Adhyaya 10

Verse 1

ईश्वर उवाच । अन्यच्च कथयिष्यामि रहस्यं तव भामिनि । यत्र कस्य चिदाख्यातं तत्ते वच्मि वरानने

Wika ni Īśvara: Isasalaysay ko pa sa iyo ang isa pang lihim, O babaeng maningning—isang bagay na minsan ay ibinunyag lamang sa isang tao sa kung saan; iyon ang sinasabi ko ngayon sa iyo, O may magandang mukha.

Verse 2

पृथ्वीभागे स्थितो ब्रह्मा अपां भागे जनार्द्दनः । तेजोभागस्थितो रुद्रो वायुभागे तथेश्वरः

Sa bahagi ng lupa nananahan si Brahmā; sa bahagi ng tubig, si Janārdana. Sa bahagi ng apoy nananahan si Rudra; at sa bahagi ng hangin, gayundin, si Īśvara.

Verse 3

आकाशभागसंस्थाने स्थितः साक्षात्सदाशिवः

Sa saklaw ng ākāśa (eter), si Sadaśiva mismo ang nananahan, hayag na nahahayag.

Verse 4

यस्ययस्यैव यो भागस्तस्मिंस्तीर्थानि यानि वै । तस्यतस्य न संदेहः स स एवेश्वरः स्मृतः

Alinmang bahagi na pinamumunuan ng isang diyos—anumang banal na tīrtha na naitatag sa mismong saklaw na iyon—dito’y walang pag-aalinlangan: ang kapangyarihang namumuno roon ay inaalala bilang si Īśvara mismo.

Verse 5

छागलंडं दुगण्डं च माकोटं मण्डलेश्वरम् । कालिंजरं वनं चैव शंकुकर्णं स्थलेश्वरम्

Chāgalaṇḍa at Dugaṇḍa; Mākoṭa—na kilala bilang Maṇḍaleśvara; Kāliṃjara at ang banal na gubat; at Śaṅkukarṇa—na kilala bilang Sthaleśvara: ang mga ito’y ipinahahayag sa hanay ng mga banal na kapangyarihan ng kṣetra.

Verse 7

महाकालं मध्यमं च केदारं भैरवं तथा । पवित्राष्टकमेतद्धि जलसंस्थं वरानने

Mahākāla, Madhyama, Kedāra, at gayundin si Bhairava—ito nga ang ‘Pavitrāṣṭaka’ na naitatag sa mga tubig, O ikaw na may magandang mukha.

Verse 8

अमरेशं प्रभासं च नैमिषं पुष्करं तथा । आषाढिं चैव दण्डिं च भारभूतिं च लांगलम्

Si Amareśa at Prabhāsa; Naimiṣa at Puṣkara; gayundin ang Āṣāḍhi, Daṇḍi, Bhārabhūti, at Lāṅgala—ang mga ito man ay ibinibilang sa mga banal na pagpapakita ng tīrtha sa kṣetra.

Verse 9

आदि गुह्याष्टकं ह्येतत्तेजस्तत्त्वे प्रतिष्ठितम् । गया चैव कुरुक्षेत्रं तीर्थं कनखलं तथा

Ang “Sinaunang Lihim na Walo” na ito ay tunay na nakatatag sa prinsipyo ng Tejas (nagniningning na kapangyarihan). Kasama rito ang Gaya, Kurukṣetra, at ang tīrtha ng Kanakhala.

Verse 10

विमलं चाट्टहासं च माहेन्द्रं भीमसंज्ञकम् । गुह्याद्गुह्यतरं ह्येतत्प्रोक्तं वाय्वष्टकं तव

Ang Vimala at Āṭṭahāsa; ang Māhendra at yaong tinatawag na Bhīma—ito’y ipinahayag sa iyo bilang “Vāyvaṣṭaka,” lihim na higit pa sa lihim.

Verse 11

वस्त्रापथं रुद्रकोटिर्ज्येष्ठेश्वरं महालयम् । गोकर्णं रुद्रकर्णं च वर्णाख्यं स्थापसंज्ञकम्

Ang Vastrāpatha; Rudrakoṭi; Jyeṣṭheśvara; Mahālaya; Gokarṇa at Rudrakarṇa; at ang Varṇākhya na kilala bilang Sthāpa—ang mga ito man ay ipinahahayag sa mga pagpapakita ng tīrtha.

