Adhyaya 30
Inilalahad ng Adhyāya 30 ang isang gabay sa wastong pamamaraan at asal ng paglalakbay-pananampalataya patungong Dvāravatī/Kuşasthalī upang makamtan ang Kṛṣṇa-darśana. Isinasalaysay ni Prahlāda na ang mga tīrtha, kṣetra, mga ṛṣi at mga deva ay may pangkalahatang pananabik na magtungo sa banal na lungsod; ang paglitaw nina Nārada at Gautama ay itinuturing na palatandaan ng nalalapit na dambuhalang paglalakbay na tila pista. Kaya’t pormal na tinanong ng mga ṛṣi si Nārada—ang kinikilalang dakilang gabay sa mga yogin—tungkol sa tamang vidhi, mga niyama, mga dapat iwasan, mga dapat pakinggan/basahin/alalahanin sa daan, at anong uri ng pagdiriwang ang pinahihintulutan. Itinuro ni Nārada na bago umalis ay dapat magpaligo at magsagawa ng pagsamba, magpakain sa mga Vaiṣṇava at brāhmaṇa ayon sa kakayahan, humingi ng pahintulot kay Viṣṇu, at panatilihin ang pusong may bhakti kay Kṛṣṇa. Sa paglalakbay, ang deboto ay dapat maging payapa, may pagpipigil-sa-sarili, malinis, magsagawa ng brahmacarya, matulog nang mababa (sa lupa), at disiplinahin ang mga pandama. Inirerekomenda ang pagbigkas ng mga banal na pangalan (kabilang ang sahasranāma), pagbasa ng Purāṇa, mahabaging asal, at paglilingkod sa mga mabubuti. Binibigyang-diin ang dāna—lalo na ang pagbibigay ng pagkain—na may dakilang puṇya kahit kaunti; at ipinagbabawal ang pakikipagtalo, paninirang-puri, panlilinlang, at pag-asa sa pagkain ng iba kung may sariling kakayahan. Sa huling bahagi, bumabalik ang salaysay kay Prahlāda at inilalarawan ang sari-saring anyo ng debosyon sa daan: pakikinig sa Viṣṇu-kathā, pag-awit at pagbigkas ng mga pangalan, tugtugin, mga watawat at masiglang prusisyon, na wari’y sama-samang pagsamba. Maging ang mga ilog at tanyag na tīrtha ay inilalarawang nakikibahagi sa paraang sagisag. Nagtatapos ang kabanata sa pagtanaw ng mga manlalakbay sa tahanan ni Kṛṣṇa mula sa malayo, pinagtitibay na ang yātrā ay kapwa pagsamba ng pamayanan at pagsasanay sa kabutihang-asal.
Shlokas
Verse 1
श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा तेषां सुतीर्थानां क्षेत्राणामभवन्मुदः । गन्तुं द्वारवतीं पुण्यां सर्वेषामपि सर्वशः
Wika ni Śrī Prahlāda: Noon, sumibol ang galak sa lahat ng dakilang tīrtha at mga banal na pook—bawat isa, sa lahat ng paraan—na nagnanais magtungo sa banal na Dvāravatī (Dvārakā).
Verse 2
द्वारकागमने दृष्ट्वा तथा नारदगौतमौ । महोत्सवो महांस्तत्र भविष्यति मनोहरः
Nang makita ang paglalakbay patungong Dvārakā—at si Nārada at Gautama rin—napag-alamang doon ay magaganap ang isang dakila at kaaya-ayang pagdiriwang.
Verse 3
तीर्थानां कृष्णयात्रायां गन्तव्यमित्यवो चतुः । अथ ते ह्यृषयो देवाः सर्वतीर्थसमन्विताः
Ipinahayag nila, “Dapat tayong magtungo sa paglalakbay-pananampalataya kay Kṛṣṇa ng mga tīrtha.” Pagkaraan, ang mga rishi at mga nilalang na banal—na taglay ang bisa ng lahat ng tīrtha—ay nagpatuloy ayon dito.
