
Inilalahad ng kabanatang ito ang isang maayos na diskursong teolohikal, sa anyong diyalogo, tungkol sa mga dambanang nakaugnay sa Pāśupata sa Prabhāsa at sa liṅga na tinatawag na Santoṣeśvara/Anādīśa/Pāśupateśvara. Itinuturo ni Īśvara ang kinalalagyan nito kaugnay ng iba pang banal na pook sa Prabhāsa at ipinapahayag na ang darśana rito ay nakapapawi ng kasalanan, nakatutupad ng ninanais, isang siddhi-sthāna, at tila “gamot” para sa mga dinadapuan ng sakit na moral at espirituwal. Binabanggit ang talaan ng mga ganap na ṛṣi na kaugnay ng liṅga, at inilalarawan ang kalapit na gubat na Śrīmukha bilang tahanan ni Lakṣmī at pook na angkop sa mga nagsasanay ng yoga. Humihingi si Devī ng paglilinaw tungkol sa Pāśupata yoga at panata (vrata), sa iba’t ibang pangalan ng diyos, sa wastong paggalang sa ritwal, at sa salaysay ng mga yogin na nakaaabot sa makalangit na kalagayan kasama ang kanilang katawan. Lumilipat ang kuwento sa misyon ni Nandikeśvara na tawagin ang mga ascetic patungong Kailāsa at sa pangyayaring padma-nāla (tangkay ng lotus): sa kapangyarihang yogiko, pumapasok ang mga yogin sa tangkay sa maselang anyo at naglalakbay sa loob nito, na nagpapakita ng siddhi at “malayang paggalaw” (svacchanda-gati). Ang tugon ni Devī ay humahantong sa motibo ng sumpa, saka pinapawi at ipinaliliwanag ang pinagmulan: ang nahulog na tangkay ay naging liṅga na Mahānāla, na sa Kali-yuga ay iniuugnay kay Dhruveśvara, samantalang ang pangunahing dambana ay pinagtitibay bilang Anādīśa/Pāśupateśvara. Sa wakas, binibigkas ang mga phala: ang pagsamba—lalo na ang tuluy-tuloy na debosyon sa buwan ng Māgha—ay nagbubunga ng gantimpalang katulad ng mga yajña at dāna; ang pook ay itinatanghal bilang lunan ng siddhi at mokṣa, at may dagdag na paalala sa ritwal at asal hinggil sa bhasma (banal na abo) at mga palatandaan ng pagkakakilanlang Pāśupata.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं पाशुपतेश्वरम् । उग्रसेनेश्वराद्देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Dakilang Diyosa, marapat na magtungo sa banal na Pāśupateśvara, na nakalagay sa silangan ng Ugraseneśvara.
Verse 2
गोपादित्यात्तथाग्नेय्यां ध्रुवेशाद्दक्षिणां श्रितम् । सर्वपापहरं देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्
Mula sa Gopāditya, patungo sa timog-silangan, at sa timog ng Dhruveśa ito naroroon—O Diyosa—nakatindig sa dakong silangan at nag-aalis ng lahat ng kasalanan.
Verse 3
गोपादित्यात्तथा लिंगं दर्शनात्सर्वकामदम् । अस्मिन्युगे समाख्यातं संतोषेश्वरसंज्ञितम्
At mula sa Gopāditya ay naroon ang Liṅga; sa darśana lamang (pagkakita nang may pagsamba) ay ipinagkakaloob nito ang lahat ng ninanais. Sa panahong ito, ito’y kilala sa pangalang Saṃtoṣeśvara.
Verse 4
संतुष्टो भगवान्यस्मात्तेषां तत्र तपस्विनाम् । तेन संतोषनाम्ना तु प्रख्यातं धरणीतले
Sapagkat doon ang Panginoon ay nalugod sa mga asceta, kaya sa ibabaw ng daigdig ito’y sumikat sa pangalang “Saṃtoṣa.”
Verse 5
युगलिंगं महादेवि सिद्धिस्थानं महाप्रभम् । स्थानं पाशुपतानां च भेषजं पापरोगिणाम्
O Mahādevī, ito’y isang “Yuga-Liṅga,” dakila at maningning na luklukan ng mga siddhi; banal na pook ng mga Pāśupata, at gamot sa mga pinahihirapan ng sakit ng kasalanan.
Verse 6
चत्वारो मुनयः सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे यशस्विनि । वामदेवस्तु सावर्णिरघोरः कपिलस्तथा । तस्मिंल्लिंगे तु संसिद्धा अनादीशे निरंजने
Sa maluwalhating Liṅga na yaon, O marangal, apat na pantas ang nagkamit ng ganap na kaganapan—si Vāmadeva, Sāvarṇi, Aghora, at Kapila. Tunay, sa mismong Liṅga ring iyon, sa harap ng Panginoong Walang Pasimula, ang Walang Dungis, sila’y lubos na naging ganap.
