Adhyaya 56
Ang adhyayang ito ay isang diyalogong pang-teolohiya kung saan isinasalaysay ni Nārada ang sunod-sunod na pinagmulan ng mga banal na pook at ang kahulugan ng kanilang mga ritwal. Una, si Brahmā, dahil sa udyok ng paglikha, ay nagsagawa ng matinding tapas sa loob ng isang libong taon; nalugod si Śaṅkara at nagkaloob ng biyaya. Nakilala ni Brahmā ang kabanalan ng lugar, hinukay ang mapalad na Brahmasaras sa silangan ng isang lungsod—na sinasabing nakapapawi ng mabibigat na kasalanan—at nagtatag ng Mahāliṅga sa pampang nito, kung saan si Śaṅkara ay itinuturing na tuwirang naroroon. Itinatakda rin ang asal ng paglalakbay-dambana: pagligo, pag-aalay ng piṇḍadāna para sa mga ninuno, pagkakawanggawa ayon sa kakayahan, at debosyonal na pagsamba—lalo na sa buwan ng Kārttika—na may gantimpalang inihahambing sa mga tanyag na tīrtha tulad ng Puṣkara, Kurukṣetra, at mga pook na kaugnay ng Gaṅgā. Kasunod, ipinakikilala ang Mokṣaliṅga: ang dakilang liṅga na tinatawag na Mokṣeśvara, na itinayo matapos ang pagpapalugod sa Diyos; katabi nito ang isang balon na hinukay gamit ang dulo ng damong darbha. Dinala ni Brahmā ang Sarasvatī sa pamamagitan ng kanyang kamaṇḍalu papasok sa balon para sa kapakinabangan ng paglaya ng mga nilalang. Sa Kārttika śukla caturdaśī, ang pagligo sa balon at pag-aalay ng mga piṇḍa na may linga (sesame) para sa yumao ay nagbibigay ng bunga ng “mokṣatīrtha” at sinasabing pumipigil sa pag-uulit ng kalagayang preta sa angkan. Sa huli, ang kaugnay na tīrtha na Jayādityakūpa ay iniuugnay sa paggalang at pagsamba kay Garbheśvara, na nagbubunga ng pag-iwas sa paulit-ulit na pagpasok sa sinapupunan. Nagtatapos ang adhyaya sa pagpuri sa phala: ang masusing pakikinig ay nakalilinis at nagpapabanal ng loob.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मेशं लिंगमुत्तमम् । यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्
Sinabi ni Nārada: “Ngayon ay ipahahayag ko ang kataas-taasang Liṅga na tinatawag na Brahmeśa. Sa pag-alaala lamang dito, natatamo ang bunga ng handog na Vājapeya.”
Verse 2
एकदा तु पुरा पार्थ सृष्टि कामेन ब्रह्मणा । तपः सुचरितं घोरं सार्धवर्षसहस्रकम्
Noong unang panahon, O Pārtha, si Brahmā—na nagnanais magpamalas ng paglikha—ay nagsagawa ng mahigpit at maingat na pag-aayuno at pagninilay (tapas) sa loob ng isang libong taon at higit pa.
Verse 3
तपसा तेन सन्तुष्टः पार्वतीपतिशंकरः । वरमस्मै ततः प्रादाल्लोककर्त्रे स्ववांछितम्
Nalugod sa gayong tapas, si Śaṅkara—ang Panginoon ni Pārvatī—ay nagkaloob noon sa tagapaglikha ng mga daigdig ng biyayang kanyang ninanais.
Verse 4
ततो हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः पितामहः । ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं स्वयं लिंगं चकार ह
Pagkaraan nito, si Pitāmaha (Brahmā), nagalak at lubos na nasiyahan, nang makilala ang kadakilaan ng banal na pook na iyon ay siya mismo ang lumikha ng isang liṅga.
Verse 5
चखान च सरः पुण्यं नाम्ना ब्रह्मसरः शुभम । महीनगरकात्पूर्वे महापातकनाशनम्
Hinukay din niya ang isang banal at mapalad na lawa na tinawag na Brahmasaras, sa silangan ng Mahīnagaraka, na pumupuksa sa malalaking kasalanan.
Verse 6
अस्य तीरे महालिंगं स्थापयामास वै विभुः । तत्र देवः स्वयं साक्षाद्विद्यते किल शंकरः
Sa pampang ng lawa, itinindig ng Makapangyarihan ang isang dakilang liṅga. Doon, tunay ngang naroroon si Śaṅkara mismo—hayag na nagpapakita bilang Diyos.
Verse 7
पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशंनाम फाल्गुन । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पिण्डदानं समाचरेत्
O Phālguna, ang tīrtha na tinatawag na Brahmeśa ay higit pang dakila kaysa Puṣkara. Pagkaligo roon nang may debosyon, nararapat na isagawa ng tao ang piṇḍa-offering (handog para sa mga ninuno) ayon sa wastong ritwal.
