Adhyaya 118
Itinuro ni Īśvara kay Devī na lapitan ang isang lubhang pinupuring pook ng diyos-araw na tinatawag na Gopyāditya sa lupain ng Prabhāsa, na tinutukoy sa pamamagitan ng direksiyon at layo. Inilarawan ito bilang makapangyarihang pook na pumupuksa ng kasalanan (pāpa-nāśana) at nagkakaloob ng kabutihang-palad. Isinalaysay niya ang pinagmulan ng dambana: dumating si Kṛṣṇa sa Prabhāsa kasama ang mga Yādava; naroon din ang mga gopī at ang mga anak na lalaki ni Kṛṣṇa. Sa mahabang pananatili, nagtayo ang pamayanan ng maraming Śiva-liṅga na may kanya-kanyang pangalan, kaya naging siksik ang banal na pook sa mga dambana, watawat, gusaling tila palasyo, at mga sagisag na palatandaan. Binanggit ang labing-anim na “pangunahing” gopī at ipinaliwanag silang mga śakti/kala na kaugnay ng mga yugto ng buwan; si Kṛṣṇa ay iniharap bilang Janārdana/Paramātman, at ang mga gopī bilang mga kapangyarihan niya. Kasama ang mga ṛṣi gaya ni Nārada at ang mga taga-roon, isinagawa ng mga gopī ang wastong pratiṣṭhā upang italaga ang imahen ng diyos-araw; sumunod ang mga handog at pagkakawanggawa, at sumikat ang diyos sa pangalang Gopyāditya, tagapagbigay ng pagpapala at tagapag-alis ng kasalanan. Pagkaraan ay nagbigay ng tuntunin: ang debosyon kay Gopyāditya ay sinasabing katumbas ng bunga ng matitinding austeridad at mga sakripisyong sagana sa kaloob; inirerekomenda ang pagsamba sa umaga ng Māgha-saptamī na may pakinabang din sa pag-angat ng mga ninuno. Sa huli, inilista ang mga pag-iingat sa asal at kalinisan—lalo na ang pagbabawal sa pagdikit sa langis at sa pagsusuot ng bughaw/pulang kasuotan—kasama ang mga paraan ng pag-aalis-sala, bilang panangga sa etika at ritwal ng mga nagsasagawa.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोप्यादित्यमनुत्तमम् । भूतेशाद्वायवे भागे धनुषां त्रिंशकेन्तरे
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Dakilang Diyosa, marapat na magtungo sa walang kapantay na (dambana ng) Gopyāditya—na nasa panig na Vāyavya mula kay Bhūteśa, sa layong tatlumpung dhanuṣ (sukat ng haba ng busog).
Verse 2
बलातिबलदैत्यघ्न्या दक्षिणाग्नेयसंस्थितम् । धनुषां दशके देवि संस्थितं पापनाशनम्
O Diyosa, ito’y nasa timog–timog-silangan, sa layong sampung dhanuṣ; ito’y pook na pumupuksa sa kasalanan, tanyag sa paglipol sa mga demonyong Balātibala.
Verse 3
तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि महापापहरां शुभाम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या दुःखशोकैः प्रमुच्यते
Isasalaysay ko ang mapalad at banal na pinagmulan nito—na nag-aalis ng malalaking kasalanan. Sinumang makinig dito nang may debosyon ay napapalaya sa pighati at dalamhati.
Verse 4
पुरा कृष्णो महातेजा यदा प्रभासमागतः । सहितो यादवैः सर्वैः षट्पञ्चाशतिकोटिभिः
Noong unang panahon, nang dumating sa Prabhāsa ang lubhang maningning na si Śrī Kṛṣṇa, kasama Niya ang lahat ng mga Yādava—limampu’t anim na krore ang bilang.
Verse 5
षोडशैव सहस्राणि गोप्यस्तत्र समागताः । लक्षमेकं तथा षष्टिरेते कृष्णसुताः प्रिये
Doon, nagtipon din doon ang labing-anim na libong gopī. At, o minamahal, ang mga anak na lalaki ni Kṛṣṇa ay isang daang libo at animnapu ang bilang.
Verse 6
तत्र प्राभासिके क्षेत्रे संस्थिताः पापनाशने । यादवस्थलमासाद्य यावद्रैवतको गिरि
Doon, sa banal na kṣetra ng Prābhāsa—tagapuksa ng kasalanan—sila’y nanatili, pagdating sa pamayanan ng mga Yādava na umaabot hanggang Bundok Raivataka.
