Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तथातथा भवेद्दानैर्दीनः सोमेश्वरो हरः । तथाऽस्तां लुंठमानौ तावेवमुक्ते श्रुतेऽपि च

Transliteration

tathātathā bhaveddānairdīnaḥ someśvaro haraḥ | tathā'stāṃ luṃṭhamānau tāvevamukte śrute'pi ca

Translation

“Gayon din, sa pamamagitan ng dāna at pagkakawanggawa, si Hara na si Someshvara ay nagiging mahabagin sa mga nagdurusa.” Kahit nasabi at narinig na iyon, ang dalawa’y nanatili roon, gumugulong pa rin sa panghihina.

Word by Word

• तथा: thus, in that way
• तथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative adverb)

• तथा: so, likewise
• तथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (repetition for emphasis)

• भवेत्: would become / should be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दानैः: by gifts, through donations
• दानैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• दीनः: poor, wretched
• दीनः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—हरः

• सोमेश्वरः: Someśvara (Lord of Soma)
• सोमेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सोमस्य ईश्वरः)

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अपपद-समन्वयः—सोमेश्वरः हरः (apposition)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• अस्ताम्: let the two be / remain
• अस्ताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद; आशीर्लिङ्गवत्/अनुज्ञा—“let the two be / let them remain”

• लुठमानौ: rolling about
• लुठमानौ: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लुठ्/लुठ् (धातु) → लुठमान (शानच्-कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण—तौ

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (manner adverb)

• उक्ते: when it was said
• उक्ते: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके सप्तमी—“when (it was) said”

• श्रुते: when it was heard
• श्रुते: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके सप्तमी—“when (it was) heard”

• अपि: even, although
• अपि: Sambandha/Avadharana (Concession/Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: concessive/emphatic)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

Speaker

Prāleya (continuing counsel to Ūrjayanta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someshvara (Hara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Prāleya speaks of charity pleasing Someshvara-Hara; despite hearing, both pilgrims remain weak, rolling on the ground, unable to rise.

Characters & Entities

• Someśvara
• Hara (Śiva)
• dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity (dāna) is a dharmic support that invites Śiva’s grace, especially for those in distress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Someshvara’s sacred presence is invoked; the broader context remains the pilgrimage corridor toward Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (giving/charity) as a means to please Someshvara (Śiva) and gain support on the path.