Adhyaya 18
Itinuro ni Pulastya sa isang maharlikang tagapakinig na magtungo sa Yama-tīrtha, isang walang kapantay na banal na pook na nagpapalaya sa mga nilalang mula sa mga kalagayang mala-impyerno at sumisira sa kasalanan. Ipinapahayag itong tīrtha na makapangyarihang maglinis ng dumi ng karma. Isinalaysay ang huwarang pangyayari: si Haring Citrāṅgada ay labis na sakim at lumalabag sa dharma—marahas, mapaniil sa mga deva at brāhmaṇa, sanay sa pagnanakaw at pangangalunya, salat sa katotohanan at kadalisayan, at ginagabayan ng panlilinlang at inggit. Sa pangangaso sa Bundok Arbuda, nauhaw siya at pumasok sa isang tubigan na sagana sa isda at mga ibon; sinunggaban siya ng isang graha (buwaya) at namatay. Inihanda ng mga mensahero ni Yama ang mabibigat na naraka at itinapon siya roon, ngunit dahil sa ugnay ng kanyang kamatayan sa tīrtha ni Yama, ang mga nilalang sa impiyerno ay nakaranas ng di-inaasahang ginhawa. Namangha ang mga mensahero at nagsumbong kay Dharmarāja; ipinaliwanag ni Yama na sa lupa ay may Arbuda-acala at isang minamahal na tīrtha kung saan siya minsang nagsagawa ng tapas. Ang sinumang mamatay sa tīrtha na pumupuksa sa lahat ng kasalanan ay dapat agad palayain. Sa utos ni Yama, napalaya ang hari at nakamit ang langit, na sinasamahan ng mga apsaras. Pagkatapos, itinakda ang pangkalahatang tuntunin: ang sinumang maligo roon nang may debosyon ay makaaabot sa pinakamataas na kalagayan, malaya sa pagtanda at kamatayan. Ipinag-utos din ang natatanging pagtalima—maligo nang buong pagsisikap, lalo na sa Caitra śukla trayodaśī—at inirerekomenda ang wastong pagganap ng śrāddha sa pook, upang ang mga ninuno ay magtamasa ng matagal na pananatili sa langit.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम् । मोचकं नरकेभ्यश्च प्राणिनां पापनाशनम्
Wika ni Pulastya: “Pagkaraan nito, O pinakadakilang hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na Yama Tīrtha—na nagpapalaya sa mga nilalang mula sa mga impiyerno at pumupuksa sa mga kasalanan ng lahat ng may buhay.”
Verse 2
पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान् । न तेन सुकृतं किंचित्कृतं पार्थिवसत्तम
“Noong unang panahon ay may haring nagngangalang Citrāṅgada, labis ang kasakiman. O pinakamainam na pinuno, wala siyang nagawang kahit munting gawaing may kabutihan.”
Verse 3
अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः । परदारहरो नित्यं परवित्तहरस्तथा
Siya’y labis na malupit at masama—tagapagpahirap sa mga deboto ng mga diyos at sa mga Brāhmaṇa; laging lumalapastangan sa asawa ng iba, at gayundin ay nagnanakaw ng yaman ng kapwa.
Verse 4
सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः । स कदाचिन्मृगयासक्त आरूढोऽर्बुदपर्वते
Walang katapatan at kalinisan, at taglay ang panlilinlang at inggit, minsan—dahil sa pagkahumaling sa pangangaso—umakyat siya sa Bundok Arbuda.
Verse 6
पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः । नानापक्षिसमायुक्तो मनोहारी सुविस्तरः
Yaon ay hitik sa mga lawa ng lotus, siksik sa mga buwaya, gharial at mga isda; at may sari-saring ibon na nagtitipon—kaakit-akit sa diwa at napakalawak ang lawak.
Verse 7
तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम
Dahil sa matinding uhaw, pumasok siya sa mismong lawa; sa isang kisap, sinunggaban siya ng buwaya at nilamon—O pinakamainam sa mga hari.
Verse 8
तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च । यमदूतैस्ततः क्षिप्तः स नीत्वा पापकृत्तमः
Dahil sa kanya, nilikha ni Yama ang mga kakila-kilabot na impiyerno; saka siya itinapon ng mga sugo ni Yama at dinala palayo—ang pinakamasamang makasalanan.
Verse 9
तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्
Sa mismong haplos niya, ang lahat ng nananahan sa impiyerno ay nakamtan ang ginhawa. Namangha, isinalaysay ng mga sugo kay Dharmarāja ang pambihirang pangyayari—kung paanong sumibol ang ligaya sa mga nasa impiyerno.
Verse 10
तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः । तत्र मेऽतिप्रियं तीर्थं यत्र तप्तं मया तपः
Pagkaraan, sinabi ni Vaivasvata (Yama): “Sa lupa ay may Bundok Arbuda. Doon ay may isang tīrtha na lubhang mahal sa akin, kung saan ako mismo’y minsang nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay.”
Verse 11
तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् । तैरुक्तं सत्यमेतद्धि मृतोऽसावर्बुदाचले । ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः
“Doon niya sinalubong ang kamatayan—ito nga ang dahilan dito.” Sumagot sila: “Tunay; namatay ang taong iyon sa Arbudācala. Doon siya sinunggaban ng buwaya, at ang pinakahamak na haring iyon ay dumanas ng kamatayan.”
Verse 12
यम उवाच । मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः । ये मृता मम तीर्थे वै सर्वपातकनाशने
Wika ni Yama: “Palayain siya agad dahil sa kapangyarihan ng tīrtha; at huwag nang dalhin pa ang iba upang parusahan—sapagkat ang mga namatay sa aking tīrtha, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan, ay hindi dapat hatulan.”
Verse 13
ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम । त्रिविष्टपं मुदा प्राप्तः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
Pagkaraan, sa utos ni Yama, pinalaya siya ng mga lingkod na iyon, O dakilang hari; at masayang narating niya ang Triviṣṭapa, ang langit, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Apsara.
Verse 14
यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
Sinumang may puspos na debosyon at magsagawa ng banal na pagligo (snāna) doon, siya’y makararating sa kataas-taasang tahanan, malaya sa katandaan at kamatayan.
Verse 15
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां यत्र सिद्धिं गतो यमः
Kaya’t sa buong pagsisikap ay magsagawa ng banal na pagligo roon—lalo na sa ikalabintatlong araw (Trayodaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra, sa pook na yaon kung saan nakamit ni Yama ang siddhi.
Verse 16
तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव
Sa mismong pook na iyon, dapat isagawa ng tao nang wasto ang mga ritwal ng śrāddha; at ang kanyang mga ninuno ay mananatiling nakatatag sa langit sa loob ng isang buong kalpa, O hari.
Verse 18
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ikalabing-walong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Yama Tīrtha,” sa ikatlong Arbuda-khaṇḍa ng ikapitong Prabhāsa-khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa kalipunang may walumpu’t isang libong śloka.
Verse 58
अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः । तेन तत्र ह्रदः प्राप्तः स्वच्छोदकप्रपूरितः
Dahil sa paglalagalag ay napagod siya, at nabagabag sa gutom at uhaw. Kaya’t narating niya roon ang isang lawa, na hitik sa malinaw na tubig.