Adhyaya 204
Ang Kabanata 204 ay inihahabi bilang tanong at sagot na pang-teolohiya. Humihiling si Devī ng mas malawak na salaysay tungkol sa māhātmya ni Sarasvatī at nagtatanong ng mga teknikal na alituntunin sa paglalakbay-dambana: ang bisa ng pagpasok sa “mukha-dvāra,” ang bunga ng pagligo at pagbibigay (dāna), ang kinalalabasan ng paglubog sa ibang pook, at ang wastong paraan ng śrāddha—mga tuntunin, mantra, karapat-dapat na pari, angkop na pagkain, at mga inirerekomendang handog. Sumasagot si Īśvara na magbibigay Siya ng maayos at sunod-sunod na paliwanag sa pamamaraan ng dāna at śrāddha, at saka itinataas ang kabanalan ni Sarasvatī sa patong-patong na pagpupuri. Ipinahahayag na ang tubig ni Sarasvatī ay may pambihirang puṇya, bihira pa nga sa mga diyos kapag nahahalo sa dagat; inilalarawan ang ilog bilang pinagmumulan ng ginhawa sa daigdig at pagkalaya sa dalamhati. Binibigyang-diin ang pambihirang pagkakataon ng mga takdang panahon, lalo na ang Vaiśākha at mga pagtalima na may kaugnayan sa Soma, at itinatanghal na ang pag-abot kay Sarasvatī ay nakahihigit sa iba pang tapas at prāyaścitta. Matitinding pahayag ng phala ang nagsasaad na ang nananatili sa tubig ni Sarasvatī ay magkakamit ng mahabang paninirahan sa Viṣṇu-loka; at ang hindi makakita kay Sarasvatī sa Prabhāsa ay inihahambing sa may kapansanan sa espiritu. Pinupuri rin Siya sa kagandahan at talino, inihahalintulad sa malawak na kaalaman at dalisay na pag-unawa. Ang sangama ni Sarasvatī sa iba pang bantog na ilog at sa dagat ay itinatanghal bilang sukdulang tīrtha. Ang pagligo at pagbibigay roon ay inihahambing sa dakilang bunga ng malalawak na yajña; at ang nababasbasan ng tubig ni Sarasvatī ay inilalarawang mapalad, marangal, at karapat-dapat igalang.
Shlokas
Verse 1
देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं विस्तरात्कथयस्व मे
Wika ng Diyosa: O Mapalad na Panginoon, Panginoon ng mga diyos, tagapagligtas na naglilipat sa mga nilalang sa ibayo ng dagat ng samsara—isalaysay mo sa akin nang masinsin ang kadakilaan ni Sarasvatī.
Verse 2
यात्रागतानां देवेशि पुरुषाणां जितात्मनाम् । मुखद्वारे तु किं पुण्यं स्नानदाने च शंकर
O Panginoon ng mga diyos, para sa mga lalaking may pagpipigil-sa-sarili na dumating sa paglalakbay-sambahan—ano ang kabanalan sa Mukhadvāra? At ano ang gantimpala ng pagligo at pagbibigay-dāna, O Śaṅkara?
Verse 3
अवगाहनेन चान्यत्र फलं किंस्वित्प्रजायते । श्राद्धस्य किं विधानं तु के मंत्रास्तत्र के द्विजाः
At sa pagligo sa ibang pook, anong bunga ang lilitaw? Ano ang wastong paraan ng śrāddha roon—anong mga mantra ang dapat bigkasin, at aling mga dvija (dalawang-ulit-na-isinilang) ang dapat anyayahan?
Verse 4
किं ग्राह्यं किञ्च भोक्तव्यं ब्राह्मणैः श्राद्धकर्मणि । कानि दानानि देयानि नृभिर्यात्रा फलेप्सुभिः
Sa ritwal na śrāddha, ano ang maaaring tanggapin ng mga brāhmaṇa at ano ang nararapat nilang kainin? At anong mga handog ang dapat ibigay ng mga taong naghahangad ng bunga ng paglalakbay-sambahan?
