Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

वह्न्युक्तं विन्यसेन्मंत्रमभिशस्तस्य मूर्धनि । त्रिःपरावर्तयेज्जिह्वा लिहन्नस्मात्षडंगुलम्

Transliteration

vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani | triḥparāvartayejjihvā lihannasmātṣaḍaṃgulam

Translation

Dapat ilagay sa ulo ng inaakusahan ang mantrang itinakda kaugnay ng Apoy (Agni). Pagkaraan, ipabalik niya ang dila nang tatlong ulit, at dilaan mula sa pinainit na kasangkapang ito ang sukat na anim na aṅgula.

Word by Word

• वह्नि-उक्तम्: uttered with/said by fire (Agni)
• वह्नि-उक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; कर्मधारयवत् विशेषणम् ("वह्निना उक्तम्" इति)

• विन्यसेत्: should place/arrange
• विन्यसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √न्यस् (धातु) उपसर्गः वि-
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• अभिशस्तस्य: of the accused/one under accusation
• अभिशस्तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अभिशस्त (प्रातिपदिक; √शंस् (धातु) उपसर्गः अभि- क्त)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्

• मूर्धनि: on the head
• मूर्धनि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)
• Form: अव्यय; संख्यावाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of frequency)

• परावर्तयेत्: should turn back/roll back
• परावर्तयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (धातु) णिच् (कारण) उपसर्गः परा-
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• जिह्वाम्: the tongue
• जिह्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• लिहन्: licking
• लिहन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √लिह् (धातु) शतृ (वर्तमानकृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्रियासहायकः (simultaneous action)

• अस्मात्: from this
• अस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-प्रयोगे पञ्चमी एकवचनम् (सर्वनाम)

• षड्-अङ्गुलम्: six finger-breadths
• षड्-अङ्गुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या) + अङ्गुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; द्विगुसमासः (षडङ्गुल-परिमाणम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A solemn judicial-ritual setting: an accused person seated; a priest/judge places an Agni-related mantra on the head; a heated implement is presented; the accused performs the tongue-turning and licking measure (ṣaḍ-aṅgula) as an ordeal under witness of sacred fire.

Characters & Entities

• Agni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speech and truth are central to dharma; the tongue is symbolically and ritually examined in truth-testing rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Apply an Agni-related mantra, then perform a tongue action three times with a specified six-aṅgula measure as part of the test.