Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 86

Devanagari script

द्वारं न चोत्तिष्ठति च शुभ्रा दृष्टिश्च लोहिता । स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यश्च न च निष्क्रमते पुनः

Transliteration

dvāraṃ na cottiṣṭhati ca śubhrā dṛṣṭiśca lohitā | svapne'gniṃ praviśedyaśca na ca niṣkramate punaḥ

Translation

Kung ang pinto ay hindi ‘tumitindig’ o hindi maayos na nabubuksan, at ang paningin ay pumaputla at saka namumula, iyon ay masamang tanda. At sinumang sa panaginip ay pumasok sa apoy at hindi na muling lumabas, hindi siya makaliligtas.

Word by Word

• द्वारम्: the door
• द्वारम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; अत्र प्रथमा (subject)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• उत्तिष्ठति: rises/stands up (opens/gets up)
• उत्तिष्ठति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्+स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• शुभ्रा: white, pale
• शुभ्रा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (दृष्टेः)

• दृष्टिः: vision/appearance (of the eyes)
• दृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• लोहिता: red
• लोहिता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोहित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (दृष्टेः)

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• अग्निम्: fire
• अग्निम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रविशेत्: should enter
• प्रविशेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• निष्क्रमते: does not come out/exit
• निष्क्रमते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस्+क्रम् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (adverb: 'again')

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A doorway appears warped or refuses to open; the person’s eyes shift from pale to blood-red; above, a dream shows the person stepping into flames and not emerging, with smoke forming Yama-like silhouettes.

Characters & Entities

• Agni (Fire)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa uses powerful symbols—thresholds, vision, and fire—to teach urgency in dharma and readiness for life’s transitions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is given; the verse is an omen catalogue.