Verse 4
गौतमीं तु पुरस्कृत्य ययुर्द्वारवतीं मुदा । तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्यानि कृत्स्नशः । द्वारकागमनं चक्रुः सानन्दा ऋषयः सुराः
Inilagay nila ang Gautamī sa unahan at masayang nagtungo sa Dvāravatī. Noon, ang lahat ng tīrtha—kasama ang mga banal na pook at mga dambanang-gubat, sa kabuuan—ay naglakbay patungong Dvārakā, at ang mga rishi at mga diyos ay nagalak nang may kagalakan.
Verse 5
श्रद्धया परया भक्त्या कृष्णदर्शनलालसाः । वीणानिनादतत्त्वज्ञं नारदं पथि तेऽ ब्रुवन्
Taglay ang malalim na pananampalataya at sukdulang debosyon, sabik sa darśana ni Kṛṣṇa, kinausap nila sa daan si Nārada—ang nakaaalam sa katotohanan ng pag-ugong ng vīṇā at sa espirituwal na kahulugan nito.
Verse 6
ऋषय ऊचुः । राशयः पुण्यपुञ्जानां कृता वै तपसां तथा । यज्ञदानव्रतानां च तीर्थानां महतां भुवि
Wika ng mga rishi: Sa daigdig ay natitipon ang mga bunton ng kabanalan—mula sa tapasya, gayundin mula sa yajña, pag-aalay ng kaloob, mga panata, at ang mga dakilang tīrtha.
Verse 7
संप्राप्तस्तत्प्रसादोऽयं यद्द्रक्ष्यामः कुशस्थलीम् । पृच्छामहेऽधुना त्वां वै योगिनां परमं गुरुम्
Natamo na ang biyayang ito—na aming masisilayan ang Kuśasthalī (Dvārakā). Kaya ngayo’y nagtatanong kami sa iyo, tunay nga, O pinakadakilang guro sa mga yogin.
Verse 8
द्वारकायास्तु यात्रायां को विधिः संप्रकीर्तितः । नियमः कोऽत्र कर्त्तव्यो वर्जनीयं च किं मुने
O muni, ano ang itinakdang paraan para sa paglalakbay-pananampalataya patungong Dvārakā? Anong mga pagdidisiplina ang dapat sundin doon, at ano ang dapat iwasan?
Verse 10
श्रोतव्यं कीर्तितव्यं च स्मर्तव्यं किं च वै पथि । उत्सवाश्चात्र के प्रोक्ता द्वारकायाश्च तत्पथि । एकैकश्च महाभाग भक्तानन्दविवर्द्धनम् । एतत्सर्वं महाभाग कृपया संप्रकीर्त्यताम्
Sa daan, ano ang dapat pakinggan, ano ang dapat awitin bilang kīrtana, at ano ang dapat alalahanin? Anu-ano ang mga pagdiriwang na itinuro sa rutang patungong Dvārakā? Bawat isa nito, O marangal, ay nagpapalago ng galak ng mga deboto—ipahayag mo sana ang lahat dahil sa habag.
Verse 11
श्रीनारद उवाच । कृताभ्यंगस्तु पूर्वेद्युः संपूज्य श्रद्धया हरिम् । भोजयेद्वैष्णवान्विप्रान्स्वशक्त्या संप्रहर्षितः
Sinabi ni Śrī Nārada: Sa nakaraang araw, matapos ang abhyanga na paliligo sa langis, sambahin si Hari nang may pananampalataya; at pagkatapos, sa kagalakan, pakainin ang mga Vaiṣṇava at mga brāhmaṇa ayon sa sariling kakayahan.
Verse 12
अनुज्ञातो महाविष्णोः प्रसादमुपयुज्य वै । शयीत भुवि सुप्रीतो द्वारकां कृष्णमानसः
Matapos tumanggap ng pahintulot ni Mahāviṣṇu at tumikim ng Kanyang prasāda (banal na handog), nararapat na mahiga sa lupa nang may kagalakan, ang isip ay nakatuon kay Kṛṣṇa at ang hangarin ay makarating sa Dvārakā.