Verse 7
तत्र द्वादशवर्षाणि संस्थितास्ते महाबलाः । क्षेत्रं पवित्रमादाय शिवलिंगानि ते पृथक् । स्थापयाञ्चक्रिरे सर्वे ह्यंकितानि स्वनामभिः
Doon, nanatili ang mga makapangyarihang iyon sa loob ng labindalawang taon. Sa pag-angkin sa banal na pook na yaon, bawat isa’y nagtatag ng magkakahiwalay na Śiva-liṅga, at lahat ay may ukit ng kani-kanilang pangalan.
Verse 8
एवं समग्रं तत्क्षेत्रं यावद्द्वादशयोजनम् । ध्वजलिंगांकितं चक्रुः सर्वे यादवपुंगवाः
Kaya nga, ang buong pook—na may lawak na labindalawang yojana—ay minarkahan ng lahat ng pinakamararangal na Yādava ng mga watawat at mga Śiva-liṅga.
Verse 9
हस्तहस्तान्तरे देवि प्रासादाः क्षेत्र मध्यतः । सुवर्णकलशोपेताः पताकाकुलितांबराः । विराजंते तु तत्रस्थाः कीर्तिस्तंभा हरेरिव
O Devī, sa pinakagitna ng banal na pook, may mga dambanang parang palasyo na nakatindig sa bawat agwat ng isang dangkal—may gintong tuktok at ang langit ay siksik sa mga watawat na kumakaway—nagniningning na tila mga haligi ng katanyagan ni Hari.
Verse 10
ततो गोप्यो महादेवि आद्या याः षोडश स्मृताः । तासां नामानि ते वक्ष्ये तानि ह्मेकमनाः शृणु
Pagkaraan, O Mahādevī, ang labing-anim na sinaunang Gopī na inaalala—sasambitin ko ang kanilang mga pangalan; makinig ka nang may iisang tuon ng isip.
Verse 11
लंबिनी चन्द्रिका कान्ता क्रूरा शान्ता महोदया । भीषणी नन्दिनीऽशोका सुपर्णा विमलाऽक्षया
Sila ay: Laṃbinī, Candrikā, Kāntā, Krūrā, Śāntā, Mahodayā; Bhīṣaṇī, Nandinī, Aśokā, Suparṇā, Vimalā, at Akṣayā.
Verse 12
शुभदा शोभना पुण्या हंसस्यैताः कलाः स्मृताः । हंस एव मतः कृष्णः परमात्मा जनार्दनः
Śubhadā, Śobhanā, at Puṇyā—sila’y inaalala bilang mga banal na bahagi ng Haṃsa. At ang Haṃsa na iyon ay nauunawaang si Kṛṣṇa mismo—si Janārdana, ang Kataas-taasang Sarili.
Verse 13
तस्यैताः शक्तयो देवि षोडशैव प्रकीर्तिताः । चन्द्ररूपी ततः कृष्णः कलारूपास्तु ताः स्मृताः
O Devī, ang labing-anim na ito ay ipinahahayag bilang mga śakti ng Kaniya. Kaya si Kṛṣṇa ay nasa anyo ng Buwan, at sila’y inaalala bilang mga anyo ng kalā—mga bahagi at yugto ng buwan.
Verse 14
संपूर्णमण्डला तासां मालिनी षोडशी कला । प्रतिपत्तिथिमारभ्य विचरत्यासु चन्द्रमाः
Sa mga kalang iyon, ang ikalabing-anim na bahagi—Mālinī—ang bumubuo sa ganap na bilog ng Buwan. Mula sa araw na Pratipat, ang Buwan ay dumaraan sa mga bahaging ito.
Verse 15
षोडशैव कला यास्ता गोपीरूपा वरानने । एकैकशस्ताः संभिन्नाः सहस्रेण पृथक्पृथक्
O marikit ang mukha, ang labing-anim na bahaging iyon ay nasa anyo ng mga Gopī. Bawat isa ay nahahati pa sa isang libo, at bawat bahagi ay may sariling pagkakaiba.
Verse 16
एवं ते कथितं देवि रहस्यं ज्ञानसंभवम् । एवं यो वेद पुरुषः स ज्ञेयो वैष्णवो बुधैः
Kaya nito, O Diyosa, sinabi ko sa iyo ang lihim na isinilang mula sa tunay na kaalaman. Ang taong nakauunawa nito nang ganito ay kinikilala ng mga pantas bilang tunay na Vaiṣṇava.
Verse 17
अथ ताभिः कृताञ्ज्ञात्वा प्रासादान्यादवैः पृथक् । ततो गोप्योऽपि ताः सर्वाः सहस्राणि तु षोडश । कृष्णमाज्ञाप्य भावेन स्थापयांचक्रिरे रविम्
Pagkaraan, matapos silang parangalan nang nararapat, inayos ng mga Yādava ang magkakahiwalay na dambana. Pagkatapos nito, ang lahat ng gopī—labing-anim na libo—nang makamit ang pagsang-ayon ni Kṛṣṇa, ay nagtatag kay Ravi, ang Diyos-Araw, doon nang buong debosyon.