Verse 8
दानं चैव यथाशक्त्या कार्तिक्यां च विशेषतः । देवं प्रपूजयेद्भक्त्या ब्रह्मेशं हृष्टमानसः
At magbigay ng kawanggawa ayon sa makakaya—lalo na sa buwan ng Kārtika—at sa pusong masaya ay sambahin nang may debosyon ang Diyos na Brahmeśa.
Verse 9
पितरस्तस्य तुष्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । पुष्करेषु च यत्पुण्यं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे
Ang kanyang mga ninuno ay masisiyahan hanggang sa wakas ng pralaya (pagkalusaw ng sanlibutan). Anumang kabutihang-loob na makakamtan sa Puṣkara, at sa Kurukṣetra sa panahon ng eklipse ng araw—
Verse 10
गंगादिपुण्यतीर्थेषु यत्फलं प्राप्यते नरैः । तत्फलं समवाप्नोति तीर्थस्यास्यावगाहनात्
Anumang bunga ng kabanalan na natatamo ng mga tao sa mga banal na tīrtha, simula sa Gaṅgā, yaon ding bunga ang makakamtan sa pagligo sa tīrthang ito.
Verse 11
मोक्षलिंगस्य माहात्म्यं शृणु पार्थ महाद्भुतम् । मया स्थानहितार्थं च समाराध्य महेश्वरम्
O Pārtha, pakinggan mo ang kamangha-manghang kadakilaan ng Mokṣa-liṅga. Upang itaguyod ang kapakanan ng banal na pook na ito, sinamba ko si Maheśvara nang may debosyon.
Verse 12
स्थापितं प्रवरं लिंगं नाम्ना मोक्षेश्वरं हरम् । दर्भाग्रेण ततः पार्थ कूपं खनितवानहम्
Itinindig ko ang dakilang liṅga ni Hara na tinawag na Mokṣeśvara. Pagkaraan, O Pārtha, gamit ang dulo ng damong darbha, naghukay ako ng isang balon.
Verse 13
प्रसाद्य लोककर्तारं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कमण्डलोर्ब्रह्मणश्च समानीता सरस्वती
Nang mapalugod si Brahmā—ang lumikha ng mga daigdig, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin)—si Sarasvatī ay iniluwal mula sa kamaṇḍalu, ang sisidlang-tubig ni Brahmā.
Verse 14
कूपेऽस्मिन्मोक्षनाथस्य लोकानां प्रेतमुक्तये । कार्तिकस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे चतुर्दशी
Sa balon na ito ni Mokṣanātha, para sa paglaya ng mga tao mula sa kalagayang ‘preta’ (ligaw na yumao), ang ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Kārtika ang lalong mahalaga.
Verse 15
कूपे स्नात्वा नरस्तस्यां तिलपिण्डं समाचरेत् । प्रेतानुद्दिश्य नियतं मोक्षतीर्थफलं भवेत्
Pagkaligo sa balon na iyon, nararapat na maghandog nang wasto ng mga piṇḍa na may linga (sesame), iniaalay sa mga yumao. Tunay, mula rito sumisibol ang bunga ng Mokṣa-tīrtha.
Verse 16
कुले न जायते तस्य प्रेतः पार्थ न संशयः । प्रेता मोक्षं प्रगच्छन्ति तीर्थस्यास्य प्रभावतः
O Pārtha, walang pag-aalinlangan: sa kanyang angkan ay hindi na lilitaw ang ‘preta’. Sa bisa ng tīrtha na ito, ang mga yumao ay nakaaabot sa mokṣa, ang paglaya.
Verse 17
जयादित्यकूपवरे नरः स्नात्वा प्रयत्नतः । गर्भेश्वरं नमस्कृत्य न स गर्भेषु मज्जति
Ang sinumang taimtim na maligo sa dakilang balon ng Jayāditya at yumukod na sumamba kay Garbheśvara, siya ay hindi na muling lulubog sa mga sinapupunan (hindi na muling isisilang).
Verse 18
इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात् । माहात्म्यमेतत्सकलं शृणोति यः स्याद्विशुद्धः किमु वच्मि भूयः
O Pārtha, ipinahayag ko ito sa iyo sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng salaysay tungkol sa nakatagong banal na pook na ito. Ang sinumang makinig sa buong māhātmya na ito ay magiging dalisay—ano pa ang kailangan kong sabihin?
Verse 56
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखंडे कौमारिकाखंडे ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-limampu’t anim na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Māhātmya nina Brahmeśvara, Mokṣeśvara, at Garbheśvara,” sa Kaumārikākhaṇḍa ng unang Māheśvarakhaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.