Verse 14
ततस्तु तदनुज्ञातो गीतवादित्रसंस्तवैः । यात्रारंभं प्रकुर्वीत द्वारकायां प्रहर्षितः
Pagkaraan, nang matanggap ang gayong pahintulot, simulan ang paglalakbay‑pananampalataya na may mga awit, tugtugin, at mga himno ng papuri, at magtungo sa Dvārakā nang may galak.
Verse 15
द्वारकां गच्छमानस्तु शान्तो दांतः शुचिः सदा । ब्रह्मचर्यमधः शय्यां कुर्वीत नियतेन्द्रियः
Habang patungo sa Dvārakā, manatiling payapa, may pagpipigil‑sarili at laging dalisay; isabuhay ang brahmacarya, matulog sa lupa, at supilin ang mga pandama.
Verse 16
सहस्रनामपठनं पुराणपठनं तथा । कर्त्तव्यं सकृपं चित्तं सतां शुश्रूषणं तथा
Dapat bigkasin ang Sahasranāma (Isang Libong Pangalan) at gayundin ang pagbabasa ng mga Purāṇa; panatilihin ang pusong mahabagin, at maglingkod sa mga banal at matuwid.
Verse 17
अन्नदानादिकं सर्वं विभवे सति मानवः । अपि स्वल्पं स्वशक्त्या वै कृतं कोटिगुणं भवेत्
Hangga’t may kakayahan, gawin ng tao ang lahat ng gawaing‑kabutihan na nagsisimula sa pagbibigay ng pagkain; kahit kaunti lamang ayon sa sariling lakas, tunay itong nagiging milyong ulit ang bunga.
Verse 18
पथि कृष्णस्य यो भक्त्या ग्रासमेकं प्रयच्छति । द्वीपांता तेन दत्ता भूः पुण्यस्यान्तो न विद्यते
Sinumang nasa landas ni Kṛṣṇa na may debosyon ay maghandog kahit isang subo—para bang naipagkaloob niya ang lupa hanggang sa dulo ng mga pulo; walang hanggan ang gayong kabutihang-loob.
Verse 19
किं पुनर्द्वारकाक्षेत्रे कृष्णस्य च समीपतः । कलावेकेकसिक्थे च राजसूयायुतं फलम्
Gaano pa kaya sa banal na kṣetra ng Dvārakā, sa mismong harapan ni Kṛṣṇa! Doon, kahit isang munting butil na kasinliit ng linga ay magbubunga ng gantimpalang tulad ng sampu-sampung libong Rājasūya.
Verse 20
गयाश्राद्धसहस्राणि कृतानि शतसंख्यया । अन्नदानं कृतं यैस्तु द्वारकापथि मानवैः
Para sa mga taong nagbibigay ng pagkain (annadāna) sa daan patungong Dvārakā, para bang nakapagsagawa sila ng libu-libong Gayā-śrāddha—oo, naibibilang pa sa daan-daang ulit.
Verse 21
औषधं चान्नपानीयं पादुके कंबलं तथा । वासांस्युपानहौ चैव वित्तं च विभवे सति । वर्जयेत्संकरं विद्वान्यूथालापांस्तथैव च
Magbigay ng gamot, pagkain at inumin, sandalyas at kumot, kasuotan at sapin sa paa, at pati salapi—ayon sa kaya. Ang marunong ay umiwas sa magulong paghahalo at umiwas din sa walang saysay na usapan sa gitna ng karamihan.
Verse 22
परनिन्दां च पैशुन्यं परस्य परिवञ्चनम् । परान्नं परपाकं च सति वित्ते त्यजेद्बुधः
Kapag may sapat na yaman, talikuran ng marunong ang paninirang-puri, ang malisyosong pagdadala ng balita, ang panlilinlang sa kapwa, at ang pag-asa sa pagkain o luto ng iba.