Verse 7
तस्य देवस्य सामीप्ये वने श्रीमुखसंज्ञितम् । लक्ष्मीस्थानं महादेवि सिद्धयोगैस्तु सेवितम्
Malapit sa Diyos na iyon ay may gubat na tinatawag na “Śrīmukha.” O Mahādevī, ito’y luklukan ni Lakṣmī, iginagalang at dinadalaw ng mga ganap na yogin.
Verse 8
तत्र पाशुपताः श्रेष्ठा मम लिंगार्चने रताः । तेषां चैव निवासार्थं तद्देव्या निर्मितं वनम्
Doon nananahan ang mga pinakadakilang Pāśupata, masugid sa pagsamba sa aking Liṅga. At upang maging tahanan nila, ang gubat na iyon ay nilikha ng Diyosa.
Verse 9
तस्य मध्ये तु सुश्रोणि लिंगं पूर्वमुखं स्थितम् । तस्मिन्पाशुपताः सिद्धा अघोराद्या महर्षयः । अनेनैव शरीरेण गतास्ते शिवमन्दिरम्
Sa gitna niyon, O dalagang may marikit na balakang, nakatayo ang Liṅga na nakaharap sa silangan. Doon, ang mga dakilang rishi ng Pāśupata—si Aghora at ang iba pa—ay nagkamit ng ganap na siddhi, at sa mismong katawang ito sila’y nagtungo sa tahanan ni Śiva.
Verse 10
तत्र प्राभासिके क्षेत्रे सुरसिद्धनिषेविते । रोचते मे सदा वासस्तस्मिन्नायतने शुभे । सर्वेषामेव स्थानानामतिरम्यमतिप्रियम्
Sa banal na lupain ng Prābhāsika, na dinadalaw ng mga deva at mga siddha, ang aking paninirahan doon ay laging nagbibigay-galak sa akin—sa mapalad na santuwaryong yaon, labis na marikit at pinakaminamahal sa lahat ng pook.
Verse 11
तत्र पाशुपता देवि मम ध्यानपरायणाः । मम पुत्रास्तु ते सर्वे ब्रह्मचर्येण संयुताः
Doon, O Diyosa, ang mga Pāśupata ay lubos na nakatuon sa pagninilay sa akin. Silang lahat ay parang mga anak ko, taglay ang disiplina ng brahmacarya.
Verse 12
दान्ताः शांता जितक्रोधा ब्राह्मणास्ते तपस्विनः । तल्लिंगस्य प्रभावेन सिद्धिं ते परमां गताः
Ang mga brahmin na ascetic na yaon ay may pagpipigil-sa-sarili, payapa, at nagwagi sa galit. Sa bisa ng Liṅga na iyon, nakamit nila ang pinakamataas na siddhi.
Verse 13
तस्मात्तं पूजयेन्नित्यं क्षेत्रवासी द्विजोत्तमः
Kaya nga, ang pinakamainam sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na naninirahan sa banal na pook na iyon ay dapat sumamba sa Kanya araw-araw.
Verse 14
देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । प्रभासे तु महाक्षेत्रे त्वदीयव्रतचारिणाम्
Wika ng Devī: “O Mapalad na Panginoon, Diyos ng mga diyos, tagapagpatawid sa mga nilalang sa karagatan ng saṃsāra—sa Prabhāsa, yaong dakilang banal na pook, para sa mga tumutupad ng iyong mga panatang-sagrado…”
Verse 15
स्थानं तेषां महत्पुण्यं योगं पाशुपतं तथा । कथयस्व प्रसादेन लिंगमाहात्म्यमुत्तमम्
Isalaysay mo sa akin, sa iyong biyaya, ang kanilang dakilang mapagpalang tahanan, at ang Pāśupata yoga; at ipaliwanag ang napakahusay na kadakilaan ng Liṅga.
Verse 16
किमादिनाम देवस्य कथं पूज्यो नरोत्तमैः । कथं पाशुपतास्तत्र सदेहाः स्वर्गमागताः
“Bakit tinatawag ang Diyos na iyon na ‘Ādi’? Paano Siya dapat sambahin ng pinakamahuhusay na tao? At paano nakamit ng mga debotong Pāśupata roon ang langit kasama ang kanilang mismong katawan?”
Verse 17
एतत्कथय देवेश दयां कृत्वा मम प्रभो
“O Panginoon ng mga diyos, ipahayag mo ito sa akin—sa habag, O aking Panginoon.”