Verse 18
ऋषिभिर्नारदाद्यैस्तास्तथा क्षेत्रनिवासिभिः । तं प्रतिष्ठापयामासुः प्रतिष्ठाविधिना रविम्
Kasama ng mga ṛṣi gaya ni Nārada at ng mga naninirahan sa banal na pook, itinindig nila si Ravi, ang Diyos-Araw, ayon sa wastong ritwal ng pagtatalaga.
Verse 19
प्रतिष्ठिते ततः सूर्ये ददुर्दानानि भूरिशः । ततः क्षेत्रनिवासिभ्यो गोभूहेमांबराणि च
Matapos maitalaga nang banal ang Araw, nagkaloob sila ng saganang mga handog. Pagkaraan, ipinagkaloob nila sa mga naninirahan sa banal na lupain ang mga baka, lupa, ginto, at mga kasuotan din.
Verse 20
ततस्त ऋषयः सर्वे संतुष्टा हृष्टमानसाः । चक्रुर्नाम रवेस्तत्र गोप्यादित्येति विश्रुतम् । सर्वपाप हरं देवं महासौभाग्यदायकम्
Pagkaraan, ang lahat ng mga rishi, nasiyahan at nagalak ang kalooban, ay nagbigay roon ng pangalan sa Araw—na tanyag bilang “Gopyāditya.” Ang diyos na iyon ay nag-aalis ng lahat ng kasalanan at nagkakaloob ng dakilang pagpapala at kapalarang mabuti.
Verse 21
एवं कृते कृतार्थास्ताः संप्राप्यातिमहद्यशः । जग्मुर्यथागतं सर्वा द्वारकां कृष्णसंयुताः
Nang maganap ang lahat ng ito, ang mga babaeng iyon ay natupad ang layon at nagkamit ng dakilang karangalan. Pagkatapos, bumalik sila gaya ng pagdating—patungong Dvārakā na kasama si Kṛṣṇa.
Verse 22
पुनः कालान्तरे देवि शापाद्दुर्वाससः प्रिये । यादवस्थलतां प्राप्ताः प्रभासे पापनाशने
Muli, paglipas ng ilang panahon, O Diyosa—minamahal—dahil sa sumpa ni Durvāsas, sila’y naparoon sa pamayanan ng mga Yādava sa Prabhāsa, ang banal na pook na pumapawi ng kasalanan.
Verse 23
एवं ते कथितो देवि गोप्यादित्यसमुद्भवः । माहात्म्यं तस्य ते वच्मि पूजावन्दनजं क्रमात्
Kaya nga, O Diyosa, naipahayag ko na sa iyo ang pinagmulan ni “Gopyāditya.” Ngayon ay isasalaysay ko nang sunod-sunod ang kanyang kadakilaan, na nagmumula sa pagsamba at mapitagang pagpupugay.
Verse 24
अस्मिन्मित्रवने देवि यो गोपीभिः प्रतिष्ठितः । तस्य दर्शनमात्रेण दुःखशोकैः प्रमुच्यते
Sa Mitravana na ito, O Diyosa, ang diyos na itinindig ng mga gopī—sa pagtanaw lamang sa kanya, napapalaya ang tao sa pagdurusa at dalamhati.
Verse 25
सुतप्तेनेह तपसा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । तां गतिं ते नरा यान्ति ये गोपीरविमाश्रिताः
Ang kalagayang natatamo rito sa matinding tapasya, o sa mga yajña na sagana sa dakṣiṇā—yaong mga taong kumakanlong kay Gopī-Ravi (Gopyāditya) ay umaabot din sa gayong dakilang hantungan.
Verse 26
येन सर्वात्मना भावो गोप्यादित्ये निवेशितः । महेश्वरि कृतार्थत्वात्स श्लाघ्यो धन्य एव सः
O Maheśvarī, mapalad at karapat-dapat purihin ang taong inilagak ang buong puso at diwa sa Gopyāditya (Āditya); sapagkat sa iisang-tutok na debosyon, siya’y nagiging ganap na natupad.
Verse 27
अपि नः स कुले धन्यो जायते कुलपावनः । भाग्यवान्भक्तिभावेन येन भानुरुपासितः
Tunay na mapalad ang isinilang sa aming angkan—siya’y nagiging tagapaglinis ng lahi—kapag sa damdaming bhakti ay sinasamba niya si Bhānu (ang Araw); ang gayong tao ay tunay na pinalad.
