Adhyaya 139
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 139

Adhyaya 139

Itinuro ni Īśvara na dapat magtungo ang tao sa Citrāditya, na malapit sa Brahmakuṇḍa, isang banal na pook na inuugnay sa pagwasak ng karalitaan. Isinasalaysay ang pinagmulan: si Mitra, isang makadiyos na kāyastha na nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang, ay may dalawang anak—si Citra (lalaki) at si Citrā (babae). Pagkamatay ni Mitra at matapos magsati ang asawa, iningatan ang magkapatid ng mga rishi at kalaunan ay nagsagawa sila ng matitinding austeridad sa rehiyong Prabhāsa. Itinatag at sinamba ni Citra si Bhāskara (Sūrya) sa pamamagitan ng mga handog at isang stotra na itinuro sa tradisyon, na nagbibilang ng 68 lihim/pang-ritwal na pangalan na nag-uugnay kay Sūrya sa maraming banal na pook sa India. Ipinahahayag ng teksto ang bunga ng pagbigkas o pakikinig sa mga pangalang ito: pagkalaya sa kasalanan, pagkamit ng ninanais (kaharian, yaman, mga anak, ligaya), paggaling, at pagkaputol ng mga gapos. Nalugod si Sūrya at pinagkalooban si Citra ng kahinugan sa gawa at kaalaman; pagkatapos ay itinalaga siya ni Dharmarāja bilang Citragupta, ang kosmikong tagapagtala ng mga gawa ng daigdig. Nagtatapos ang kabanata sa tuntunin ng pagsamba (lalo na sa ikapitong araw ng buwan) at sa mga dāna gaya ng kabayo, espada na may kaluban, at ginto para sa isang brāhmaṇa upang makamtan ang gantimpala ng paglalakbay-pananampalataya.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

Wika ni Īśvara: “Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa walang kapantay na dambana ni Citrāditya; at sa timog na panig nito, malapit sa Brahma-kuṇḍa…”

Verse 2

महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः । मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले । कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः

O Diyosa, ang tīrtha/diyos na ito ay may dakilang kapangyarihan at pumupuksa sa lahat ng uri ng karalitaan. Noong unang panahon, O Devi, may isang taong matuwid na nagngangalang Mitra sa lupa—isang kāyastha—na laging nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang.

Verse 3

तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने

Mula sa kanya ay isinilang ang dalawang anak sa takdang panahon. Ang isa ay isang anak na lalaki na lubhang maningning, O marikit ang mukha, na ang pangalan ay Citra.

Verse 4

तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना

Gayundin, isinilang ang isang anak na babae—si Citrā—na sagana sa kagandahan at pinalamutian ng mabuting asal at kabutihang-loob.

Verse 5

आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् । अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्

Ngunit nang kapapanganak pa lamang ng dalawa, si Mitra ay pumasok sa kalagayan ng limang sangkap (ibig sabihin, pumanaw). Pagkaraan, ang kanyang marangal na asawa ay pumasok sa apoy kasama niya.

Verse 6

अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ । वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते

Pagkaraan, ang dalawang batang iyon na dukha ay inalagaan ng mga rishi. Lumaki sila sa isang malawak na gubat, nananatiling matatag sa kanilang mga panata (vrata) na wari’y mga musmos pa rin.

Verse 7

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ । प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्

Pagdating sa banal na kṣetra ng Prabhāsa, isinagawa nila ang pinakamataas na pag-aayuno at pagninilay. At matapos itatag ang Dakilang Diyos na si Bhāskara (Araw), ang tagapag-alis ng panganib na mula sa tubig at ng banta ng mga magnanakaw—isang makapangyarihang tagapagtanggol…

Verse 8

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

Ang matuwid na iyon ay sumamba sa pamamagitan ng insenso, mga kuwintas ng bulaklak, at mga pabango. At sa animnapu’t walong pangalan na itinuro ni Vasiṣṭha, pinuri niya ang Panginoon—si Sūrya, Diyos ng mga diyos—na nakatayo nang magkadikit ang mga palad.

Verse 9

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

Sinabi ni Citra: “Yumuyuko ako at sumasamba kay Bhāskara, panginoon ng kalangitan—ang Unang Deva, ang Panginoon ng sanlibutan—na pumupuksa sa kasalanan at nagpapawi ng karamdaman.”

Verse 10

सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्

“Pinupuri ko Siya na may sanlibong mata, sanlibong sinag, at nagniningning sa sanlibong liwanag.”

