Adhyaya 24
Isinalaysay ni Pulastya sa isang hari ang banal na paglalakbay patungo sa isang yungib (guhā) sa Bundok Arbuda, kung saan nananahan si Diyosa Kātyāyanī bilang tagapagwasak kay Śumbha. Si Śumbha ay makapangyarihang demonyo; dahil sa biyaya ni Śaṅkara, hindi siya mapapatay ng alinmang nilalang maliban sa isang babae, kaya natalo niya ang mga diyos at sinakop ang daigdig. Umatras ang mga diyos sa Arbuda, nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, at sinamba ang hayag na anyo ng Diyosa, humihiling na maibalik ang kaayusang kosmiko sa pamamagitan ng paglipol kay Śumbha. Nang malaman ni Śumbha na babae ang Diyosa, hinamak niya ito at nagpadala ng mga demonyo upang dakpin siya; ngunit sa isang sulyap lamang, ginawa silang abo ng Diyosa. Dumating si Śumbha na nagngangalit at may hawak na espada, subalit siya man ay nasunog at naglaho; ang natitirang mga demonyo ay tumakas patungo sa kailaliman. Pinuri ng mga diyos ang Diyosa at inanyayahan siyang pumili ng biyaya; ipinahayag niyang mananatili siya sa Arbuda magpakailanman, upang maging laging madaling lapitan ang kabanalan sa pook na iyon. May pangamba na magiging madali ang pag-abot sa langit nang walang handog o pagkakawanggawa; kaya itinakda ang ayos sa kalendaryo: sa araw ng Śuklāṣṭamī, doon siya mamamasdan ng mga diyos. Sa phala, sinasabi na ang sinumang dumarsan sa kanya sa Śuklāṣṭamī nang may kapanatagan ng loob ay makakamit ang ninanais, kahit mahirap pa.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी । देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan, O pinakamainam sa mga hari, dapat kang magtungo sa pook na tinitirhan sa loob ng yungib ng Diyosa Kātyāyanī—ang pumuksa sa asurang si Śumbha.
Verse 2
शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽसीत्पृथिवीतले । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे
Noong unang panahon sa ibabaw ng daigdig ay may isang dakilang asura na nagngangalang Śumbha. Matapos daigin ang mga deva sa larangan ng digmaan, nilaganap niya ang kapangyarihan at sinakop ang buong sanlibutan.
Verse 3
स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम् । अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि
Ang asurang iyon, dahil sa biyaya (vara) mula kay Śaṅkara (Śiva), ay naging di-mapapatay ng mga deva, dānava, at rākṣasa—maging ng lahat ng nilalang sa lupa—maliban lamang sa isang babae.
Verse 4
ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते । देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्
Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga deva ay nagtungo sa Bundok Arbuda. Upang mawasak si Śumbha, ang panginoon ng sanlibutan, nagsagawa sila ng matinding tapa at sumamba sa Devi—ang Reyna ng mga deva—na naroon sa Kanyang hayag na anyo.
Verse 5
अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता । अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च
Nalugod Siya sa kanila at nagpakita sa kanilang paningin, at nagsabi: “Ako ang Tagapagkaloob ng biyaya. Sabihin ninyo—ano ang dapat Kong gawin?”
Verse 6
देवा ऊचुः । सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना । तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे
Nagsalita ang mga deva: “O Devi, ang lahat ng amin ay inagaw ni Śumbha na may masamang loob. O Mapalad na Ina, patayin mo siya; sa digmaan ay lagi siyang di-madaig ng iba.”
Verse 7
त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्
O Diyosa, ikaw ang nag-ingat sa amin noon, nang kami’y naibagsak at napasailalim sa kahinaan.
Verse 9
स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप । अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्
O hari, nang hamunin siya sa digmaan at malaman niyang babae siya, hinamak siya ng demonyo at saka ipinadala ang mga Dānava.
Verse 10
जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना । क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः
Mariin niyang sinabi nang mabagsik: “Dakpin ang masamang ito nang buhay!” “Isagawa ang kakila-kilabot na parusa—sa aking utos ay walang pag-aalinlangan.”
Verse 11
अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् । गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश
Pagkaraan, sa kanyang utos, mabilis na lumapit ang mga Dānava sa kanya, nilait siya, at pinalibutan siya mula sa sampung panig.
Verse 12
ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः । ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ
Pagkaraan, sa isang sulyap lamang niya, ang mga demonyong iyon ay naging abo. Noon si Śumbha ay nagngitngit at siya mismo ang dumating.
Verse 13
अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः । सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः
Iwinasiwas niya ang tabak na nakapanghihilakbot at sumigaw, “Tumigil! Tumigil!” Ngunit, O dakilang hari, siya man ay tiningnan lamang ng Diyosa.
Verse 14
अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम् । हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम । भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः
Agad siyang naging abo, gaya ng gamu-gamong sumuong sa apoy. Nang siya’y mapatay, O pinakadakilang hari, ang natitirang mga daitya ay bumasag patungong Rasātala at lumusong sa Pātāla, nanginginig sa takot.
Verse 15
ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम् । अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते
Pagkaraan, pinuri ng lahat ng pangkat ng mga deva ang Kataas-taasang Diyosa. Sinabi nila, “Ipahayag ang biyaya—anumang nasa iyong puso.”
Verse 16
देव्युवाच । तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः । अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः
Wika ng Diyosa: “Doon din, sa Bundok Arbuda, mananahan Ako, O mga pinakadakila sa mga deva. Minamahal Namin ang bundok na ito, at magpakailanman itong tatawaging ‘Arbuda.’”
Verse 17
देवा ऊचुः । तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् । विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः । नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि
Sinabi ng mga deva: “Sa pagtanaw sa Iyo na nananahan doon, ang mga mortal ay umaakyat sa Triviṣṭapa (langit) nang walang yajña at walang pag-aalay ng dāna. Naging siksikan ang langit. Wala nang ibang dahilan sa pagbabawal na ito, O Reyna ng mga deva.”
Verse 19
देवा ऊचुः । यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते । वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः
Wika ng mga diyos: “Kung ito ang iyong ninanais, O Diyosa na may dalisay na ngiti, gawin mo nga ito. Lagi ka naming mamamasdan doon sa Śuklāṣṭamī, ang ikawalong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan, O Dalísay.”
Verse 20
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः । सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप
Sinabi ni Pulastya: “Nang masabihan nang gayon ng Diyosa, ang mga diyos ay nagalak at nagtungo sa Tridiva, sa langit. At ang Diyosa rin ay nagtungo sa bundok na yaon, sa Arbuda, O hari.”
Verse 21
गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै । विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः
Nang marating ang pinakaloob ng yungib, nanahan siya roon palagi para sa kapakanan ng sanlibutan. Sa isang liblib na katahimikan siya’y nanirahan nang may galak, at mahirap maabot nang tuwiran ng mga diyos at ng mga tao.
Verse 22
यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः । अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
O pinakamainam sa mga hari, sinumang tumingin sa kanya sa Śuklāṣṭamī nang may natipong isip, laging nakakamtan ang ninanais na biyaya—kahit ito’y lubhang mahirap makuha.
Verse 24
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-24 na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Kātyāyanī,” sa ikatlong bahagi—Arbuda Khaṇḍa—sa loob ng ikapitong bahagi, Prabhāsa Khaṇḍa, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.