Verse 28
सप्तम्यां पूजयेद्यस्तु माघे मास्युषसि प्रिये । सप्तावरान्सप्त पूर्वान्पितॄन्सोप्युद्धरेन्नरः
O minamahal, sinumang sumamba sa bukang-liwayway sa araw ng Saptamī sa buwan ng Māgha, sa bisa ng gayong kabutihan ay naiaangat niya maging ang mga ninuno—pitong salin sa likod at pitong salin sa unahan—at naililigtas sila.
Verse 29
छिनत्ति रोगान्दुश्चेष्टान्दुर्जयाञ्जयति ह्यरीन्
Pinapawi nito ang mga karamdaman at mapaminsalang pagnanasa, at dinaraig maging ang mga kaaway na mahirap talunin.
Verse 30
न सप्तम्यां स्पृशेत्तैलं नीलवस्त्रं न धारयेत् । न चाप्यामलकैः स्नानं न कुर्यात्कलहं क्वचित्
Sa Saptamī, huwag humawak ng langis, huwag magsuot ng bughaw na kasuotan; huwag ding maligo gamit ang āmalaka, at huwag makipagtalo saanman.
Verse 31
नीलरक्तेन वस्त्रेण यत्कर्म कुरुते द्विजः । स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । वृथा तस्य महायज्ञा नीलसूत्रस्य धारणात्
Anumang ritwal na gawin ng isang dvija habang nakasuot ng bughaw o pulang kasuotan—pagligo, pagkakaloob, japa, homa, pag-aaral ng Veda, at pag-aalay sa mga ninuno—ay nagiging walang bunga; maging ang dakilang yajña ay nauuwi sa wala dahil sa pagsusuot ng bughaw na sinulid (nīla-sūtra).
Verse 32
नीलीरक्तं यदा वस्त्रं विप्रस्त्वंगेषु धारयेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
Kung ang isang brāhmaṇa ay nagkataong magsuot ng bughaw-pulang kasuotan sa katawan, matapos magpigil sa loob ng isang araw at isang gabi, siya’y nalilinis sa pamamagitan ng pañcagavya.
Verse 33
रोमकूपे यदा गच्छेद्रसं नीलस्य कस्यचित् । पतितस्तु भवेद्विप्रस्त्रिभिः कृच्छ्रैर्व्यपोहति
Kapag ang katas ng anumang bughaw na tina o sangkap ay pumasok sa butas ng balahibo, ang brāhmaṇa ay itinuturing na nalugmok; inaalis niya ang dungis na iyon sa pamamagitan ng tatlong kṛcchra na penitensiya.
Verse 34
नीलमध्यं यदा गच्छेत्प्रमादाद्ब्राह्मणः क्वचित् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति
Kung ang isang brāhmaṇa, dahil sa pagkakaligta, ay pumasok saanman sa gitna ng “nīla,” matapos mag-ayuno at magpigil sa loob ng isang araw at isang gabi, siya’y nalilinis sa pamamagitan ng pañcagavya.
Verse 35
नीलदारु यदा भिद्येद्ब्राह्मणानां शरीरके । शोणितं दृश्यते तत्र द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्
Kung ang kahoy na “nīla” ay tumusok sa katawan ng isang brāhmaṇa at may dugong makita roon, ang dalawang-ulit-na-ipinanganak ay dapat magsagawa ng penitensiyang Cāndrāyaṇa.
Verse 36
कुर्यादज्ञानतो यस्तु नीलं वै दन्तधावनम् । कृत्वा कृच्छ्रद्वयं तस्य शुद्धिरुक्ता मनीषिभिः
Ngunit kung ang isang tao, dahil sa kamangmangan, ay gumamit ng “nīla” sa paglilinis ng ngipin, ipinahayag ng mga pantas na ang kanyang paglilinis ay natatamo sa pagsasagawa ng Kṛcchra na dalawang ulit.
Verse 37
इत्येतत्कथितं देवि गोप्यादित्यमहोदय । पापघ्नं सर्वजन्तूनां श्रुतं सर्वार्थसाधकम्
Kaya nito, O Diyosa, naisalaysay ang maluwalhating pagsikat ni Gopyāditya—tagapuksa ng kasalanan ng lahat ng nilalang; at kapag pinakinggan, ito’y nagiging tagatupad ng bawat marangal na layon.
Verse 38
गवां शतसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्कुरुजांगले । पुण्यं भवति देवेशि तद्गोप्यादित्यदर्शने
O Ginang ng Panginoon, ang kabutihang nalilikha sa Kurujāṅgala sa pag-aalay ng isang daang libong baka—yaon ding kabutihan ay nakakamtan sa pagtanaw pa lamang kay Gopyāditya.
Verse 118
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गोप्यादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-118 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Gopyāditya,” sa Prabhāsa Khaṇḍa—sa loob ng Prabhāsa Kṣetra Māhātmya—ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.