Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

Transliteration

cittavṛttinirodhena vairāgyābhyāsayogataḥ | japannudgītamasyārthaṃ bhāvayannaṣṭamaṃ rasam

Translation

Sa pagpigil sa mga alon ng isip, sa pamamagitan ng yoga ng vairāgya at masikhay na pagsasanay, inawit ko ang banal na udgīta, pinagnilayan ang kahulugan nito at nilinang ang ‘ikawalong rasa’—ang transendenteng lasang espirituwal.

Word by Word

• चित्तवृत्तिनिरोधेन: by restraint of mental modifications
• चित्तवृत्तिनिरोधेन: Karaṇa (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक) + निरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—चित्तस्य वृत्तीनां निरोधः तेन

• वैराग्याभ्यासयोगतः: through the discipline of dispassion and practice
• वैराग्याभ्यासयोगतः: Hetu (Cause/Means)
• Type: Indeclinable
• Root: वैराग्य (प्रातिपदिक) + अभ्यास (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय (तस्-प्रत्ययान्त); पञ्चमी-अर्थे (ablatival adverb) ‘from/through’; समासः—वैराग्यस्य अभ्यासस्य योगः तस्मात्

• जपन्: chanting
• जपन्: Karta (Agent; concomitant action)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) → जपत् (कृदन्त)
• Form: शतृ (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• उद्गीतम्: the sung/intoned (hymn)
• उद्गीतम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: उद्-गै (धातु) → उद्गीत (कृदन्त)
• Form: क्त (past passive participle) प्रयुक्तं नामवत्; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• अर्थम्: meaning
• अर्थम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भावयन्: contemplating/bringing to mind
• भावयन्: Karta (Agent; concomitant action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भावय (णिजन्त causative)
• Form: शतृ (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; णिजन्त-धातु (causative)

• अष्टमम्: eighth
• अष्टमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘rasam’)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• रसम्: essence/flavor (mystic relish)
• रसम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

Speaker

Kuśadhvaja

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāda-tīrtha (tīrtha of sacred sound)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin seated before a subtle luminous syllable ‘Oṃ’ (udgīta); waves on a lake represent vṛttis becoming still; a faint aura labeled ‘aṣṭama rasa’ rises like moonlight; rosary in hand, eyes half-closed, serene detachment.

Characters & Entities

• Udgīta
• Yoga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberating devotion is supported by yogic discipline: restraint of mind, dispassion, practice, and meaning-filled japa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is sādhanā—inner pilgrimage through yoga and mantra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of the udgīta with contemplation of its meaning, grounded in abhyāsa (practice) and vairāgya (detachment).