Verse 18
ईश्वर उवाच । यस्त्वया पृछ्यते भद्रे योगः पाशुपतो महान् । तेषां चैव प्रभावो यस्तथा लिंगस्य सुव्रते
Wika ni Īśvara: “O mapalad, ang dakilang disiplina ng Pāśupata na iyong itinatanong—gayundin ang kapangyarihan ng mga debotong iyon, at ang kamahalan ng Liṅga—ay ipaliliwanag ko, O ikaw na may marangal na panata.”
Verse 19
अनादीशस्य देवस्य आदिनाम महाप्रभे । तस्मिंल्लिंगे तु ये देवि मदीयव्रतमाश्रिताः
Ang Diyos na iyon ay ang Panginoong walang pasimula; gayunman taglay Niya ang pangalang “Ādi” (ang Una), O dakilang maningning. At, O Devī, yaong mga kumakapit at sumisilong sa aking panata kaugnay ng Liṅga na iyon…
Verse 20
चिरं नियोगं सुश्रोणि व्रतं पाशुपतं महत् । धारयंति यथोक्तं तु मम विस्मयकारकम् । तेषामनुग्रहार्थाय मम चित्तं प्रधावति
O marikit ang balakang, sa mahabang panahon ay pinananatili nila ang dakilang panatang Pāśupata sa mahigpit na disiplina, ayon mismo sa itinakda—na siyang nakapagtataka sa akin. Upang igawad sa kanila ang biyaya, ang aking diwa ay nagmamadaling tumungo sa kanila.
Verse 21
सूत उवाच । हरस्य वचनं श्रुत्वा देवी विस्मयमागता । उवाच वचनं विप्राः सर्वलोकपतिं पतिम्
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ni Hara, namangha ang Diyosa. Pagkaraan, O mga brāhmaṇa, nagsalita siya sa kanyang Panginoon, ang Tagapamahala ng lahat ng daigdig.
Verse 22
ममापि कौतुकं देव किमकार्षीत्ततो भवान् । तद्ब्रूहि मे महादेव यद्यहं तव वल्लभा
Ako man ay mausisa, O Diyos—ano ang ginawa Mo noon, at bakit? Ipagpaliwanag Mo sa akin, O Mahādeva, kung tunay ngang mahal Mo ako.
Verse 23
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महादेवो जगाद ताम् । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मम भक्तविचेष्टितम्
Nang marinig ang kanyang mga salita, sinabi ni Mahādeva sa kanya: “Makinig ka, O Devī; isasalaysay ko ang mga gawa at asal ng aking mga deboto.”
Verse 24
दृष्ट्वा चैव तपोनिष्ठां तेषामाद्यः सुरेश्वरः । उवाच वचनं देवः प्रणतान्पार्श्वतः स्थितान्
Nang makita ng sinaunang Panginoon ng mga diyos ang kanilang matatag na pagtalima sa pag-aayuno at pagpapakasakit, nagsalita ang Diyos ng banal na salita sa mga nakatayo sa tabi na nakayukong may paggalang.
Verse 25
ईश्वर उवाच । गच्छ शीघ्रं नन्दिकेश यत्र ते मम पुत्रकाः । चरंति च व्रतं घोरं मदीयं चातिदुष्करम्
Sinabi ni Īśvara: “Humayo ka agad, O Nandikeśa, sa kinaroroonan ng mga anak Ko—na nasa iyong pangangalaga—na nagsasagawa ng Aking panata, isang mabagsik at lubhang mahirap na pagtalima.”
Verse 26
तत्क्षेत्रस्य प्रभावेन भक्त्या च मम नित्यशः । तेन ते मुनयः सिद्धाः स्वशरीरेण सुव्रताः
Dahil sa makapangyarihang bisa ng banal na pook na iyon (Prabhāsa) at sa kanilang walang patid na bhakti sa Akin, ang mga pantas na may mabuting panata ay naging ganap, nagkamit ng siddhi sa sarili nilang katawan.
Verse 27
तस्मान्मद्वचनान्नन्दिन्गच्छ प्राभासिकं शुभम् । आमन्त्रय त्वं तान्सर्वान्कैलासं शीघ्रमानय
Kaya nga, O Nandin, ayon sa Aking utos ay magtungo ka sa mapalad na Prābhāsa. Anyayahan mo silang lahat na mga pantas at dalhin sila nang madali sa Kailāsa.
Verse 28
इदं पद्मं गृहाण त्वं सनालं कलिकोज्ज्वलम् । लिंगस्य मूर्ध्नि दत्त्वेदं पद्मनालमिहानय
Tanggapin mo ang lotus na ito, kasama ang tangkay, na nagniningning sa mga sariwang usbong. Ilagay mo ito sa tuktok ng Liṅga, at saka ibalik dito ang tangkay ng lotus.
