Adhyaya 108
Inutusan ni Īśvara si Devī na magtungo sa isang dakilang liṅga ng mga Vasu, nasa sektor ng Somnātha/Īśāna sa itinakdang layo. Ang liṅga ay may apat na mukha, minamahal ng mga diyos, at tinatawag na Pratyūṣeśvara; sinasabing tagapag-alis ng malalaking kasalanan, at ang simpleng darśana (pagkakita/pagdalaw) rito ay sumisira sa mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan. Tinanong ni Devī kung sino si Pratyūṣa at paano naitatag ang liṅga. Isinalaysay ni Īśvara ang angkan: si Dakṣa, anak ni Brahmā, ay ipinag-isa ang mga anak na babae (kabilang si Viśvā) kay Dharma; si Viśvā ay nagsilang ng walong anak na lalaki—ang walong Vasu: Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anala, Anila, Pratyūṣa, at Prabhāsa. Nagnanais ng anak na lalaki si Pratyūṣa kaya dumating siya sa Prabhāsa, kinilala itong banal na kṣetra na tumutupad ng hiling, at itinatag si Mahādeva roon. Nagsagawa siya ng matagal na tapas sa loob ng sandaang taon ng mga deva, na may puspusang pagninilay. Nalugod si Mahādeva at ipinagkaloob ang anak na si Devala, pinupuri bilang pangunahing yogin; kaya ang liṅga ay nakilala bilang Pratyūṣeśvara. Idinagdag ng kabanata ang mga pangakong ritwal: ang mga walang anak na sumamba rito ay magkakamit ng matatag na pagpapatuloy ng lahi; ang pagsamba sa bukang-liwayway (pratyūṣa) na may matibay na debosyon ay pumupuksa kahit sa mabibigat na kasalanan, kabilang ang may kaugnayan sa brahmahatyā. Para sa ganap na bunga ng paglalakbay-dambana, inirerekomenda ang pag-aalay ng toro (vṛṣa-dāna) at ang pagpupuyat sa gabi ng Māgha kṛṣṇa caturdaśī (jāgaraṇa), na sinasabing katumbas ng bunga ng lahat ng dāna at yajña.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वसूनां लिंगमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa dakilang Liṅga ng mga Vasu. Ito’y nasa hilagang-silangan mula kay Someśa, sa layong limampung haba ng busog.
Verse 2
स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्
O Mahādevī, narito ang Liṅga ng Dakilang Panginoon—may apat na mukha at minamahal ng mga deva—na tinatawag na Pratyūṣeśvara, ang tagapaglipol ng malalaking kasalanan.
Verse 3
दर्शनात्तस्य देवस्य सप्तजन्मान्तरोद्भवम् । पापं प्रणाशमायाति सत्यंसत्यं वरानने
Sa pagtanaw lamang sa Panginoong iyon, ang kasalanang nagmula sa pitong sunod-sunod na kapanganakan ay napapawi; tunay, tunay nga, O marikit ang mukha.
Verse 4
देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर
Wika ng Diyosa: Sino ang tinatawag na Pratyūṣa? Paano naitatag ang liṅgang ito? Kaninong anak ang tanyag na iyon? Ipagpaliwanag mo sa akin, O Śaṅkara.
Verse 5
ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश
Wika ni Īśvara: O Diyosa, si Dakṣa—anak ni Brahmā—ay inaalala bilang isang Prajāpati. Noong unang panahon, sa kaniyang animnapung anak na babae, sampu ang ibinigay niya kay Dharma.
Verse 6
तासां मध्ये महादेवि एका विश्वेति विश्रुता । सा धर्माच्च महादेवि अष्टावजनयत्सुतान्
Sa gitna nila, O Mahādevī, may isang tanyag na tinawag na Viśvā; at siya, sa pamamagitan ni Dharma, O Mahādevī, ay nagsilang ng walong anak na lalaki.
Verse 7
आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवाऽनलोऽनिलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anala, Anila, Pratyūṣa, at Prabhāsa—sila ang ipinahahayag bilang walong Vasu.
Verse 8
तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ प्रत्यूष इति विश्रुतः । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासं क्षेत्रमागतः
Sa kanila, ang ikapito ay kilala bilang Pratyūṣa. Nagnanais ng isang anak na lalaki, O Ginang ng mga diyos, siya’y dumating sa banal na pook ng Prabhāsa.
Verse 9
स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये । ध्यायन्देवं महादेवं शान्तस्तद्गतमानसः
Nang malaman niyang ito’y isang banal na lupain na tumutupad ng ninanais, itinatag niya si Maheśvara (isang liṅga) at nagsagawa ng dakilang pag-aayuno at pagninilay sa loob ng isang daang banal na taon, O minamahal—nagninilay sa Mahādeva, payapa, at ang isip ay lubos na nakalapat sa Kaniya.
Verse 10
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्या निरञ्जनः । ददौ तस्य सुतं देवि देवलं योगिनां वरम्
Pagkaraan, si Mahādeva—walang dungis at nalugod sa kanyang debosyon—ay nagkaloob sa kanya ng isang anak, O Diyosa: si Devala, ang pinakadakila sa mga yogin.
Verse 11
ततः प्रभृति देवेशि तल्लिंगस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याऽभवत्सुतः
Mula noon, O Ginang ng mga diyos, sa bisa ng liṅga na iyon, si Devala—ang kagalang-galang na yogin—ay naging anak ni Pratyūṣa.
Verse 12
अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः
Dahil dito mismo, ang Panginoon ay nakikilala sa pangalang Pratyūṣeśvara.
Verse 13
यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति
At sinumang lalaking walang supling, kung siya’y tapat na sasamba sa Kanya, O Diyosa ng Panginoon, hindi mapaparam ang pagpapatuloy ng lahi sa kanyang angkan.
Verse 14
यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम
Sinumang tao, O Mahādevī, sa bukang-liwayway ay sumamba sa kataas-taasang Pratyūṣeśvara nang may tunay na debosyon—laging disiplin ang isip—mapupuksa ang kanyang kasalanan, kahit yaong mula sa pagpatay sa brahmana.
Verse 15
वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
Yaong nagnanais ng ganap na bunga ng paglalakbay-pananampalataya ay dapat maghandog ng isang toro roon mismo.
Verse 16
माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां जागृयात्तत्र वै निशि । सर्वेषां दानयज्ञानां फलं जागरणाल्लभेत्
Sa madilim na ika-labing-apat (Kṛṣṇa Caturdaśī) ng buwan ng Māgha, magpuyat doon magdamag; sa pagpupuyat na iyon makakamtan ang bunga ng lahat ng pag-aalay at yajña.
Verse 108
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभाससक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-108 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Pratyūṣeśvara,” sa unang Prabhāsa Kṣetra Māhātmya, sa ikapitong Prabhāsa Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.