Verse 23
न दोषो हीनवित्तस्य तावन्मात्रपरिग्रहे । श्रोतव्या सत्कथा विष्णोर्नामसंकीर्त्तनामृतम्
Walang kasalanan ang taong kapos sa yaman kung tatanggap lamang ng kinakailangan. Sa halip, dapat pakinggan ang mga banal na salaysay tungkol kay Viṣṇu—ang nektar ng pag-awit at pagbigkas ng Kanyang mga Pangalan.
Verse 24
द्वारकापथिगच्छद्भिरन्योन्यं भक्तिवर्द्धनम् । जप्तव्यं वैदिकं जाप्यं स्तोत्रमागमिकं तथा
Ang mga naglalakbay sa daan patungong Dvārakā ay dapat magpalago ng debosyon ng isa’t isa. Dapat nilang isagawa ang Vedikong japa at gayundin ay bigkasin ang mga himnong Āgama.
Verse 25
यात्रायां यत्फलं प्रोक्तं श्रीकृष्णस्य च वै कलौ । न शक्यते मया वक्तुं वदनैर्युगसंख्यया
Ang bungang ipinahayag para sa banal na paglalakbay kay Śrī Kṛṣṇa sa panahong Kali ay hindi ko kayang ilahad nang ganap—kahit pa magkaroon ako ng mga bibig na kasindami ng mga yuga.
Verse 26
इत्येतत्कथितं सर्वं यत्पृष्टं तु द्विजोत्तमाः । यतध्वं तत्प्रयत्नेन विष्णुप्राप्तौ च सत्वरम्
Kaya nga, O mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang lahat ng inyong itinanong ay naipaliwanag na. Magsikap kayo nang buong pagsusumikap—agad—tungo sa pag-abot kay Viṣṇu.
Verse 27
श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं ते नारदेनोक्ता मुनयो हृष्टमानसाः । चक्रुस्ते सहिताः सर्वे कृष्णदेवस्य तत्पथि
Sinabi ni Śrī Prahlāda: Sa gayong pagtuturo ni Nārada, ang mga pantas ay nagalak sa puso, at silang lahat ay sabay-sabay na naglakbay sa landas na iyon patungo sa Panginoong Kṛṣṇa.
Verse 28
केचिच्छृण्वन्ति ता विष्णोः सत्कथा लोकविश्रुताः । यासां संश्रवणादेव भगवान्विशते हृदि
May ilan ang nakikinig sa mga banal at tanyag sa daigdig na salaysay tungkol kay Viṣṇu; sa pagdinig pa lamang, ang Panginoon ay pumapasok sa puso.
Verse 29
कीर्त्यमानानि नामानि महापुण्यप्रदानि वै । पावनानि सदा लोके कलौ विप्रा विशेषतः
Ang mga pangalang inaawit sa pagpupuri ay tunay na nagkakaloob ng dakilang kabutihang-loob; lagi itong nagpapadalisay sa daigdig—lalo na sa Panahong Kali, O mga brāhmaṇa.
Verse 30
पुराणसंहिता दिव्या मुनिभिः परिकीर्तिताः । प्रकाशयंति या विष्णोर्महिमानं सुमंगलम्
Ang mga banal na kalipunan ng Purāṇa, na pinupuri ng mga muni, ay nagliliwanag sa lubhang mapalad na kaluwalhatian ni Viṣṇu.
Verse 31
सद्गुणाः कर्मवीर्य्याणि कृतानि विष्णुना पुरा । लीलावताररूपैस्तु शृण्वन्ति परया मुदा
Sa sukdulang galak, pinakikinggan nila ang mararangal na katangian at mga gawang kabayanihan ni Viṣṇu noong unang panahon, na nahayag sa Kanyang mga mapaglarong pagbaba (avatāra).
Verse 32
अपरे वासुदेवस्य चरितानि सुमंगलाः । वदंति परया भक्त्या सानन्दाः साश्रुलोचनाः
Ang iba naman, puspos ng ligaya at may matang naluluha, ay nagsasalaysay nang may sukdulang debosyon ng lubhang mapalad na mga gawa ni Vāsudeva.
