Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

ततो हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः पितामहः । ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं स्वयं लिंगं चकार ह

Transliteration

tato hṛṣṭaḥ pramuditaḥ kṛtakṛtyaḥ pitāmahaḥ | jñātvā kṣetrasya māhātmyaṃ svayaṃ liṃgaṃ cakāra ha

Translation

Pagkaraan nito, si Pitāmaha (Brahmā), nagalak at lubos na nasiyahan, nang makilala ang kadakilaan ng banal na pook na iyon ay siya mismo ang lumikha ng isang liṅga.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Past passive participle (क्त)

• प्रमुदितः: joyful
• प्रमुदितः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: प्र+मुद् (धातु) → प्रमुदित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Past passive participle (क्त)

• कृतकृत्यः: one who has accomplished his task
• कृतकृत्यः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त, क्त; √कृ) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (कृतं कृत्यं येन); Nominative singular

• पितामहः: Pitāmaha (Brahmā)
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु) → ज्ञात्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययीभाव-रूपेण कृदन्तम्; क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund)

• क्षेत्रस्य: of the sacred place/field
• क्षेत्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• माहात्म्यम्: greatness, sanctity
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta-viseshana (Agent qualifier)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• चकार: made/constructed
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg.

• ह: indeed/for emphasis
• ह: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna (overall addressee in the unit)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, joyous and fulfilled, fashions a liṅga after realizing the kṣetra’s greatness; artisanship as devotion.

Characters & Entities

• Nārada
• Brahmā (Pitāmaha)
• Liṅga
• Kṣetra (sacred region)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognizing a kṣetra’s sanctity inspires dharmic action—here, the establishment of a liṅga to anchor worship and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

An unnamed kṣetra is praised; it is the setting for the Brahmeśa Liṅga and Brahmasaras described in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, liṅga-making/establishment (liṅga-pratiṣṭhā) as a sacred act, though details are not specified here.