Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

पीड्यमाना यदा विप्राः केनापि च भवंति हि । पूर्वाह्ने चापि ऋग्वेदं मध्याह्ने च यजूं ष्यथ

Transliteration

pīḍyamānā yadā viprāḥ kenāpi ca bhavaṃti hi | pūrvāhne cāpi ṛgvedaṃ madhyāhne ca yajūṃ ṣyatha

Translation

Kapag ang mga brāhmaṇa ay inaapi ng sinuman, sa umaga ay binibigkas nila ang Ṛgveda, at sa katanghalian ay binibigkas nila ang Yajurveda.

Word by Word

• पीड्यमानाः: being oppressed
• पीड्यमानाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pīḍ (धातु) + yamāna (शानच्/मान) → pīḍyamāna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इति विशेषण

• यदा: when
• यदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yadā (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (when)

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vipra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• केन: by whom/with what
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• अपि: even, any
• अपि: Sambandha (Indefinite/अनिश्चित)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अनिश्चित/अपि-कारार्थक-अव्यय (any/even)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• भवन्ति: they become/are
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Emphasis/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक/निश्चयार्थक-अव्यय (indeed/for)

• पूर्वाह्ने: in the forenoon
• पूर्वाह्ने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: pūrva (प्रातिपदिक) + ahna (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुष (पूर्वे अह्नि), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Addition/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (also)

• ऋग्वेदम्: the Ṛgveda
• ऋग्वेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ṛk (प्रातिपदिक) + veda (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (ऋचां वेदः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मध्याह्ने: at midday
• मध्याह्ने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: madhya (प्रातिपदिक) + ahna (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुष (मध्ये अह्नि), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• यजुः: the Yajurveda
• यजुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yajus (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वेद-नाम)

• ष्यथ: you (pl.) recite/read (probable)
• ष्यथ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: (अस्पष्ट-पाठ)
• Form: पाठदूषण/भ्रंश: ‘ष्यथ’ रूपं मानक-व्याकरणे न सुस्पष्टम्; सन्दर्भतः सम्भाव्यं ‘पठथ/पठथ’ (लोट्, मध्यमपुरुष, बहुवचन) वा ‘पठिष्यथ’ (लृट्, मध्यमपुरुष, बहुवचन)

Speaker

Unspecified narrator (contextual instruction within the narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Oppressed brāhmaṇas gather and respond not with weapons but with disciplined Vedic recitation: Ṛgveda in the forenoon, Yajurveda at midday, forming a protective sonic canopy.

Characters & Entities

• Vipra (Brāhmaṇa)
• Ṛgveda
• Yajurveda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic sound (śruti) is presented as a protective force sustaining dharma when the righteous are threatened.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the focus is on protective practice within a sanctified precinct.

What ritualistic prescription is mentioned?

Time-specific recitation: Ṛgveda in the forenoon and Yajurveda at midday during times of oppression.