नित्यदा विभो

O Panginoon ng mga diyos, O Makapangyarihan—ipagkaloob Mo ang Iyong palagiang pag-iral sa pook na ito, magpakailanman.

Verse 34

सूर्य उवाच । नीरोगस्त्वं महाराज सद्य एव भविष्यसि । अत्र ये मां समागत्य द्रक्ष्यंति च नरा भुवि

Wika ni Sūrya: O dakilang hari, sa araw ding ito ikaw ay magiging walang karamdaman. At yaong mga tao sa lupa na paririto at masisilayan Ako…

Verse 35

सप्तम्यां सूर्यवारेण यास्यंति परमां गतिम् । अत्र मे सूर्यवारेण सांनिध्यं सप्तमीदिने । भविष्यति न संदेहो गमिष्ये त्वं सुखी भव

Sa Saptamī, kapag tumapat sa Linggo, mararating nila ang sukdulang hantungan. Sa araw na Saptamī na iyon, kung Linggo, tunay na naririto ang Aking presensya—walang alinlangan. Ako’y lilisan; ikaw ay manatiling masaya.

Verse 36

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत

Pagkasabi nito, si Sahasrāṃśu (ang Araw na may sanlibong sinag) ay naglaho roon din.

Verse 37

नीरोगत्वमवा प्यासौ कृत्वा राज्यमनुत्तमम् । जगाम परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कृत्वा श्राद्धं प्रयत्नतः

Nang makamtan niya ang kawalan ng sakit at maitatag ang kahariang walang kapantay, siya’y nagtungo sa kataas-taasang tahanan, kinaroroonan ng diyos na si Divākara (ang Araw). Sa banal na tawiran na iyon, kapag ang isang tao’y naligo at nagsagawa ng śrāddha nang buong pagsisikap…

Verse 38

नंदादित्यं पुनर्दृष्ट्वा न पुनर्मर्त्त्यतां व्रजेत । प्रदद्यात्कपिलां तत्र ब्राह्मणे वेदपारगे

Matapos muling masilayan si Nandāditya, hindi na nararapat bumalik sa pagiging mortal. Doon, maghandog ng isang kapilā na baka na kulay kayumanggi sa isang Brāhmaṇa na bihasa sa mga Veda.

Verse 39

अहोरात्रोषितो भूत्वा घृतधेनुमथापि वा । न तस्य गुणितुं शक्या संख्या पुण्यस्य केनचित्

Kahit manatili roon nang isang buong araw at gabi—o kahit maghandog ng bakang nagbibigay ng ghee—walang sinuman ang makasusukat o makabibilang sa dami ng natamong kabutihang-loob.

Verse 40

इत्येवं देवदेवस्य माहात्म्यं दीप्तदीधितेः । कथितं तव सुश्रोणि सर्वपापप्रणाशनम्

Kaya nito, O may marikit na balakang, ang kadakilaan ng Diyos ng mga diyos—ang nagniningning at nagliliwanag—ay naisalaysay na sa iyo; ito ang tagapuksa ng lahat ng kasalanan.

Verse 256

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नन्दादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ika-256 na kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ni Nandāditya,” sa Prabhāsa Khaṇḍa, sa bahaging Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.