Adhyaya 140
Isinasalaysay ng adhyāya na ito ang kabanalan (māhātmya) ng Ilog Citrāpathā sa Prabhāsa Kṣetra at ang bisa nito sa mga ritwal. Itinuturo kay Devī na magtungo sa isang ilog malapit sa Brahmakūṇḍa, na nakaugnay sa Citrāditya. May alamat: si Citra ay dinala ng mga Yamadūta ayon sa utos ni Yama. Nang mabalitaan ito, ang kanyang kapatid na babae ay nagluksa at naging ilog na Citrā, dumaloy hanggang sa dagat habang hinahanap ang kanyang kaanak; pagkaraan, pinangalanan ng mga dvija (dalawang-ulit na isinilang) ang ilog bilang Citrāpathā. Ipinahahayag ang bunga: ang sinumang maligo (snāna) sa ilog at makakita sa Citrāditya (darśana) ay makakamit ang pinakamataas na kalagayang kaugnay ng diyos-araw na Divākara. Sa Kali-yuga, sinasabing nagkubli ang ilog at bihirang lumitaw, lalo na sa tag-ulan; gayunman, kapag ito’y nasilayan, ang mismong pagtanaw ay may ganap na bisa at hindi nakasalalay sa takdang petsa. Iniuugnay din ang pook sa pitṛ-loka: nagagalak ang mga ninuno sa langit kapag nakita ang ilog at inaasahan ang śrāddha ng mga inapo, na nagdudulot ng pangmatagalang kasiyahan. Sa wakas, inirerekomenda ang snāna at śrāddha roon para sa pagwasak ng pāpa at sa pitṛ-prīti, pinagtitibay ang ilog bilang pinagmumulan ng kabanalan sa sagradong heograpiya ng Prabhāsa.
Shlokas
Verse 1
ततो गच्छेन्महादेवि नदीं चित्रपथां ततः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थां चित्रादित्यस्य मध्यतः
Pagkaraan nito, O Mahādevī, magtungo sa ilog na tinatawag na Citrapathā, na nasa malapit ng Brahmakūṇḍa, sa pinakagitna ng banal na pook ni Citrāditya.
Verse 2
यदा च चित्रः संनीतो यमदूतैः सुरप्रिये । सशरीरो महाप्राज्ञो यमादेशपरायणैः
At nang si Citra, O minamahal ng mga diyos, ay dinala ng mga sugo ni Yama—yaong tapat sa utos ni Yama—ang dakilang pantas ay kinuha maging ang kanyang katawan.
Verse 3
एवं ज्ञात्वा तु तत्रस्था भगिनी तस्य दुःखिता । चित्रा नदी ततो भूत्वा स्वसा तस्य महात्मनः
Nang malaman ito, ang kaniyang kapatid na babae na naroon, lugmok sa dalamhati, ay pagkaraan ay naging ilog na Citrā, bilang kapatid ng dakilang-kaloob na iyon.
Verse 4
प्रविष्टा सागरे देवि अन्वेषन्ती च बांधवम् । ततश्चित्रपथानाम तस्याश्चक्रुर्द्विजातयः
O Diyosa, pumasok siya sa dagat habang hinahanap ang kaniyang kamag-anak; at noon, ang mga dvijati (dalawang ulit na isinilang) ay nagbigay sa kaniya ng pangalang “Citrapathā”.
Verse 5
एवं तत्र समुत्पन्ना सा नदी वरवर्णिनि
Kaya nga, O ginang na may marikit na kutis, ang ilog na yaon ay sumibol doon.
Verse 6
तस्यां स्नात्वा नरो यस्तु चित्रादित्यं प्रपश्यति । स याति परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः
Ngunit ang taong maligo sa ilog na iyon at masilayan si Citrāditya ay makararating sa kataas-taasang tahanan—kung saan nananahan ang diyos na Divākara (Araw).
Verse 7
अस्मिन्कलियुगे देवि अंतर्धानं गता नदी । प्रावृट्काले च दृश्येत दुर्लभं तत्र दर्शनम्
Sa panahong Kali, O Diyosa, ang ilog ay naglaho sa pagkakubli; nakikita lamang sa panahon ng tag-ulan, at kahit noon ay bihirang masilayan.
Verse 8
स्नानं दानं विशेषेण सर्वपातकनाशनम्
Ang banal na pagligo at ang pagkakawanggawa—lalo na—ay pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 9
भुक्तो वाप्यथवाऽभुक्तो रात्रौ वा यदि वा दिवा । पर्वकालेऽथवाऽकाले पवित्रोऽप्यथवाऽशुचिः
Maging nakakain na o hindi pa; maging gabi o araw; maging panahon ng kapistahan o hindi; maging dalisay o kahit marumi—
Verse 10
यदैव दृश्यते तत्र नदी चित्रपथा प्रिये । प्रमाणं दर्शनं तस्या न कालस्तत्र कारणम्
Kapag kailanman makita roon ang ilog na Citrāpathā, o minamahal, ang mismong pagtanaw na iyon ang tiyak na batayan; hindi ang panahon ang sanhi roon.
Verse 11
दृष्ट्वा नदीं महादेवि पितरः स्वर्गसंस्थिताः । गायंति तत्र सामानि नृत्यन्ति च हसंति च
Pagkakita sa ilog, O Mahādevī, ang mga Pitṛ na nananahan sa langit ay umaawit doon ng mga himnong Sāman; sila’y sumasayaw at tumatawa rin.
Verse 12
अस्माकं वंशजः कश्चिच्छ्राद्धमत्र करिष्यति । यावत्कल्पं तथाऽस्माकं प्रीतिमुत्पादयिष्यति
‘May isang inapo sa aming angkan ang magsasagawa rito ng śrāddha; at habang tumatagal ang isang kalpa, siya’y magbubunga ng galak at kasiyahan para sa amin.’
Verse 13
एवं ज्ञात्वा नरस्तत्र स्नानं श्राद्धं च कारयेत् । सर्वपापविनाशार्थं पितॄणां प्रीतये तथा
Sa pagkaalam nito, ang isang tao ay dapat magsagawa roon ng banal na paliligo at ng śrāddha—upang mapawi ang lahat ng kasalanan at upang mapasaya ang mga Pitṛ, ang mga ninuno.
Verse 14
इत्येतत्कथितं देवि यथा चित्रपथा नदी । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी
Kaya nito, O Devī, naipaliwanag kung paanong ang ilog na Citrāpathā, pagdating sa Prabhāsa Kṣetra, ay nanahan doon bilang tagapuksa ng kasalanan.
Verse 140
इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-140 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Ilog Citrāpathā,” sa Prabhāsa Khaṇḍa ng banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa bahaging Prabhāsakṣetra Māhātmya.