Verse 12

पवित्राष्टकमेतद्धि आकाशस्थं वरानने । एतानि तत्त्वतीर्थानि सर्वाणि कथितानि वै

O marikit ang mukha, ang “Pavitrāṣṭaka” na ito ay tunay na nananahan sa ākāśa (kalangitan). Kaya’t ang lahat ng mga tattva-tīrtha ay tunay nang naisalaysay.

Verse 13

यो यस्मिन्देवता तत्त्वे सा तन्माहात्म्यसूचिका । औदकं च महातत्त्वं विष्णोश्चातिप्रियं प्रिये

Alinmang diyos na sinasabing nananahan sa alinmang tattva, ang mismong paglalagay na iyon ang nagpapahiwatig ng kadakilaan ng tattva. At ang dakilang prinsipyo na may likas na tubig ay lubhang minamahal ni Viṣṇu, o minamahal.

Verse 14

जलशायी स्मृतस्तेन नारायण इति श्रुतिः । आप्यतत्त्वं तु तीर्थानि यानि प्रोक्तानि ते मया

Kaya Siya ay inaalala bilang “Yaong nahihimlay sa ibabaw ng mga tubig”; kaya sa Śruti ay naririnig ang pangalang “Nārāyaṇa.” At ang mga tīrtha na ipinahayag ko sa iyo ay tunay na nakaugat sa Āpya-tattva, ang prinsipyo ng tubig.

Verse 15

तानि प्रियाणि देवेशि ध्रुवं नारायणस्य वै । औदकं चैव यत्तत्त्वं तस्मिन्प्राभासिकं स्मृतम्

O Diyosa, ang mga iyon ay tiyak na mahal ni Nārāyaṇa. At alinmang tattva na “may likas na tubig” (audaka), doon mismo sa Prabhāsa ay inaalala bilang diwang Prābhāsika.

Verse 16

तत्र देवो लयं याति हरिर्जन्मनिजन्मनि । स वासुदेवः सूक्ष्मात्मा परात्परतरे स्थितः

Doon, si Hari—ang Panginoon—ay pumapasok sa laya, ang pagkalusaw, nang paulit-ulit, sa bawat kapanganakan. Yaong Vāsudeva, na may likas na maselan at banayad, ay nananahan sa kalagayang lampas pa sa lampas.

Verse 17

स शिवः परमं व्योम अनादिनिधनो विभुः । तस्मात्परतरं नास्ति सर्वशास्त्रागमेषु च

Yaong Śiva ang kataas-taasang vyoma—ang pinakamataas na langit ng kamalayan—walang simula at walang wakas, ang Panginoong lumalaganap sa lahat. Wala nang higit pa sa Kanya, gaya ng ipinahahayag ng lahat ng śāstra at āgama.

Verse 18

सिद्धांतागमवेदांतदर्शनेषु विशेषतः । तेषु चैव न भिन्नस्तु मया सार्द्धं यशस्विनि

Lalo na sa mga pananaw ng Siddhānta, Āgama, at Vedānta, itinuturo ang katotohanang ito. At sa loob ng mga iyon din, O marangal na tanyag, Siya ay hindi kailanman naiiba sa Akin.

Verse 19

तस्मिन्स्थाने हरिः साक्षात्प्रत्यक्षेण तु संस्थितः । लिंगैश्चतुर्भिः संयुक्तो ज्ञायते न च केनचित्

Sa mismong lugar na iyon, si Hari ay tuwirang naroroon, hayag sa paningin. Ngunit bagaman kaisa ng apat na liṅga (mga banal na tanda), hindi Siya tunay na nakikilala ninuman.

Verse 20

मोक्षार्थं नैष्ठिकैर्वर्णैर्व्रतैश्चैव तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति भल्लुकातीर्थदर्शनात्

Anumang bungang nakamtan para sa mokṣa sa pamamagitan ng matatag na disiplina—sa pagtupad sa dharma ayon sa varṇa at sa mga panata—yaon ding bunga ay nakakamtan sa darśana ng Bhallukā Tīrtha lamang.

