Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

कश्यपाद्वामनो जज्ञे ततोऽभूच्च त्रिविक्रमः । त्रिभिः क्रमैर्मितांल्लोकानाक्रम्य मधुहा हरिः

Transliteration

kaśyapādvāmano jajñe tato'bhūcca trivikramaḥ | tribhiḥ kramairmitāṃllokānākramya madhuhā hariḥ

Translation

Mula kay Kaśyapa ay isinilang si Vāmana; at pagkaraan ay naging Trivikrama. Si Hari, ang pumatay kay Madhu, ay nilampasan ang mga mundong nasusukat sa tatlong hakbang.

Word by Word

• कश्यपात्: from Kaśyapa
• कश्यपात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन — Masculine, Ablative, Singular

• वामनः: Vāmana
• वामनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• जज्ञे: was born
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Perfect, 3rd person, Singular, Ātmanepada

• ततः: then / thereafter
• ततः: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्/अनन्तरं-वाचक — Indeclinable (thereupon/from that)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Aorist, 3rd person, Singular

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक — Conjunction

• त्रिविक्रमः: Trivikrama
• त्रिविक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; तत्पुरुषः: त्रिभिः विक्रमैः युक्तः

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन — Instrumental, Plural; क्रमैः विशेषणम्

• क्रमैः: steps
• क्रमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental, Plural

• मितान्: measured
• मितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; मा (धातु) + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन — PPP, Masculine, Accusative, Plural; लोकान् विशेषणम्

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural

• आक्रम्य: having stepped over
• आक्रम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + क्रम् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक — Gerund: “having strode over”

• मधुहा: slayer of Madhu
• मधुहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मधु + हन् (धातु) (प्रातिपदिक: मधुहा)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; उपपद-तत्पुरुषः: मधुं हन्ति इति

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

Speaker

Prahlāda

Visual Art Cues

Scene: Vāmana emerges from Kaśyapa’s line, then expands into Trivikrama, spanning the cosmos with three strides, subduing the measured worlds.

Characters & Entities

• Kaśyapa
• Vāmana
• Trivikrama
• Hari
• Madhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s avatāra reveals supreme sovereignty: what seems ‘measured’ and limited is effortlessly encompassed by divine power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse itself is avatāra-narrative; within Dvārakā Māhātmya it supports the sanctity of places where such forms are worshiped and remembered.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it supports devotional remembrance (smaraṇa) of the Vāmana–Trivikrama līlā.