Verse 5
ईश्वर उवाच । शृणु देविप्रवक्ष्यामि दानश्राद्धविधिक्रमम् । सरस्वत्याश्च माहात्म्यं कीर्त्यमानं निबोध मे
Sabi ni Īśvara: Makinig ka, O Diyosa—ipapaliwanag ko ang maayos na pagkakasunod ng dāna at ng śrāddha. At unawain mo mula sa akin ang kadakilaan ni Sarasvatī na ipinahahayag sa papuri.
Verse 6
पुण्यं सारस्वतं तोयं यत्र तत्रावगाह्यते । सागरेण तु संमिश्रं देवानामपि दुर्लभम्
Ang banal na tubig ng Sarasvatī ay nagdudulot ng kabutihan saanman maligo rito. Kapag nahalo sa karagatan, ang gayong tagpuan ay bihira, maging sa mga diyos ay mahirap makamtan.
Verse 7
सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या सरस्वती लोकसुखावगाहा । सरस्वतीं प्राप्य न दुःखिता नराः सदा न शोचंति परत्र चेह वा
Ang Sarasvatī ay banal sa lahat ng ilog; ang Sarasvatī ay paglubog sa kaligayahan ng mga daigdig. Kapag narating ang Sarasvatī, ang tao’y hindi na dinadapuan ng dalamhati; hindi sila nagluluksa—dito man o sa kabilang buhay.
Verse 8
पुण्यं सारस्वतं तीर्थं पुण्यकृल्लभते नरः । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु वैशाख्या सोमपर्वणि
Ang Sārasvata Tīrtha ay banal at puno ng kabutihan; ang taong nagtipon ng merito ang siyang makaaabot dito. Sa tatlong daigdig, bihira ang ganap na mapala ito, lalo na kapag ang araw ng kapistahang Soma ay dumarating sa buwan ng Vaiśākha.
Verse 9
अमा सोमेन संयुक्ता यदि तत्रैव लभ्यते । तत्र किं क्रियते देवि पर्वकोटिशतैरपि
O Diyosa, kung ang araw ng amāvāsyā na kaisa ni Soma ay matamo roon mismo sa tīrtha, ano pa ang magagawa sa ibang dako kahit sa daan-daang milyong araw ng kapistahan?
Verse 10
चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि महासां तपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयन्ते यत्र नास्ति सरस्वती
Kung saan wala ang Sarasvatī, doon umaasa ang mga tao sa mga pag-aalis-sala—mga panatang Cāndrāyaṇa, mga Kṛcchra na pag-aayuno at iba pang mabibigat na penitensiya. (Ngunit dito, si Sarasvatī mismo ang nagbibigay ng paglilinis.)
Verse 11
यावदस्थि शरीरस्य तिष्ठेत्सारस्वते जले । तावद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके वसे न्नरः । जात्यन्धैस्ते समा ज्ञेया मृतैः पंगुभिरेव च
Hangga’t kahit ang mga buto ng isang tao ay nananatili sa tubig ng Sārasvata (tīrtha), sa gayong tagal—libu-libong taon—siya’y mananahan sa daigdig ni Viṣṇu. Yaong may kakayahan ngunit hindi kumakapit sa kanlungang ito ay dapat ituring na gaya ng bulag mula pagkasilang—tunay na parang patay at pilay.
Verse 12
समर्था ये न पश्यन्ति प्रभासस्थां सरस्वतीम् । ते देशास्तानि तीर्थानि आश्रमास्ते च पर्वताः
Yaong may kakayahan ngunit hindi nasisilayan si Sarasvatī na nananahan sa Prabhāsa—ang mga lupain, mga tīrtha, mga āśrama, at mga bundok na kanilang dinadalaw ay walang saysay kung ihahambing.
Verse 13
येषां सरस्वती देवी मध्ये याति सरिद्वरा । त्रैलोक्यपावनीं पुण्यां संश्रिता ये सरस्वतीम् । संसारकर्दमामोदमाजिघ्रन्ति न ते पुनः
Yaong sa gitna nila dumadaloy ang Diyosa Sarasvatī—pinakamainam sa mga ilog—at yaong kumakapit sa banal na Sarasvatī na nagpapadalisay sa tatlong daigdig: hindi na nila muling malalanghap ang bahong-singaw ng putik ng saṃsāra.