Verse 11

तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः । मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे । कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्

“Siya ay aawitan ko ng papuri, na tinatawag sa mga lihim at banal na pangalan: bilang Muṇḍīrasvāmin sa bukang-liwayway, sa tagpuan ng Gaṅgā at ng karagatan; at bilang Kālapriya sa katanghaliang-tapat, nananahan sa pampang ng Yamunā.”

Verse 12

मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् । यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः

Sa paglubog ng araw naroon ang Mūlasthāna, nasa pampang ng ilog Candrabhāgā—doon si Sāmba mismo ay nagkamit ng ganap na katuparan, tapat sa pag-aayuno.

Verse 13

वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् । प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्

Sa Vārāṇasī, Siya ay si Lohitākṣa; sa Gobhilākṣa, si Bṛhanmukha; at sa mga Prayāga, si Pratiṣṭhāna—at si Vṛddhāditya, na may dakilang ningning.

Verse 14

कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे । नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्

Sa Koṭyakṣa (Siya) ay Dvādaśāditya; sa Caturghaṭa, Gaṅgāditya. Sa Naimiṣa rin, at sa Goghna, (Siya) ay Bhadra—naninirahan sa Bhadrapuṭa.

Verse 15

जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् । कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते

Sa Jayā (Siya) ay Vijayāditya; sa Prabhāsa, Svarṇavetasa. Sa Kurukṣetra, Siya ay Sāmanta; at sa Ilāvṛta, Siya ay Trimantro (ang anyong tatlong-mantra).

Verse 16

महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः । कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्

Sa bundok Mahendra (Siya) ay Kramaṇāditya; sa Ṛṇa, Siya’y nakikilala bilang Siddheśvara. Sa Kauśāmbī, Padmabodha; at sa Brahmabāhu, Divākara.

Verse 17

केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् । गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने

Sa Kedāra, Siya’y sinasamba bilang “Caṇḍakānti”; sa Nitya, bilang “Timirāpaha”, ang tagapag-alis ng dilim. Sa landas ng Gaṅgā, Siya ang “Śivadvāra-Āditya”, ang nagbibigay-liwanag sa daigdig.

Verse 18

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

Sa pampang ng Sarasvatī, Siya ang “Haṃsa”; sa Pṛthūdaka, ang “Viśvāmitra”. Sa Ujjayinī, Siya ang “Naradvīpa”; at sa Siddhā, ang “Amaladyuti”, ang liwanag na walang dungis.

Verse 19

सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् । मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके

Sa Kuntīkumāra, Siya’y sinasamba bilang “Sūrya”; sa Pañcanadī bilang “Vibhāvasu”; sa Mathurā bilang “Vimalāditya”; at sa Saṃjñikā bilang “Saṃjñāditya”.

Verse 20

श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् । गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले

Sa Śrīkaṇṭha, Siya’y kilala bilang “Mārtaṇḍa”; sa Daśārṇa, inaalala bilang “Daśaka”. Sa Godhana, Siya ang banal na “Gopati”, panginoon ng kawan ng baka; at sa lupang disyerto, Siya ang “Karṇa”.

Verse 21

पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते । वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्

Sa Devapura, Siya’y pinupuri bilang “Puṣpa”; sa Lohita bilang “Keśavārka”; sa Vaidiśa bilang “Śārdūla”; at sa Śoṇa bilang “Vāruṇavāsin”, ang nananahan sa saklaw ni Varuṇa.

Verse 22

वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् । मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने

Sa Vardhamāna Siya’y tinatawag na “Sāṃbākhya”; sa Kāmarūpa, “Śubhaṃkara”; sa Kānyakubja, “Mihira”; at sa Puṇyavardhana, “Mandāra.”

Verse 23

गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् । कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्

Sa Gandhāra Siya’y “Kṣobhaṇāditya”; sa Laṅkā, “Amaradyuti”; sa Campā, “Karṇāditya”; at sa Prabodha, “Śubhadarśin.”

Verse 24

द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् । महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्

Sa Dvārāvatī Siya’y “Pārvatya”; sa Himavant, “Himāpaha”; sa Lauhitya, “Mahātejas”; at sa Amalāṅga, “Dhūjaṭi.”

Verse 25

रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् । धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः

Sa Rohika Siya’y “Kumārākhya”; sa Padmā, “Padmasaṃbhava”; sa Lāṭā, “Dharmāditya”; at sa Marddaka, Siya’y kilala bilang “Sthavira.”

Verse 26

सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा । कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते

Sa Kauberī Siya’y “Sukhaprada”; sa Kosala, gayundin “Gopati”; sa Koṅkaṇa, “Padmadeva”; at sa bundok Vindhya, “Tāpana.”