Verse 21

गोचर्ममात्रं तत्स्थानं समंतात्परिमण्डलम् । न हि कश्चिद्विजानाति विना शास्त्रेण भामिनि

Ang lugar na iyon ay kasinlaki lamang ng isang balat ng baka, bilog sa paligid. Tunay nga, O marikit, walang sinuman ang makakakilala rito kung wala ang patnubay ng śāstra.

Verse 22

विषुवं वहते तत्र नृणामद्यापि पार्वति । पंचलिंगानि तत्रैव पंचवक्त्राणि कानि चित्

Hanggang ngayon, O Pārvatī, minamasdan pa rin ng mga tao roon ang panahon ng equinox. At naroon din ang limang liṅga; ang ilan ay may limang mukha.

Verse 23

कुक्कुटांडकमानानि महास्थूलानि कानिचित् । सर्पेण वेष्टितान्येव चिह्नितानि त्रिशूलिभिः

May ilan ay napakalaki, na waring kasinlaki ng itlog ng manok. Tunay na napalilibutan ng ahas at may tatak ng tridenteng trisula ni Śiva.

Verse 24

तेषां दर्शनमात्रेण कोटिलिंगार्चनफलम् । तस्मादिदं महाक्षेत्रं ब्रह्माद्यैः सेव्यते सदा

Sa pagtanaw lamang sa mga iyon, natatamo ang bunga ng pagsamba sa isang koro (crore) ng mga liṅga. Kaya ang dakilang banal na pook na ito ay laging iginagalang at pinaglilingkuran maging ni Brahmā at ng iba pang mga diyos.

Verse 25

श्रुतिमद्भिश्च विप्रेंद्रैः संसिद्धैश्च तपस्विभिः । प्रतिमासं तथाष्टम्यां प्रतिमासं चतुर्दशीम्

Ang mga pinunong Brahmin na may kaalaman, bihasa sa Veda, at ang mga natamong asceta ay nagsasagawa ng mga ritwal buwan-buwan; lalo na sa Aṣṭamī (ika-walo) at sa Caturdaśī (ika-labing-apat).

Verse 26

शशिभानूपरागे वा कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । प्रभासस्थानि लिंगानि प्रपूज्यन्ते वरानने

Sa panahon ng eklipse ng buwan o araw—at lalo na sa buwan ng Kārttika—ang mga Śiva-liṅga na itinatag sa Prabhāsa ay sinasamba nang may dakilang debosyon, O marikit ang mukha.

Verse 27

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे सर्वस्तीर्थायुतैः सह । पुष्करं नैमिषं चैवं प्रयागं संपृथूदकम्

Ang Sannihatyā sa Kurukṣetra—kasama ang di-mabilang na mga banal na tawiran (tīrtha); ang Puṣkara; ang Naimiṣa; at ang Prayāga na may malalawak na tubig—ang mga tanyag na tīrtha na ito ay inaalala sa papuring ito.

Verse 28

षष्टि तीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । माघ्यांमाघ्यां समेष्यंति सरस्वत्यब्धिसंगमे

Taun-taon sa buwan ng Māgha, sa tagpuan ng Ilog Sarasvatī at ng karagatan, animnapung libong tīrtha—at maging animnapung crore pa—ay nagtitipon doon.

Verse 29

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्युकालभवाद्वापि पापं त्यक्ष्यति सुव्रते

O babae na may marangal na panata, sa pag-alaala lamang sa tīrtha na iyon, o sa pag-awit ng pangalan nito—kahit sa oras ng kamatayan—naipapawi ang kasalanan.

Verse 30

आनर्त्तसारं सौम्यं च तथा भुवनभूषणम् । दिव्यं पांचनदं पुण्यमादिगुह्यं महोदयम्

Ito’y tinatawag na Ānarttasāra, at gayundin Saumya; at saka Bhuvanabhūṣaṇa; ang banal at dalisay na Pāñcanada; Ādiguhya; at Mahodaya.

Verse 31

सिद्ध रत्नाकरं नाम समुद्रावरणं तथा । धर्माकारं कलाधारं शिवगर्भगृहं तथा

Kilala rin ito bilang Siddha-ratnākara at Samudrāvaraṇa; bilang Dharmākāra at Kalādhāra; at gayundin bilang Śiva-garbha-gṛha.

Verse 32

सर्वदेवनिवेशं च सर्वपातकनाशनम् । अस्य क्षेत्रस्य नामानि कल्पे कल्पे पृथक्प्रिये

Ito ang tahanan ng lahat ng mga deva at tagapuksa ng lahat ng kasalanan. O minamahal, ang mga pangalan ng banal na kṣetra na ito ay nag-iiba sa bawat kalpa.

Verse 33

आयामादीनि जानीहि गुह्यानि सुरसुन्दरि । आद्ये कल्पे पुरा देवि प्रमोदनमिति स्मृतम्

O kagandahang makalangit, unawain mo ang mga sukat at iba pang bagay—mga lihim ito. Sa pinakaunang kalpa noong unang panahon, O Devī, ito’y naalaala bilang “Pramodana”.

Verse 34

नन्दनं परितस्तस्य तस्यापि परतः शिवम् । शिवात्परतरं चोग्रं भद्रिकं परतः पुनः

Sa palibot nito ay tinawag na “Nandana”; lampas doon ay “Śiva”; lampas pa sa Śiva ay “Ugra”; at lampas pa roon muli ay “Bhadrika”.

Verse 35

समिंधनं परं तस्मात्कामदं च ततः परम् । सिद्धिदं चापि धर्मज्ञं वैश्वरूपं च मुक्तिदम्

Lampas doon ay “Samiṃdhana”; lampas pa roon ay “Kāmada”, ang tumutupad ng mga hangarin. Naroon din ang “Siddhida”, tagapagkaloob ng mga siddhi; “Dharma-jña”, ang nakaaalam ng dharma; “Vaiśvarūpa”, ang anyong pangsansinukob; at “Muktida”, ang tagapagkaloob ng kalayaan (moksha).

Verse 36

तथा श्रीपद्मनाभं तु श्रीवत्सं तु महाप्रभम् । तथा च पापसंहारं सर्वकामप्रदं तथा

Gayundin naroon ang “Śrīpadmanābha”; “Śrīvatsa”, ang dakilang maningning. Naroon din ang “Pāpasaṃhāra”, tagapuksa ng kasalanan; at “Sarvakāmaprada”, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais.

Verse 37

मोक्षमार्गं वरा रोहे तथा देवि सुदर्शनम् । धर्मगर्भं तु धर्माणां प्रभासं पापनाशनम् । अतः परं भवन्तीह उत्पलावर्त्तिकानि च

Naroon din ang “Mokṣamārga”, ang landas tungo sa moksha; “Varārohā”, O Devī; at “Sudarśana”, ang mapalad na pagtanaw. Naroon ang “Dharmagarbha”, sinapupunan ng mga dharma; at “Prabhāsa”, tagapawi ng kasalanan. Higit pa rito, dito rin sumisibol ang mga banal na pook na tinatawag na “Utpalāvarttikā”.

Verse 38

क्षेत्रस्य मध्ये यद्देवि मम गर्भगृहं स्मृतम् । तस्य नामानि ते देवि कथितान्यनुपूर्वशः

O Devī, sa gitna ng banal na kṣetra na ito ay naroon ang inaalala bilang Aking garbhagṛha, ang pinakaloob na santuwaryo. O Devī, ang mga pangalan nito ay naipahayag na sa iyo ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 39

श्रुत्वा नामान्यशेषाणि क्षेत्रमाहात्म्यमेव च । तेषां तु वांछिता सिद्धि र्भविष्यति न संशयः

Pagkarinig sa lahat ng mga pangalan, at sa kadakilaan (māhātmya) ng banal na pook na ito, ang minimithing siddhi o tagumpay ay magaganap—walang pag-aalinlangan.

Verse 40

एतत्कीर्त्तयमानस्य त्रिकालं तु महोदयम् । संध्याकालांतरं पापमहोरात्रं विनश्यति

Ang sinumang umaawit o bumibigkas nito sa tatlong panahon ng araw ay magkakamit ng dakilang pag-angat sa espiritu; at ang mga kasalanang naipon sa maghapon at magdamag ay mapapawi sa pagitan ng mga sandhyā, ang mga sandali ng dapithapon at bukang-liwayway.

Verse 41

अपि वै दांभिकाश्चैव ये वसंत्यल्पबुद्धयः । मूढा जीवनिका विप्रास्तेऽपि यांति मृता दिवम्

Kahit yaong mga mapagkunwari at mababaw ang unawa—mga Brahmin na nalilinlang at nabubuhay lamang para sa kabuhayan—sila man, pagpanaw, ay makararaos sa langit.

Verse 42

अस्य क्षेत्रस्य मध्ये तु रवियोजनमध्यतः । उपक्षेत्राणि देवेशि संत्यन्यानि सहस्रशः

Sa loob ng gitna ng kṣetra na ito—sa loob ng sukat na nasa sentro na tinatawag na ravi-yojana, O Deveśī—may umiiral pang libu-libong iba pang upakṣetra, mga karugtong na banal na pook.

Verse 43

कानिचित्पद्मरूपाणि यवाकाराणि कानिचित् । षट्कोणानि त्रिकोणानि दण्डाकाराणि कानिचित्

May ilan ay hugis-loto; may ilan ay tulad ng butil ng sebada. May ilan ay anim-na-sulok, may ilan ay tatsulok, at may ilan ay anyong tila pamalo.

Verse 44

चंद्रबिंबार्द्धभेदानि चतुरस्रप्रभेदतः । ब्रह्मादिदैवतानीशे क्षेत्रमध्ये स्थितानि तु

May ilan ay nahahati bilang anyong kalahating bilog ng buwan; at ang iba’y ayon sa sari-saring anyong apat-na-sulok. O Īśe, ang mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā ay tunay na nananahan sa gitna ng banal na pook na ito.

Verse 45

कानिचिद्योजनार्द्धानि तदर्धार्धानि कानिचित् । निवर्त्तनप्रमाणेन दण्डमानेन कानिचित्

May ilan (na banal na pook) ay sukat na kalahating yojana; may ilan ay kalahati pa ng kalahating iyon. May ilan ay binibilang ayon sa sukat na nivartana, at may ilan ayon sa sukat na daṇḍa.

Verse 46

गोचर्ममानमध्यानि कानिचिद्धनुषांतरम् । यज्ञोपवीतमात्राणि प्रभासे संति कोटिशः

May mga tīrtha na katamtaman ang lawak, sinusukat sa “sukat ng balat ng baka”; may ilan na sumasaklaw hanggang layo ng isang pana. At sa Prabhāsa ay may mga banal na pook na di-mabilang na koṭi, maging yaong kasinliit ng sukat ng sagradong sinulid na yajñopavīta.

Verse 47

अंगुल्यष्टम भागोऽपि नभोस्ति कमलेक्षणे । न संति यस्मिंस्तीर्थानि दिव्यानि च नभस्तले

O ikaw na may matang-loto, sa “kalangitan” ay wala kahit isang ikawalong lapad ng daliri na walang mga banal na tīrtha—tunay nga, maging sa mismong balantok ng langit.

Verse 48

प्रभासक्षेत्रमासाद्य तिष्ठंति प्रलयादनु । केदारे चैव यल्लिंगं यच्च देवि महालये

Pagdating sa banal na kṣetra ng Prabhāsa, sila’y nananatili kahit matapos ang pralaya (pagkalusaw ng daigdig). At ang liṅga na nasa Kedāra, at yaong nasa Mahālaya, O Devī—

Verse 49

मध्यमेश्वरसंस्थं च तथा पाशुपतेश्वरम् । शंकुकर्णेश्वरं चैव भद्रेश्वरमथापि च

Naroon din ang luklukan ni Madhyameśvara, gayundin si Pāśupateśvara; at si Śaṅkukarṇeśvara, at pati si Bhadreśvara.

