Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

चक्षुर्भद्रा तथा सीता नद्योऽन्याः पापनाशिनी । वर्तंते पूर्वदिग्भागे तीर्थैश्च षष्टिकोटिभिः

cakṣurbhadrā tathā sītā nadyo'nyāḥ pāpanāśinī | vartaṃte pūrvadigbhāge tīrthaiśca ṣaṣṭikoṭibhiḥ

Ang Cakṣurbhadrā at Sītā, at iba pang mga ilog na pumupuksa ng kasalanan, ay nasa silangang dako kasama ang animnapung krore ng mga tīrtha.

चक्षुर्भद्राCakṣurbhadrā (river)
चक्षुर्भद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुः + भद्रा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
सीताSītā (river)
सीता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अन्याःother
अन्याः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (नद्यः)
पापनाशिनीdestroyer of sins
पापनाशिनी:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप + नाशिनी (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष; विशेषण (समूहवाचक/नद्यः)
वर्तन्तेexist/are found, occur
वर्तन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
पूर्वदिग्भागेin the eastern quarter-region
पूर्वदिग्भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + दिक् + भाग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास
तीर्थैःwith sacred places
तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
षष्टिकोटिभिःwith sixty crores (of)
षष्टिकोटिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootषष्टि + कोटि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यापूर्वक-तत्पुरुष

Śrī Prahlāda (continuing narration)

Tirtha: Dvārakā tīrtha-sammelana (eastern quarter)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A directional wheel: the east filled with river-devis labeled Cakṣurbhadrā and Sītā, accompanied by countless small tīrtha-sprites/miniature shrines symbolizing ‘sixty crores’; rays of dawn light mark the eastern quarter.

C
Cakṣurbhadrā
S
Sītā (river)
T
Tīrthas

FAQs

Sin is overcome through association with purifying tīrthas, especially when they are approached in a spirit of pilgrimage and devotion.

Dvārakā as the implied center drawing innumerable pāpanāśinī rivers and tīrthas.

No explicit ritual is stated; the verse emphasizes the purificatory nature of rivers/tīrthas.