Verse 27

त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् । पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके

Sa Kāśmīra, Siya ay tinatawag na “Tvaṣṭṛ”; sa Caritra, “Ratnasaṃbhava”; sa Puṣkara, “Hemagarbhastha”; at sa Gabhastikā, Siya’y dapat makilala bilang “Sūrya”.

Verse 28

प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् । कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्

Sa Prakāśā Siya ay “Mujjhāla”; sa Tīrthagrāma, “Prabhākara”; sa Kāṃpilya, “Rillakāditya”; at sa Dhanaka, “Dhanavāsin”.

Verse 29

अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् । अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः

Sa pampang ng Narmadā ay may banal na pagsasagawa na tinatawag na “Anala”, na bantog sa pagbibigay ng higit na kalayaan ng paglalakbay saanman. Doon, isagawa ang animnapu’t walong ulit na pagpupuri at pagsamba sa diyos na si Bhāskara, na may di-masukat na kaningningan.

Verse 30

प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

Ang taong bumabangon tuwing bukang-liwayway araw-araw—malakas at dalisay—na bumibigkas ng papuring ito o kahit nakikinig lamang, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 31

राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्

Ang naghahangad ng paghahari ay magkakamit ng paghahari; ang naghahangad ng yaman ay magkakamit ng yaman. Ang naghahangad ng mga anak na lalaki ay magkakamit ng mga anak; ang naghahangad ng ligaya ay magkakamit ng ligaya.

Verse 32

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः

Ang maysakit ay napapalaya sa karamdaman; ang nakagapos ay napapalaya sa gapos. Anumang mga hangaring idinadalangin ng tao, yaon at yaon—isa-isa—ay kanyang nakakamtan.

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः । ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः

Wika ni Īśvara: Habang si Citra, na may dalisay na kaluluwa, ay patuloy na nagpupuri nang gayon, sa paglipas ng mahabang panahon ay nalugod ang makapangyarihang Sahasrāṃśu (ang Araw).

Verse 34

अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत

Wika ng Araw: “Mahal kong anak, pagpapala sa iyo. O ikaw na may mabubuting panata—pumili ka ng isang biyaya.”

Verse 35

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः । प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा

Sumagot siya: “Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Mapalad na may matalim na liwanag, ipagkaloob mo sa akin ang ganap na pagkamahinog sa lahat ng gawain; at akayin mo rin ako sa kalagayan ng tunay na kaalaman.”

Verse 36

तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि । ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः

Sumang-ayon si Sūrya: “Gayon nga.” Pagkaraan, si Citra na isinilang sa angkan ni Mitra ay nagkamit ng ganap na pagkaalam (sarvajñatā).

Verse 37

तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् । चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि

Nang makilala niyang ang taong iyon ay pinagkalooban ng pinakamataas na talino, si Dharmarāja—ang marunong—ay nagmuni-muni: “Kung siya ang magiging eskriba (lekha) ko, ano kaya ang maisasakatuparan?”

Verse 38

ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् । एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि

“Kung gayon, mapapasakin ang lahat ng tagumpay, at sisilang ang sukdulang kapanatagan.” Sa gayong pagninilay ni Dharmarāja—O marilag na ginang—(nagpapatuloy ang salaysay).

Verse 39

अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि । स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः

Nang si Citra ay nagtungo sa Agnitīrtha upang maligo sa maalat na tubig ng dagat, sa mismong sandaling pumasok siya roon ay sinunggaban at inakay palayo ng mga alagad ni Yama.

Verse 40

सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः । स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः

O Dakilang Diyosa, dinala siya nang buo ang katawan ng mga tapat sa utos ni Yama; at siya’y nakilala bilang Citragupta—ang eskribang nagtatala ng gawi ng buong daigdig.

Verse 41

चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने

Pagkaraan, sa daigdig—O marikit ang mukha—siya’y tinawag sa pangalang “Citrāditya.”

Verse 42

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

Ang taong sa araw ng Saptamī (ikapitong araw ng buwan), na may disiplin sa pagkain at sumasamba sa Kanya—sa pitong kapanganakan, hindi siya daranas ng karalitaan ni pagdurusa.

Verse 43

तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च । हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्

Doon din, nararapat maghandog ng isang kabayo, at isang espada na may kaluban; at magbigay ng ginto sa isang brāhmaṇa—sa gayon natatamo ang bunga ng banal na paglalakbay.

Verse 139

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikapitong bahagi, Prabhāsa Khaṇḍa, at sa unang seksiyon, Prabhāsakṣetra Māhātmya, ang kabanatang pinamagatang “Paglalahad ng Kaluwalhatian ni Citrāditya,” na siyang Kabanata 139.