Adhyaya 195
Ang kabanatang ito ay inihaharap bilang isang paliwanag na diyalogo sa tradisyong Śaiva. Itinuturo ni Īśvara na ang disiplinadong manlalakbay-pananampalataya ay dapat magtungo sa Vṛddha Prabhāsa, sa timog ng Ādi Prabhāsa. Doon ay may bantog na liṅga na tinatawag na “caturmukha” (may apat na mukha), na pinupuri bilang tagapuksa ng kasalanan sa pagtanaw pa lamang. Nagtanong si Śrī Devī tungkol sa pinagmulan ng pangalan at sa bunga ng pagtingin, pagpupuri, at pagsamba sa pook na ito. Isinalaysay ni Īśvara ang isang sinaunang pangyayari, sa isang lumang manvantara at sa panahon ng Tretā-yuga: dumating ang mga ṛṣi mula sa hilaga upang magtamo ng darśana sa Prabhāsa, ngunit natagpuan nilang nakatago ang liṅga ni Śiva (na inuugnay sa vajra ni Indra). Ayaw nilang umuwi nang walang darśana, kaya nagsagawa sila ng mahabang tapas sa paglipas ng mga panahon, may mahigpit na disiplina—kabilang ang brahmacarya at pagtiis sa init at lamig—hanggang sa sila’y tumanda. Nang makita ni Śaṅkara ang kanilang di-matitinag na hangarin na darśana lamang, nahabag Siya at inihayag ang Kanyang liṅga, na sinasabing lumitaw sa pagbitak ng lupa. Matapos ang darśana, umakyat ang mga ṛṣi sa makalangit na daigdig; muling sinikap ni Indra na itago ito, ngunit nakilala ang lugar bilang Vṛddha Prabhāsa sapagkat natamo ang darśana sa “vṛddha-bhāva” (katandaan). Sa phalaśruti, sinasabi na ang debosyonal na pagdalaw at pagtanaw sa pook ay may kapantay na gantimpala ng mga handog na Rājasūya at Aśvamedha. Para sa nagnanais ng ganap na bunga ng paglalakbay-dharma, inirerekomenda ang pag-aalay ng isang toro (ukṣā) sa isang brāhmaṇa.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
Wika ni Īśvara: “Pagkaraan nito, na may pusong may pagpipigil, marapat na magtungo sa Vṛddha-Prabhāsa, na nasa di-kalayuan sa timog ng Ādi-Prabhāsa.”
Verse 2
चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्
Ang dakilang Liṅga na may apat na mukha ay pumupuksa ng kasalanan sa pagtanaw pa lamang.
Verse 3
श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा
Sinabi ng Diyosa: “O Panginoon, paano ito nakilala sa pangalang ‘Vṛddha-Prabhāsa’? At anong bunga ang nagmumula sa pagtanaw dito, sa pagpupuri, at gayundin sa wastong pagsamba at pag-aalay?”
Verse 4
एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्
“Isalaysay mo ito sa akin, O Diyos—sa maikling paraan, huwag nang masyadong mahaba.”
Verse 5
ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे
Wika ni Īśvara: “Noong pasimula, O Diyosa—noong unang panahon, sa naunang Manvantara ni Svāyambhuva—sa ikaapat na Tretā-yuga, sa kataas-taasang banal na kṣetra ng Prabhāsa…”
Verse 6
तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः
“Noong panahong iyon, O Mahādevī—noong unang panahon sa naunang Manvantara—sa ikaapat na Tretā-yuga, nagtipon doon ang mga ṛṣi.”
Verse 7
दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि
“Naghahangad ng darśana ng Prabhāsa, yaong dumating mula sa hilagang daan—O Maheśvarī—nakita nila ang Diyos na iyon na natatakpan ng vajra, ang kulog-kidlat.”
Verse 8
विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्
Nalugmok sila sa matinding dalamhati at saka nagsalita: “Kung hindi namin masisilayan ang Liṅga ni Śaṅkara, hindi kami uuwi sa aming tahanan.”
Verse 9
स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्
“Kami na naghahangad ng langit ay tunay na naglakbay nang napakalayo; kaya mananatili kami rito hanggang sa masilayan ang Liṅga.”
Verse 10
एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः
Sa gayon, matapos pagtibayin ang kanilang pasiya, namalagi sila sa matinding pag-aayuno at pagninilay: sa tag-ulan ay nasa ilalim ng bukás na langit, at sa taglamig ay sumisilong sa tubig.
Verse 11
पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्
Sa tag-init, isinagawa nila ang disiplina ng “limang apoy,” namumuhay bilang mga brahmacārin na mahigpit ang pagpipigil; pagkalipas ng maraming taon, ang mga pantas na brāhmaṇa ay dinapuan ng katandaan.
Verse 12
एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना
O marikit na ginang, nang ang mga pantas na iyon ay dumating na sa katandaan, ang dakilang-loob na Śaṅkara ay nagkaloob ng mga biyaya, inaanyayahan silang pumili ng anumang ninanais.
Verse 13
लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्
Maliban sa pagdarśana o pagtanaw sa Liṅga, wala silang hininging ibang biyaya.
Verse 14
तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्
Nang malaman ng Panginoong may watawat na toro (Śiva) ang kanilang matibay na pasiya, at dahil sa lubos na habag, ipinamalas Niya sa kanila ang Kanyang sariling Liṅga.
Verse 15
एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि
Sa mismong sandaling iyon, O marikit na ginang, ang banal na Liṅga ay biglang umusbong, biniyak ang mismong lupa.
Verse 16
ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्
Nang makita iyon ng mga rishi, silang lahat ay nagtungo sa Tridiva, sa langit; at nang sila’y makaalis, si Śakra (Indra) ay nabagabag ang kalooban.
Verse 17
तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा
Tinakpan pa ni Indra maging ang Liṅga na iyon sa pamamagitan ng Vajra, ang sandatang kulog na may sandaang dugtungan.
Verse 18
वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले
Sapagkat ipinagkaloob nito ang darśana sa mga rishi sa kanilang katandaan, kaya sa ibabaw ng daigdig ito’y ipinagdiriwang bilang “Vṛddha-Prabhāsa.”
Verse 19
तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः
O marangal na ginang, ang sinumang makakita sa (Liṅga/pook) na iyon, hanggang ngayon, ang taong may debosyon ay nakakamit ang bunga ng mga handog na Rājasūya at Aśvamedha.
Verse 20
एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Kaya nga, doon ay sumibol ang Prabhāsa na tinatawag na “Vṛddha”; at doon, ang mga nagnanais ng ganap na bunga ng paglalakbay-pananampalataya ay nararapat maghandog ng isang torong baka sa isang Brāhmaṇa.
Verse 195
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagwawakas ang ika-195 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Vṛddha-Prabhāsa,” sa Prabhāsa Khaṇḍa—sa loob ng Prabhāsakṣetra Māhātmya—ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod.