Adhyaya 186
Itinuro ni Īśvara kay Devī na magtungo sa dakilang Nāgasthāna sa kanluran ng Maṅkīśa, na kaugnay ng tri-saṅgama (tatluhang tagpuan ng mga ilog) at inilarawang makapangyarihang pook na pumupuksa ng kasalanan. Isinisingit ng kabanata ang alamat ni Balabhadra: nang marinig niya ang pagpanaw ni Kṛṣṇa, dumating siya sa Prabhāsa, nakilala ang pambihirang bisa ng kṣetra at ang pagkalipol ng mga Yādava, at pinili ang landas ng pagtalikod sa daigdig. Iniwan ni Balabhadra ang kanyang katawan sa anyo ni Śeṣa-nāga, narating ang kataas-taasang tīrtha ng tri-saṅgama, nakita ang malaking bungad patungong pātāla na wari’y isang “pinto,” at mabilis na pumasok sa daigdig na tinitirhan ni Ananta. Dahil pumasok siya roon sa anyong nāga, tinawag ang lugar na Nāgasthāna; at ang pook ng pagtalikod sa katawan ay sumikat bilang Śeṣasthāna (sa silangan ng Nāgarāditya). Ipinag-uutos ang paliligo sa tri-saṅgama, pagsamba sa Nāgasthāna, pag-aayuno sa pañcamī na may pagpipigil sa pagkain, pagsasagawa ng śrāddha, at pagbibigay ng dakṣiṇā sa isang Brahmin ayon sa kakayahan. Ipinapangako ang bunga: pagkalaya sa dalamhati at pag-abot sa Rudra-loka; at ang pagpapakain sa Brahmin ng matamis na kanin na may pulot at iba pang handog para kay Śeṣa-nāga ay sinasabing nagdudulot ng gantimpalang kasinghalaga ng pagpapakain sa “mga koro,” kaya’t itinatampok ang dāna bilang pangunahing kabanalan.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नागस्थानमनुत्तमम् । मंकीशात्पश्चिमे भागे संगमत्रितयं गतम्
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, magtungo ka sa walang kapantay na Nāgasthāna, na nasa kanlurang bahagi ng Maṃkīśa, kung saan matatagpuan ang tatluhang pagtatagpo ng mga ilog (Traisaṅgama).
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां पातालविवरं महत्
Pinapawi nito ang mga kasalanan ng lahat ng nilalang; ito’y isang dakilang bunganga na patungo sa Pātāla.
Verse 3
बलभद्रः पुरा देवि श्रुत्वा कृष्णस्य पंचताम् । भल्लतीर्थे तु भल्लेन ततः प्रभासमागतः
Noong unang panahon, O Devī, si Balabhadra, nang marinig ang pagpanaw ni Kṛṣṇa, ay sa Bhalla-tīrtha nasugatan ng palasong Bhalla; at pagkaraan ay dumating sa Prabhāsa.
Verse 4
क्षेत्रं महाप्रभावं हि ज्ञात्वा सर्वार्थसिद्धिदम् । यादवानां क्षयं कृत्वा ततो वैराग्यमेयिवान्
Nang malaman niyang ang kṣetra na ito’y may dakilang kapangyarihan at nagbibigay ng katuparan sa lahat ng layon, at matapos maganap ang pagkalipol ng mga Yādava, siya’y pumasok sa vairāgya—banal na paglayo sa pagnanasa.
Verse 5
शेषनागेशरूपेण निष्क्रम्य च शरीरतः । गच्छन्गच्छंस्तदा प्राप्य तीर्थं त्रैसंगमं परम्
Pagkaraan, lumabas siya sa katawan sa anyo ni Śeṣa, ang panginoon ng mga nāga; at sa patuloy na paglakad, narating niya ang kataas-taasang tīrtha na tinatawag na Traisaṅgama.
Verse 6
पातालस्य तदा दृष्ट्वा द्वारं विवररूपकम् । प्रविष्टोऽथ जगामाशु यत्रानंतः स्वयं स्थितः
Nang magkagayon, nang makita niya ang pasukan sa Pātāla na tila siwang na bukana, pumasok siya roon at dagling nagtungo sa kinaroroonan ni Ananta (Śeṣa) mismo.
Verse 7
यतो नागस्वरूपेण स्थानेऽस्मिंश्च समाविशत् । तत्प्रभृत्येव देवेशि नागस्थानमिति श्रुतम्
Sapagkat pumasok siya sa pook na ito sa anyong Nāga, O Diyosa ng Panginoon, mula noon ay nakilala ito bilang “Nāga-sthāna.”
Verse 8
नागरादित्यपूर्वेण यत्र कायो विसर्जितः । तदद्यापि प्रसिद्धं वै शेषस्थानमिति श्रुतम्
Sa silangan ng Nāgarāditya naroon ang pook na pinagbitawan ang katawan; hanggang ngayon ay tanyag ito at tinatawag na “Śeṣa-sthāna.”
Verse 9
अतः स्नात्वा महादेवि तत्र तीर्थे त्रिसंगमे । नागस्थानं समभ्यर्च्य पञ्चम्यामकृताशनः
Kaya nga, O Dakilang Diyosa, matapos maligo sa banal na tīrtha ng tatlong pagtagpo at taimtim na sambahin ang Nāga-sthāna, nararapat tuparin ang ikalimang araw sa pag-aayuno, na walang pagkain.
Verse 10
श्राद्धं कृत्वा यथाशक्त्या दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् । विमुक्तः सर्वदुःखेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
Matapos isagawa ang śrāddha ayon sa makakaya at maghandog ng dakṣiṇā sa isang brāhmaṇa nang may paggalang, ang tao’y napapalaya sa lahat ng dalamhati at nakararating sa daigdig ni Rudra.
Verse 11
पायसं मधुसंमिश्रं भक्ष्यभोज्यैः समन्वितम् । शेषनागं समुद्दिश्य विप्रं यस्तत्र भोजयेत् । कोटिभोज्यं कृतं तेन जायते नात्र संशयः
Sinumang naroon at magpakain sa isang brāhmaṇa—nag-aalay ng pāyasa na hinaluan ng pulot at sinamahan ng sari-saring pagkain—na iniuukol kay Śeṣa Nāga, nagkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng pagpapakain sa napakarami; walang pag-aalinlangan.
Verse 186
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नाग स्थानमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-186 na kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Nāga-sthāna,” sa Prabhāsa Khaṇḍa (Ikapitong Aklat) ng kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa, sa bahaging Prabhāsakṣetra Māhātmya.