Verse 50

सोमे श्वरमथैकाग्रं कालेश्वरमजेश्वरम् । भैरवेश्वरमीशानं तथा कायावरोहणम्

Pagkaraan ay naroon si Someśvara at Ekāgra; si Kāleśvara at Ajeśvara; si Bhairaveśvara at Īśāna; at gayundin ang Kāyāvarohaṇa.

Verse 51

चापटेश्वरकं पुण्यं तथा बदरिकाश्रमम् । रुद्रकोटिर्महाकोटि स्तथा श्रीपर्वतं शुभम्

Naroon ang banal na Cāpaṭeśvaraka, gayundin ang Badarikāśrama; ang Rudrakoṭi at Mahākoṭi; at ang mapalad na Śrīparvata.

Verse 52

कपाली चैव देवेशः करवीरं तथा पुनः । ओंकारं परमं पुण्यं वशिष्ठाश्रममेव च । यत्र कोटिः स्मृता देवि रुद्राणां कामरूपिणाम्

Naroon si Kapālī at si Deveśa; gayundin si Karavīra muli; ang Oṃkāra na lubhang banal; at ang āśrama ni Vaśiṣṭha rin—doon, O Devī, inaalala na may isang koṭi (crore) na Rudra na nakapaghuhubog ng anyo ayon sa nais.

Verse 53

यानि चान्यानि स्थानानि पुण्यानि मम भूतले । प्रयागं पुरतः कृत्वा प्रभासे निवसंति च

Anumang iba pang mga banal na pook sa aking daigdig—na inuuna ang Prayāga—ay nananahan din sa Prabhāsa.

Verse 54

उत्तरे रविपुत्री तु दक्षिणे सागरं स्मृतम् । दक्षिणोत्तरमानोऽयं क्षेत्रस्यास्य प्रकीर्त्तितः

Sa hilaga ay ang Raviputrī, at sa timog ay sinasabing ang karagatan. Kaya ipinahahayag ang lawak na hilaga–timog ng banal na kṣetra na ito.

Verse 55

रुक्मिण्याः पूर्वतश्चैव तप्ततोयाच्च पश्चिमे । पूर्वपश्चिममानोऽयं प्रभासस्य प्रकीर्त्तितः

Sa silangan naroon ang tīrtha ni Rukmiṇī, at sa kanluran ang tīrtha na tinatawag na Taptatoya. Kaya ipinahahayag ang sukat na silangan–kanluran ng Prabhāsa.

Verse 56

एतदन्तरमासाद्य तीर्थानि सुरसुन्दरि । पातालादिकटाहांतं तानि तत्र वसंति वै

O marikit sa mga diyos, pagdating sa pagitaning pook na ito, ang mga tīrtha ay tunay na nananahan doon—umaabot hanggang sa mga kalaliman na tila malaking kaldero, na nagsisimula sa Pātāla.

Verse 57

एवं ज्ञात्वा महादेवि सर्वदेवमयो हरिः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य तत्याज स्वं कलेवरम्

Sa pagkaalam nito, O Mahādevī, si Hari—na naglalaman ng lahat ng mga diyos—ay dumating sa Prabhāsa-kṣetra at doon iniwan ang kanyang anyong katawan.

Verse 58

दिव्यं ममेदं चरितं हि रौद्रं श्रोष्यंति ये पर्वसु वा सदा वा । ते चापि यास्यंति मम प्रसादात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

Ang banal at makalangit na salaysay na ito tungkol sa Akin—na kahanga-hanga at nakapanghihilakbot—ang sinumang makinig dito sa mga araw ng kapistahan o palagi, sa pamamagitan ng aking biyaya, sila man ay makaaabot sa Triviṣṭapa (langit), tahanan ng mga pinagpalang pangkat.

Verse 59

इति कथितमशेषमेव चित्रं चरितमिदं तव देवि पुण्ययुक्तम् । इतरमपि तवातिवल्लभं यद्वद कथयामि महोदयं मुनीनाम्

Kaya nga, O Diyosa, ang kahanga-hangang salaysay na ito—ganap at puspos ng kabanalan at gantimpalang espirituwal—ay naipahayag na sa iyo. Ngayon ay isasalaysay ko rin ang isa pang kuwento, na labis mong minamahal, na nagdudulot ng dakilang pag-angat sa mga pantas na muni.