Verse 29
मुक्तस्तदा स वै नन्दी देवदेवेन शंभुना । कैलासनिलयात्तस्मात्प्रभासं क्षेत्रमागतः
Pagkaraan, si Nandin, na inutus ni Śambhu—ang Diyos ng mga diyos—ay umalis mula sa tahanan ni Śiva sa Kailāsa at dumating sa banal na kṣetra ng Prabhāsa.
Verse 30
दृष्ट्वा चैव पुनर्लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । दृष्ट्वा तांश्चैव योगीन्द्रान्परं विस्मयमागतः
Nang muling makita ang Liṅga ng Panginoong may trident, ang Diyos ng mga diyos, at makita rin ang mga dakilang yogin, napuno si Nandin ng malalim na pagkamangha.
Verse 31
केचिद्ध्यानरतास्तत्र केचिद्योगं समाश्रिताः । केचिद्व्याख्यां प्रकुर्वन्ति विचारमपि चापरे
May ilan doon ay lubos na nakalubog sa pagninilay; may ilan ay kumakapit sa disiplina ng yoga. May ilan ay nagtuturo at nagpapaliwanag, samantalang ang iba’y abala sa masusing pag-uusisa at pagninilay.
Verse 32
कुर्वन्त्यन्ये लिंगपूजां प्रणामं च तथाऽपरे । प्रदक्षिणं प्रकुर्वन्ति साष्टांगं प्रणमन्ति च
Ang iba naman ay nagsasagawa ng pagsamba sa Liṅga; ang ilan ay nag-aalay ng mapitagang pagpupugay. Sila’y umiikot sa pradakṣiṇā at nagpapatirapa nang ganap sa aṣṭāṅga (walong bahagi ng katawan).
Verse 33
केचित्स्तुतिं प्रकुर्वन्ति भावयज्ञैस्तथा परे । केचित्पूजां च कुर्वन्ति अहिंसाकुसुमैः शुभैः
May ilan ang nag-aalay ng mga himno ng papuri; ang iba’y nagsasagawa ng panloob na yajña bilang handog ng debosyon. May ilan din na sumasamba gamit ang mapalad na ‘mga bulaklak ng ahimsa’—mga dalisay na gawa na isinilang mula sa di-pananakit.
Verse 34
भस्मस्नानं प्रकुर्वंति गण्डुकैः स्नापयन्ति च । एवं व्याकुलतां यातं तपस्विगणमण्डलम्
Sila’y naliligo sa banal na abo, at nililiguan din ang Liṅga gamit ang mga sisidlang tubig. Kaya ang lupon ng mga asceta ay nagising sa masidhing pagkilos at pag-aasikaso.
Verse 35
तत्तादृशमथालोक्य नन्दी विस्मयमागतः । चिन्तयामास मनसा सर्वं तेषां निरीक्ष्य च
Nang makita silang gumagawa nang gayon, si Nandin ay napuno ng pagkamangha. Sinuri niya ang lahat ng kanilang ginagawa at nagmuni-muni nang malalim sa loob ng isip.
Verse 36
आगतोऽहमिमं देशं न कश्चिन्मां निरीक्षते । न केनचिदहं पृष्टोऽभ्यागतः कुत्र कस्य च
“Dumating ako sa pook na ito, ngunit wala man lang tumitingin sa akin. Wala ring nagtatanong: ‘Saan ka nagmula, at kanino ka nabibilang?’”
Verse 37
अहंकारावृताः सर्वे न वदन्ति च मां क्वचित् । एवं मनसि संधाय लिंगपार्श्वमुपागतः
“Nababalutan silang lahat ng pagkamakasarili; ni hindi man lang sila nagsasalita sa akin. Sa pag-iisip na iyon, lumapit ako sa tabi ng Liṅga.”
Verse 38
दत्तं लिंगस्य तत्पद्मनालं छित्त्वा तु नन्दिना । अर्चयित्वा तु तन्नन्दी लिंगं पाशुपतेश्वरम् । नालं गृहीत्वा यत्नेन ऋषीन्वचनमब्रवीत्
Pinutol ni Nandin ang tangkay ng lotus na inilagay sa Liṅga. Pagkaraan, sinamba niya ang Liṅga—si Pāśupateśvara. Maingat niyang hinawakan ang tangkay at nagsalita sa mga rishi.
