Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

आगच्छन्तं च तंदृष्ट्वा राक्षसं राक्षसानुगम् । द्वारकावासिनो योधाश्चक्रुरत्युल्बणं रवम्

Transliteration

āgacchantaṃ ca taṃdṛṣṭvā rākṣasaṃ rākṣasānugam | dvārakāvāsino yodhāścakruratyulbaṇaṃ ravam

Translation

Nang makita ang rākṣasa na papalapit, na may kasamang iba pang mga rākṣasa, ang mga mandirigmang naninirahan sa Dvārakā ay nagtaas ng napakabangis na sigaw.

Word by Word

• आगच्छन्तम्: coming/approaching
• आगच्छन्तम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of तम्)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु) + शतृ (कृत्)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having seen)

• राक्षसम्: the rākṣasa (demon)
• राक्षसम्: Apposition/Karma (Appositive to तम्)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• राक्षसानुगम्: accompanied by/followed by rākṣasas
• राक्षसानुगम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of राक्षसम्)
• Type: Adjective
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसानाम् अनुगः = ‘follower of rākṣasas’)

• द्वारकावासिनः: the inhabitants of Dvārakā
• द्वारकावासिनः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (द्वारकायां वासिनः = ‘dwellers in Dvārakā’)

• योधाः: warriors
• योधाः: Karta (Subject; in apposition to द्वारकावासिनः)
• Type: Noun
• Root: योध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• चक्रुः: made/raised
• चक्रुः: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (perfect, 3rd pl: ‘did/made’)

• अत्युल्बणम्: very loud
• अत्युल्बणम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of रवम्)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय) + उल्बण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (अति-उल्बण = ‘excessively loud/violent’)

• रवम्: a roar/cry
• रवम्: Karma (Object of चक्रुः)
• Type: Noun
• Root: रव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

Speaker

Sūta (narration continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At Dvārakā’s gates, armed warriors on ramparts spot an approaching rākṣasa with attendants; conches and drums sound as the city erupts in a fierce alarm.

Characters & Entities

• Ghaṭotkaca
• Dvārakā
• Dvārakāvāsins (warriors)
• Rākṣasas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Guardians of a dharmic realm remain vigilant; protection of the sacred community is itself a duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is presented as a protected sacred city whose defenders promptly respond to perceived danger.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on civic and kṣatriya vigilance.