Verse 14
शब्दविद्येव विस्तीर्णा मतैव जगतः प्रिया । सतां मतिरिव स्वच्छा रमणीया सरस्वती
Malawak si Sarasvatī na gaya ng agham ng tunog; minamahal ng daigdig na gaya ng wastong pag-unawa; malinaw na gaya ng matalinong isip ng mga banal—tunay na kaiga-igaya si Sarasvatī.
Verse 15
त्रैलोक्यशोभितां देवीं दिव्य तोयां सुनिर्मलाम् । स नीचो यः पुमानेतां न वन्देत सरस्वतीम्
Si Sarasvatī ang Diyosa na nagpapaganda sa tatlong daigdig—ang kanyang tubig ay banal at lubos na dalisay. Tunay na hamak ang lalaking hindi yumuyuko at sumasamba sa Sarasvatī na ito.
Verse 16
स्वर्गनिश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती । नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी
Sa Prabhāsa, sumisibol si Sarasvatī na wari’y hagdang patungo sa langit. Ang dakilang ilog na ito’y di mararating ng taong salat sa kabutihang-loob at bisa ng merito.
Verse 17
चन्द्रभागा च गंगा च तथा यत्र सरस्वती । देवास्ते न मनुष्यास्ते तिस्रो नद्यः पिबन्ति ये
Kung saan naroon ang Candrabhāgā at ang Gaṅgā, at gayundin si Sarasvatī—ang umiinom sa tatlong ilog na ito ay mga diyos, hindi mga tao.
Verse 18
सत्यमेव मया देवि जाह्नवी शिरसा धृता । याः काश्चित्सरितो लोके तासां पुण्या सरस्वती
Tunay nga, O Diyosa, aking pinasan sa aking ulo ang ilog na Jāhnavī (Gaṅgā). Ngunit sa lahat ng ilog sa daigdig, ang Sarasvatī ang pinakabanal at pinakadakila sa pagbibigay ng merito.
Verse 19
दर्शनेन सरस्वत्या राजसूयो न राजते । गंडूषश्चाश्वमेधाद्वै सर्व क्रतुवरं पयः
Sa pagtanaw pa lamang sa Sarasvatī, kumukupas ang ningning ng Rājasūya. At ang isang lagok ng kanyang tubig ay tunay na higit pa sa Aśvamedha—ang kanyang tubig ang pinakadakilang gantimpala sa lahat ng handog-sakripisyo.
Verse 21
वहन्ति येषां कालेन ते न काल वशा नराः । देवि किं बहुनोक्तेन वर्णितेन पुनःपुनः । सरस्वत्याः परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
Yaong para sa kanila’y ang panahon mismo ang dumadaloy, sila’y hindi mga taong napapasailalim sa kapangyarihan ng Panahon. O Diyosa, ano pa ang saysay ng maraming salita at paulit-ulit na papuri? Wala pa noon, at wala ring darating, na tīrtha na hihigit sa Sarasvatī.
Verse 22
तत्रैव दुर्लभं स्नानं यत्र सागरसंगमः । तत्र स्नानेन दानेन कोटियज्ञफलं लभेत्
Doon mismo, bihira at mahalaga ang pagligo—sa pook na nagtatagpo ang ilog at karagatan. Sa pagligo roon at pagbibigay-dāna, natatamo ang bunga ng di-mabilang na yajña.
Verse 23
यत्र सारस्वतं तोयं सागरोर्मिसमाकुलम् । तत्र स्नास्यंति ये मर्त्या भाग्यवन्तो युगेयुगे
Kung saan ang tubig ng Sarasvatī ay ginugulo at pinaiikot ng mga alon ng dagat—ang mga mortal na naliligo roon, yuga sa yuga, ay tunay na mapalad.
Verse 24
ते धन्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां स्फीततरं यशः । येषां कलेवरं नॄणां सिक्तं सारस्वतैर्जलैः
Mapalad sila—karapat-dapat sambahin at batiin—at lalo pang sumisidhi ang kanilang dangal: yaong ang katawan ay nababasa at nalilinis ng mga tubig ng Sarasvatī.