Verse 39
नन्दिकेश्वर उवाच । शासनाद्देवदेवस्य भवतां पार्श्वमागतः । आज्ञापयति देवेशस्तपस्विगणमण्डलम्
Wika ni Nandikeśvara: “Sa utos ng Diyos ng mga diyos, ako’y dumating sa inyong harapan. Ang Panginoon ng mga diyos ay naglalabas ng kautusan sa kapulungan ng mga asetang ito.”
Verse 40
युष्माभिस्तत्र गन्तव्यं यत्र देवः सनातनः । युष्मान्सर्वान्समादाय गमिष्यामि भवालयम्
“Kailangang pumaroon kayo—sa kinaroroonan ng Walang-hanggang Diyos. Titipunin ko kayong lahat at dadalhin sa tahanan ni Bhava (Śiva).”
Verse 41
उत्तिष्ठताशु गच्छामः कैलासं पर्वतोत्तमम् । तूष्णींभूतास्ततः सर्वे प्रोचुस्ते संज्ञया द्विजाः । गम्यतामग्रतो नन्दिन्पश्चादेष्यामहे वयम्
“Bumangon agad; tayo’y tumungo sa Kailāsa, ang pinakadakilang bundok.” Pagkaraan, ang lahat ng mga pantas na dalawang-ulit na isinilang ay nanahimik at sa kumpas lamang nagsabi: “Mauna ka, O Nandin; susunod kami sa likuran.”
Verse 42
एवमुक्तस्तु मुनिभिर्नन्दी शीघ्रतरं गतः । कथयामास तत्सर्वं कुपितेनान्तरात्मना
Nang masabihan ng mga muni nang gayon, si Nandin ay umalis nang lalo pang mabilis. Taglay ang poot sa kaibuturan, isinalaysay niya ang lahat (sa kanyang Panginoon).
Verse 43
नन्दिकेश्वर उवाच । देव तत्र गतोऽहं वै यत्र ते योगिनः स्थिताः । सन्तोषितो न चैवाहं केनचित्तत्र संस्थितः
Wika ni Nandikeśvara: “O Panginoon, tunay ngang pumaroon ako—sa kinaroroonan ng iyong mga yogin. Ngunit wala ni isa roon ang nakapagbigay sa akin ng kasiyahan.”
Verse 44
न मां देव निरीक्षन्ते नालपंति कथंचन । पद्मं तत्र मया देव स्थापितं लिंग मूर्धनि
“O Panginoon, ni hindi man lamang ako tinitingnan ng mga deva; ni hindi sila nakikipag-usap sa akin sa anumang paraan. Doon, O Panginoon, inilagay ko ang isang lotus sa tuktok ng Liṅga.”
Verse 45
उक्तं देव मया तेषां योगीन्द्राणां महेश्वर । आज्ञप्ता देवदेवेन इहागच्छत मा चिरम्
“O Panginoon, O Maheśvara, sinabi ko sa mga dakilang yogin na iyon: ‘Inutusan kayo ng Diyos ng mga diyos—pumarito kayo nang walang pagkaantala.’”
Verse 46
एतच्छ्रुत्वा वचः स्वामिन्सर्वे तत्र महर्षयः । आगमिष्याम इति वै पृष्ठतो गच्छ मा चिरम्
Nang marinig ang mga salitang iyon, O Panginoon, sinabi ng lahat ng dakilang rishi roon, “Darating kami agad.” At idinugtong nila, “Mauna ka; huwag magtagal.”
Verse 47
इत्युक्ते तैस्तथा देव अहं शीघ्रमिहागतः । शृणु चेमं गृहाण त्वं यथेष्टं कुरु मे प्रभो
Nang masabi nila iyon, O Diyos, agad akong naparito. Ngayon, makinig ka at tanggapin ito; gawin mo ang nais mo, O Panginoon ko.
Verse 48
एकं मे संशयं देव च्छेत्तुमर्हसि सांप्रतम् । मया विना महादेव आगमिष्यंति ते कथम् । संशयो मे महादेव कथयस्व महेश्वर
May isang pag-aalinlangan ako, O Diyos, na nararapat Mong alisin ngayon. Kung wala ako, O Mahādeva, paano sila makararating? Ito ang aking pagdududa—sabihin Mo sa akin, O Maheśvara.
Verse 49
ईश्वर उवाच । शृणु नंदिन्यथाश्चर्यं तेषां वै भावितात्मनाम् । न दृश्यन्त इमे सिद्धा मां मुक्त्वाऽन्यैः सुरैरपि
Wika ni Īśvara: Makinig ka, O Nandin, sa kababalaghan ng mga kaluluwang ganap at may disiplina sa sarili. Ang mga siddha na ito ay hindi nakikita kahit ng ibang mga diyos—maliban sa Akin.