Verse 33
अन्ये स्मरंति देवेशमनादिनिधनं विभुम् । केचिज्जपंति मुनयः स्तोत्राणि परया मुदा
May ilan na umaalaala sa Panginoon ng mga diyos—ang Lubos na Lumalaganap, walang simula at walang wakas; at may mga pantas na muni na, sa sukdulang galak, bumibigkas ng mga himno bilang japa.
Verse 34
केचित्तु शतनामानि जपन्ति मुनयः पथि । अन्ये सहस्रनामानि लक्षनाम तथाऽपरे
May ilang muni, habang naglalakbay, bumibigkas ng sandaang pangalan; ang iba’y bumibigkas ng sanlibong pangalan, at ang iba pa’y bumibigkas ng sandaang libong pangalan.
Verse 35
केचिल्लौकिकगीतानि हरिनामानि हर्षिताः । उत्सवैश्च व्रजंत्यन्ये पताकादिविभूषिताः
May ilan, sa galak, umaawit ng mga himig na pangkaraniwan na nagdadala ng mga Pangalan ni Hari; ang iba nama’y sumusulong sa mga prusisyon ng pagdiriwang, napapalamutian ng mga bandila at iba pa.
Verse 36
गीतवादित्रघोषेण करतालस्वनेन च । नास्ति धन्यतमस्तस्मात्त्रिषु लोकेषु कश्चन
Sa ingay ng awit at mga tugtugin, at sa tunog ng karatala (mga simbalo sa kamay), sa tatlong daigdig ay walang higit na pinagpala kaysa sa gayong mga deboto.
Verse 37
दर्शनं यस्य संजातं वैष्णवानामनुत्तमम् । तथैव जाह्नवी पुण्या यमुना च सरस्वती
Para sa sinumang nagkamit ng walang kapantay na darśana ng mga Vaiṣṇava, ang kabanalan ay gaya rin ng pagkamit ng biyaya ng banal na Jāhnavī (Gaṅgā), pati Yamunā at Sarasvatī.
Verse 38
रेवाद्याः सरितः सर्वाः प्रचक्रुर्गीतनर्त्तनम् । प्रयागादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः
Ang lahat ng ilog, mula sa Revā, ay nagsimulang umawit at sumayaw; ang Prayāga at iba pang mga tīrtha, ang mga karagatan, at ang pinakadakilang mga bundok ay nakisalo sa pagdiriwang.
Verse 39
वाराणसी कुरुक्षेत्रं पुण्यान्यन्यानि कृत्स्नशः । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि क्षेत्राणि देवनायकाः । चक्रुर्गीतं च नृत्यं च द्वारकायाश्च सत्पथि
Ang Vārāṇasī, Kurukṣetra, at lahat ng iba pang banal na pook—ang lahat ng tīrtha at sagradong lupain sa tatlong daigdig—kasama ang mga pinunong makalangit, ay umawit at sumayaw sa marangal na landas ng Dvārakā.
Verse 40
एकैकस्मिन्पदे दत्ते द्वारकापथि गच्छताम् । पुण्यं क्रतुसहस्राणां तत्पादरजसंख्यया
Para sa mga naglalakbay sa daan patungong Dvārakā, sa bawat isang hakbang na kanilang itinatapak, sumisilang ang kabutihang-loob na katumbas ng libo-libong handog na Veda—ayon sa bilang ng mga butil ng alikabok na nadadampi sa kanilang paa.
Verse 41
अथ ते मुनयः सर्वे तीर्थक्षेत्रादिसंयुताः । श्रीमत्कृष्णालयं दूराद्ददृशुर्नारदादयः
Pagkaraan, ang lahat ng mga muni—na kasama ang kapangyarihan ng mga tīrtha, mga sagradong pook at iba pa—na pinangungunahan nina Nārada at iba pa, ay namalas mula sa malayo ang maringal na tahanan ni Śrī Kṛṣṇa.