Verse 50
मद्भावभावितास्ते वै योगं विंदंति शांकरम् । पश्यैतत्कौतुकं नंदिन्दर्शयामि तवाधुना
Nalulubog sa Aking sariling kalikasan, tunay nilang natatamo ang yoga ni Śaṅkara. Masdan ang himalang ito, O Nandin—ipakikita Ko sa iyo ngayon.
Verse 51
आनीतं यत्त्वया नालं तस्मिन्नाले तु सूक्ष्मवत् । प्रविश्य चागताः सर्वे योगैश्वर्यबलेन च
Ang tangkay ng tambo na dinala mo—sa mismong tangkay na iyon sila’y pumasok na wari’y napakabanayad, at dumating sa bisa ng kapangyarihan at lakas ng pagka-panginoon sa yoga.
Verse 52
एवमुक्तस्तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अपश्यन्नालमध्यस्थान्महर्षीन्परमाणुवत्
Nang masabihan nang gayon, si Nandin ay namangha, lumaki ang mga mata; at nakita niya ang mga dakilang rishi sa gitna ng tangkay ng tambo, na tila mga atomo.
Verse 53
यथार्करश्मिमध्यस्था दृश्यन्ते परमाणवः । एवं तन्नालमध्यस्था दृश्यंत ऋषयः पृथक्
Kung paanong nakikita ang mga atomo na nakabitin sa gitna ng sinag ng araw, gayon din nakita ang mga rishi sa gitna ng tangkay na iyon, bawat isa’y malinaw at bukod-bukod.
Verse 54
एवं दृष्ट्वा तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । आश्चर्यं परमं गत्वा किञ्चिन्नेवाब्रवीत्पुनः
Nang makita iyon noon, si Nandin—nakadilat ang mga mata sa pagkamangha—ay napasok sa sukdulang pagkamangha, at muling nagsalita, bahagya lamang.
Verse 55
एवं तत्कौतुकं दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । किं दृश्यते महादेव हृष्टः कस्मान्महेश्वर
Nang makita ng Diyosa ang kababalaghan, nagsalita siya: “Ano ang nakikita, O Mahādeva? Bakit ka nagagalak, O Maheśvara?”
Verse 56
इत्युक्ते वचने देव्या प्रोवाचेदं महेश्वरः
Nang masabi ito ng Diyosa, sumagot si Maheśvara sa mga salitang ito.
Verse 57
ईश्वर उवाच । योगयुक्ता महात्मानो योगे पाशुपते स्थिताः । एते मां च समाराध्य प्रभासक्षेत्रवासिनम् । ईदृशीं सिद्धिमापन्नाः स्वच्छंदगतिचारिणः
Wika ni Īśvara: “Ang mga dakilang kaluluwang ito ay nakatatag sa Pāśupata-yoga at kaisa ng Yoga. Matapat nilang sinamba Ako na nananahan sa Prabhāsa-kṣetra, kaya natamo nila ang ganitong siddhi—malayang nakagagalaw ayon sa kanilang kalooban.”
Verse 58
इत्युक्तवति देवेश ऋषयस्ते महाप्रभाः । पद्मनालाद्विनिःसृत्य सर्वे वै योगमायया । प्रदक्षिणां प्रकुर्वंति देवं देव्या बहिष्कृतम्
Nang masabi ito ng Panginoon ng mga diyos, ang mga maningning na dakilang ṛṣi—lumabas mula sa tangkay ng lotus sa kapangyarihan ng yogic māyā—ay nagsimulang magsagawa ng pradakṣiṇā sa paligid ng Deva, habang ang Diyosa ay nanatiling di-nakikita sa kanila.
Verse 59
देव्युवाच । किमर्थं मां न पश्यंति दुराचारा इमे द्विजाः । विस्मयोऽयं महादेव कथयस्व प्रसादतः
Wika ng Diyosa: “Bakit hindi ako nakikita ng mga dvija na masasama ang asal na ito? Isang kababalaghan ito, O Mahādeva—ipahayag mo sa akin dahil sa iyong biyaya.”
Verse 60
ईश्वर उवाच । प्रकृतित्वान्न पश्यंति सिद्धा ह्येते महातपाः । एवमुक्ता तु गिरिजा देवेदेवेन शूलिना
Wika ni Īśvara: “Sapagkat ikaw ay nasa iyong likás na (nahahayag) anyo, hindi ka nila nakikita; sapagkat ang mga dakilang asceta na ito ay mga siddha.” Pagkasabi nito, si Girijā ay kinausap ng Diyos ng mga diyos, ang may hawak ng trident.
Verse 61
चुकोप तेषां सुश्रोणी शशाप क्रोधितानना । स्त्रीलौल्येन दुराचारा नाशमेष्यथ गर्विणः
Pagkaraan, nagalit sa kanila ang Diyosa na may marikit na balakang; nag-alab sa poot ang kanyang mukha at isinumpa sila: “Dahil sa pagnanasa sa babae, kayong masasama ang asal at mapagmataas ay mapapahamak.”
Verse 62
राजप्रतिग्रहासक्ता वृत्त्या देवार्चने रताः । भविष्यथ कलौ प्राप्ते लिंगद्रव्योपजीविनः
“Mahuhumaling kayo sa pagtanggap ng mga kaloob ng mga hari, at gagawin ninyong kabuhayan lamang ang pagsamba sa mga diyos; pagdating ng Kali-yuga, mabubuhay kayo sa mga ari-arian ng liṅga (yaman ng templo).”
Verse 63
वेश्यासक्ताश्च संभ्रांता सर्वलोकबहिष्कृताः । देवद्रव्यविनाशाय भविष्यथ कलौ युगे
“Mahuhumaling kayo sa mga bayarang babae at maliligaw sa asal, itatakwil ng lahat ng tao; sa Kali-yuga, kayo’y magiging sanhi ng pagkasira ng banal na ari-arian.”
Verse 64
इति दत्ते तदा शाप ऋषीणां च महात्मनाम् । गौरीं प्रसादयामासुस्ते च सर्वे सुरेश्वराः
Nang maipahayag na ang sumpang iyon sa mga dakilang ṛṣi, ang lahat ng mga panginoon sa mga diyos ay nagsumamo upang payapain at palugdan si Gaurī.
Verse 65
देवदेवस्य वचनात्प्रसन्ना साऽभवत्पुनः । नालं देवोऽपि संगृह्य दक्षिणाशां समाक्षिपत्
Sa salita ng Diyos ng mga diyos, muli siyang naging mapagpala. Pagkaraan, ang deva rin, na hinawakan ang tangkay ng lotus, ay inihagis iyon sa dakong timog.
Verse 66
पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्
Ang mismong tubong tangkay (nāla) ay bumagsak sa gitna ng banal na pook ng Prabhāsa; mula roon ay sumibol ang isang liṅga, na sumikat sa pangalang Mahānāla.
Verse 67
कलौ युगे च संप्राप्ते तद्ध्रुवेश्वरसंज्ञितम् । संस्थितं चोत्तरेशाने तस्मात्पाशुपतेश्वरात्
Pagdating ng yugto ng Kali, ang liṅga ring iyon ay makikilala bilang Dhruveśvara, at mananatili sa hilagang-silangan mula kay Pāśupateśvara.
Verse 68
पुराऽनादीशनामेति पश्चात्पाशुपतेश्वरः । प्रभासे तु महाक्षेत्रे स्थितः पातकनाशनः
Noong unang panahon siya’y tinawag na Anādīśa; pagkaraan ay Pāśupateśvara. Sa dakilang banal na pook ng Prabhāsa, siya’y nananatili bilang tagapaglipol ng kasalanan.
Verse 69
इदं स्थानं परं श्रेष्ठं मम व्रतनिषेवणम् । इदं लिंगं परं ब्रह्म अनादीशेति संज्ञितम्
Ang pook na ito ay lubhang dakila at pinakamarangal—dito ganap na isinasagawa ang aking panata (vrata). Ang liṅga na ito ang Kataas-taasang Brahman, na tinatawag sa pangalang Anādīśa.
Verse 70
अत्र सिद्धिश्च मुक्तिश्च ब्राह्मणानां न संशयः । अनेनैव शरीरेण षड्भिर्मासस्तु सिद्ध्यति
Dito, para sa mga brāhmaṇa, tiyak ang kapwa siddhi (kaganapan) at mukti (kalayaan), walang pag-aalinlangan. Tunay, sa mismong katawang ito, natatamo ang katuparan sa loob ng anim na buwan.
Verse 71
संसारस्य विमोक्षार्थमिदं लिंगं तु दृश्यताम् । दुर्लभं सर्वलोकानामिदं मोक्षप्रदं परम् । इदं पाशुपतं ज्ञानमस्मिंल्लिंगे प्रतिष्ठितम्
Upang makalaya sa gapos ng saṃsāra, pagmasdan at sambahin ang liṅga na ito. Ito’y bihira para sa lahat ng nilalang, at ito ang kataas-taasan—tagapagkaloob ng kalayaan. Ang kaalamang Pāśupata ay nakatatag sa liṅga ring ito.
Verse 72
यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या माघे मासि निरंतरम् । सर्वेषां वै क्रतूनां च दानानां लभते फलम्
Sinumang sumamba sa Kanya nang may debosyon nang tuluy-tuloy sa buwan ng Māgha ay tatanggap ng bunga ng lahat ng paghahandog (yajña) at ng lahat ng kawanggawa (dāna).
Verse 73
हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Ang mga nagnanais ng ganap na bunga ng paglalakbay-pananampalataya (yātrā) ay dapat magbigay ng ginto roon bilang kawanggawa.
Verse 74
इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । पशुपाशविमोक्षार्थं सम्यक्पाशुपतेश्वरम्
Ganyan nga, O Diyosa, naisalaysay na ang kabanalang ito na pumupuksa ng kasalanan—tungkol kay Pāśupateśvara nang ganap, upang palayain ang mga nilalang mula sa mga tali ng pagkaalipin.
Verse 75
चतुर्णामपि वर्णानां पूज्यो ब्राह्मण उच्यते । तस्य चैवाधिकारोऽस्ति चास्मिन्पाशुपतेश्वरे
Sa lahat ng apat na varṇa, ang brāhmaṇa ang ipinahahayag na karapat-dapat parangalan; at siya nga ang may karapatan at kapahintulutan sa pagsamba kay Pāśupateśvara na ito.
Verse 76
यद्देवतानां प्रथमं पवित्रं विश्वव्रतं पाशुपतं बभूव । अयं पन्था नैष्ठिको वै मयोक्तो येन देवा यांति भुवनानि विश्वा
Ang Pāśupata na panata, na naging pangunahing tagapagpadalisay sa mga diyos at isang pangkalahatang panata—ito ang matatag na landas na ipinahayag ko; sa landas na ito, nararating ng mga diyos ang lahat ng mga daigdig.
Verse 77
सुरां पीत्वा गुरुदारांश्च गत्वा स्तेयं कृत्वा ब्राह्मणं चापि हत्वा । भस्मच्छन्नो भस्मशय्याशयानो रुद्राध्यायी मुच्यते पातकेभ्यः
Kahit nakainom ng alak, lumapit sa asawa ng guro, gumawa ng pagnanakaw, o kahit pumatay ng isang brāhmaṇa—ang natatakpan ng banal na abo, nahihiga sa higaan ng abo, at nagdarasal/nag-aaral kay Rudra ay napapalaya sa mga kasalanan.
Verse 78
अग्निरित्यादिना भस्म गृहीत्वांगानि संस्पृशेत् । गृह्णीयात्संयते चाग्नौ भस्म तद्गृहवासिनाम्
Sa pamamagitan ng mantra na nagsisimula sa “Agni…”, kumuha ng abo at idampi sa mga bahagi ng katawan. At mula sa banal na apoy na maingat na inaalagaan, kunin ang abong iyon para sa mga naninirahan sa tahanan.
Verse 79
अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्
“Si Agni ay abo; si Vāyu ay abo; ang tubig ay abo; ang lupa ay abo—tunay na ang lahat ng ito ay naging abo.” Ang mga ito ang “mga mata” (mga banal na mantra/pagkabatid); ang hindi pa naisasailalim sa dīkṣā ay hindi dapat humipo o gumamit nito.
Verse 80
ब्राह्मणैश्च समादेयं न तु शूद्रैः कदाचन । नाधिकारोऽस्ति शूद्रस्य व्रते पाशुपते सदा
Ang panatang ito ay dapat tanggapin ng mga brāhmaṇa, at hindi kailanman ng mga śūdra. Ang śūdra ay walang karapatan sa Pāśupata-vrata sa anumang panahon.
Verse 81
ब्राह्मणेष्वधिकारोऽस्ति व्रते पाशुपते शुभे । ब्राह्मणीं तनुमास्थाय संभवामि युगेयुगे
Ang karapatan sa mapalad na Pāśupata-vrata ay nasa mga brāhmaṇa. Sa pag-aangkin ng katawan ng isang babaeng brāhmaṇa, Ako’y nagpapakita sa bawat yuga, muli’t muli.
Verse 82
चण्डालवेश्मन्यथ वा स्मशाने राज्ञश्च मार्गेश्वथ वर्त्ममध्ये । करीषमध्ये निःसृता नराधमाः शैवं पदं यांति न संशयोऽत्र
Maging sa tahanan ng caṇḍāla, o sa pook ng pagsusunog ng bangkay, o sa mga daan ng hari, o sa gitna ng lansangan—kahit sila’y hamak, na wari’y lumitaw mula sa bunton ng dumi—nararating nila ang kalagayang Śaiva; dito’y walang pag-aalinlangan.
Verse 130
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशी तिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पाशुपतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-130 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Pāśupateśvara,” sa unang bahagi, ang Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, sa loob ng Prabhāsa Khaṇḍa ng iginagalang na Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.